institutsionalizmning yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati

PPTX 22 pages 559.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 559.5 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

презентация powerpoint 9-mavzu: institutsionalizmning yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati 1. institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari 2. 4. uesli kler mitchell g‘oyalari 3. torsteyn veblen g‘oyalari jon rogers kommons iqtisodiy qarashlari 1. institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari iqtisodiy ta’limotlardagi institutsionalizm yo‘nalishi aqshda xx asming 20-30-yillarida keng tarqaldi, ammo u ancha oldin, xix asming oxirlarida vujudga kelgan (t.veblennning 1899-y. chiqqan ≪bekorchi sinflar nazariyasi≫ asari bilan bog‘liq). bu yo‘nalish nomi lotincha ≪instituto≫ - urf-odat, ko‘rsatma, muassasa so‘zidan olingan va kapitalizmning imperializm bosqichiga o‘tishi bilan bog‘liq ravishda ro‘y berdi (sanoat va moliya monopoliyalari, korxonalaming yiriklashuvi va boshqalar), chunki bu davr rivojlanishini erkin raqobatga asoslangan awalgi davr ta’limotlari bilan izohlash mumkin bo‘lmay qoldi. institutsionalizm ma’lum ma’noda neoklassik yo‘nalishga muxolifdir. neoklassiklar bozor iqtisodiyotini o‘zini-o‘zi boshqara oladigan (a.smit fikri) sistema, deb qarasalar (sof iqtisodiyot fani), institutsionalizm tarafdorlari iqtisodiyot rivojlinishining harakatlantiruvchi kuchlari moddiy omillar bilan birga tarixiy kontekstda qaraladigan ma’naviy, axloqiy, huquqiy va boshqa omillarga ham bog‘liqdir, …

2 / 22

ningdek, huquqiy, axloqiy va boshqa ko‘rinishlarini o‘z ichiga oladi. bu yo‘nalish mafkurachilarining fikricha iqtisodiy kategoriyalar bo‘lgan xususiy mulk, soliq, pul, kredit, foyda, savdo va boshqalar jamiyat ruhining paydo bo‘lishi shaklidir. demak, ular obyektiv iqtisodiy qonunlaning mavjudligini to‘la tan olmaydilar va jamoat ruhiyatining evolyutsiyasini tahlil etadilar. institutsionalizmga xos bo‘lgan uslubiy xususiyatlar quyidagilardan iborat: 1) neoklassikaga xos abstraksiyaning yuqori darajasi va ayniqsa, baho nazariyasining ortodoksal statik xarakteridan qoniqmaslik; 2) iqtisodiy nazariyani boshqa ijtimoiy fanlar bilan integratsiyasiga intilish yoki fanlararo yondashuv ustuvorligiga ishonch; 3) klassik va neoklassik nazariyalarda empirizm (tajribaga suyanish) yetishmasligidan norozilik, chuqur miqdoriy tadqiqotlar o'tkazishga chorlash. institutsionalizm evolyutsiyasi (rivoji)ni uch davrga bo‘lish mumkin: 1. xx asrning 20-30-yillarda institutsionalizmning keng tarqalishi. bu davrning bosh mafkurachisi t.veblen (1857-1920), uni j.r.kommons (1862-1945), u.mitchell (1874-1948), j.gobson (1858-1940), u.gamiltonlar faol himoya qildilar. ular o’z asarlarida iqtisodiy sikl va inqirozlar tarixi bo‘yicha faktik materiallar jamlangan. bu olimlar jamiyat a’zolari uchun xos bo‘lgan urf-odat, an’ana, odob-axloq, instinktlarini o‘rganish …

3 / 22

nz o‘zining maqolalarida aksionerlar soni ortishi, kapital mulkning kapital funksiyadan ajralish jarayonini qayd etdi. john maurice clark 3. xx asrning 60-70 yillarda ijtimoiy-institutsional yo‘nalish, ya’ni neoinstitutsionalizm paydo bo‘ldi. 60-yillardagi institutsionalizm asoslari amerikalik nazariyotchi a.lou va shvetsiyalik iqtisodchi gunnar myurdal tomonidan ishlab chiqildi. hozirgi davrdagi ijtimoiy-institutsional yo‘nalish ta’limoti j.k.gelbreyt va r.xeylbronerlar tomonidan davom ettirilgan. gunnar myurdal institutsionalizmdagi uchta asosiy oqimlar: 1. ijtimoiy-psixologik. 2. ijtimoiy-huquqiy. 3. empirik yoki konyunktur-statistik oqimni ajratish mumkin. lekin shu bilan birga barcha yo‘nalishlar uchun xos bo‘lgan umumiylik ham mavjud. ularning barchasi ozmi-ko‘pmi burjua jamiyatini axloqiy-psixologik jihatdan tanqid ostiga oladilar, iqtisodiyot fanida reformistic yo‘lni oqlaydilar va bu oqim olimlari burjua jamiyatini mutlaq maqtashdan chetlandilar. boshqa maktablardan farqli ravishda, institutsionalizm iqtisodiy hayotning ba’zi ijtimoiy tomonlarini tanqidiy o‘rganishni asos qilib oldi, ammo davlat monopolistik kapitalizm tizimini qo’llab-quvvatladi. ularning g‘oyalarida ≪ijtimoiy nazorat≫ni himoya qilish orqali yangi sharoitda iqtisodiyotni tartiblashni tashkil etishni lozim, deb ko‘rsatiladi. ayniqsa, bu sharoitda huquqiy masalalarini rivojlantirish muammosi …

4 / 22

ziquvchanlik kiritiladi. uning fikricha dastlabki instinkt awal oilaga g‘amxo‘rlikda namoyon bo‘ladi, keyinchalik esa jamiyat va butun insoniyatga bo‘lgan g‘amxo‘rlikka aylanib boradi. darvinizm (biologik) g‘oyalari iqtisodiyotga tatbiq etiladi. veblen ≪bekorchi sinflar nazariyasi≫ (≪teoriya prazdnogo klassa≫) kitobida quyidagilami yozadi: ≪jamiyatdagi odamning hayoti boshqa turdagi hayot kabi mavjudlik uchun kurashdir va demak, tanlanish va moslashish jarayonini aks ettiradi. jamiyat strukturasining evolyutsiyasi institutlaming tabiiy tanlanish jarayonidir≫. insonning ongli harakatiga yetarlicha baho bermasdan, odamlaming yurish-turishi g‘ayriixtiyoriy saboqlar, instinkt, fe’l-atvor va odatlar orqali tushuntiriladi. jamiyat rivoji biologik qonuniyatlar bilan bir xil, deb qaraladi, proletariatnig sinfiy kurashi inkor qilinadi, markscha inqilobga darvinistik evolyutsionizm qarama-qarshi qo‘yiladi. veblen zamonaviy industrial texnokratik konsepsiyalar asoschisi bo‘lib hisoblanadi. industriya olamiga alohida e’tibor beriladi va unga barcha ishlab chiqaruvchilar va birinchi navbatda, muhandislar va ishchilar kiritiladi. industriya olami mehnat unumdorligini o‘stirish, ishlab chiqarish jarayonini yaxshilash va samaradorlikni oshirishni bosh maqsad qilib qo‘yadi. ishlab chiqarish asosan texnik ko‘rsatkichlar, masalan, texnik asos darajasi, malaka, bilim …

5 / 22

b xató qiladi, ana shular kapitalizm illatlarining sababchisi qilib ko‘rsatiladi. insonlaming iqtisodiy rag‘bati avvalo, qarindoshlik his-tuyg‘usi, bilim va bajarilayotgan ishning yuqori sifatiga instinktiv intilishdir (a.smit - foyda ketidan quvish). bekorchi sinflar to‘g‘risida fikr yuritilib, ularga ≪biznes olami odatlari≫ to‘g‘risidagi o‘ziga xos xususiyatlar ko‘rsatiladi. ular uchun tovarlarga alohida baho belgilanadi va ular talab qonunlaridan boshqacha bo‘lishi mumkin, deyiladi. buni ≪veblen effekti≫ deb ataladi(bu fikrda jon bor, boy mamlakatlarda boylar uchun alohida do‘konlar mavjud). veblen nazariyasi jamiyat sotsial strukturasi to‘g‘risida noto‘g‘ri tushuncha hosil qiladi, jamiyat sinflarga ajratilmaydi, ishchilar va muhandislar yagona sanoatchilar guruhiga kiritiladi, sinfiy kurash tushunchasi esa umuman yo‘q. mavjud tizimni o‘zgartirish to‘g‘risida gapirib, bu masalani veblen ilmiy-texnika inqilobini kuchaytirish, hokimiyatni texnik intelligensiya qo‘liga berish bilan hal etishni taklif qiladi. buning uchun barcha injener-texnik xodimlar umumiy ish tashlashlari kerak, shunda tadbirkorlar ulaming shartlariga ko‘nishga majbur bo‘ladilar. kapitalizm transformatsiyasi ≪texniklar kengashi≫ vositasida bajariladi, hozirgi zamon jamiyatida intelligensiyaning roli birinchi o‘ringa qo'yiladi, ya’ni …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsionalizmning yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati"

презентация powerpoint 9-mavzu: institutsionalizmning yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati 1. institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari 2. 4. uesli kler mitchell g‘oyalari 3. torsteyn veblen g‘oyalari jon rogers kommons iqtisodiy qarashlari 1. institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari iqtisodiy ta’limotlardagi institutsionalizm yo‘nalishi aqshda xx asming 20-30-yillarida keng tarqaldi, ammo u ancha oldin, xix asming oxirlarida vujudga kelgan (t.veblennning 1899-y. chiqqan ≪bekorchi sinflar nazariyasi≫ asari bilan bog‘liq). bu yo‘nalish nomi lotincha ≪instituto≫ - urf-odat, ko‘rsatma, muassasa so‘zidan olingan va kapitalizmning imperializm bosqichiga o‘tishi bilan bog‘liq ravishda ro‘y berdi (sanoat va moliya monopoliyalari, korxonalaming yiriklashuvi v...

This file contains 22 pages in PPTX format (559.5 KB). To download "institutsionalizmning yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsionalizmning yo‘nalish… PPTX 22 pages Free download Telegram