qiyo'siy genomika

PPTX 46 pages 7.7 MB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PPTX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

prezentatsiya powerpoint qiyosiy genomika qiyosiy genomika xaqida tushuncha. genomlarni o'rganishda model organizmlar. gen ketma-ketliklarni taqqoslash yordamida o'rganish. gomologik genlar oilasi: ortologlar, paraloglar hamda ksenologlar. genlar evolyutsiyasi va ularning kelib chiqishi. multigen oilalar, str- markerlar, filogenetik shajara reja: qiyosiy genomika - butun genomlarning ketma-ketliklarini qiyoslash, taqqoslab o'rganish asosida organizmlarning bir-biriga nisbatan genetik jihatdan munosabati haqida batafsil ma'lumot olishdir. genomlar qanday taqqoslanadi? genlarning va genomlarning umumiy tuzilishi, hamda qanday rivojlanganligi haqida insoniyatga nima bera oladi? maqsad hamda manfaat? model organizmlar genomning strukturaviy tuzilishi tirik organizmlar zamonaviy sisitematikasini anlatuvchi fundamental taksonomik belgidir. prokariotlar (yadrosiz) eukariotlar (yadroli) - ko'k-yashil suvo'tlar - aktinomitsetlar - mikoplazmlar - rikketsiyalar - eubakteriyalar - hayvonlar - o'simliklar - zamburug'lar - protistlar viruslar viruslar phi x 174 lyambda (λ) fagi bakteriyalar escherichia coli (e. coli) salmonella typhimurium mycoplasma genitalium bacillus subtilis protistlar dictyostelium discoideum tetrahymena thermophila zamburug'lar neurospora crassa (askomikota zamburug'i) saccharomyces cerevisiae (achitqi zamburug'i) schizosaccharomyces pombe (achitqi zamburug'i) o'simliklar …

2 / 46

hilar virusi is 50 mobil elementi e. coli ichak tayoqchasi bakteriyasi genetik xaritasi genom o'lchami – 4,6 mln j.a. ketma-ketliklarni taqqoslash turlari ketma-ketliklarni taqqoslash juft ko'plikda lokal global ko'plikda taqqoslash (multiple alignment) 1 1 1 1 obrazets teksta vtoroy uroven tretiy uroven chetvertiy uroven pyatiy uroven 1 1 1 1 butun genomni taqqoslash: kalamush – sichqon – odam multiple alignment multiple alignment (filogenetik daraxt) multiple alignment (ommabop vosita) clustalx dcse gomologik genlar oilasi gomologik genlar evolyutsiya bilan bog'liq bo'lgan genlar ortologlar umumiy ajdoddagi bir gendan kelib chiqqan har xil turdagi gomolog genlar paraloglar bir organizmda bir genning duplikatsiyasi natijasida hosil bo'lgan gomologik genlar. ksenologlar – har xil turlar genomlarida organizmlar o'rtasida genetik materialning "gorizontal" (irsiy bo'lmagan) o'tishi bilan gomologik dnk ketma-ketliklarining paydo bo'lishi. 28 genomning kodlanmaydigan elementlari satellit dnk, mini va mikrosatellitlar, is-elementlari transpozonlar, retroviruslar, retrotranspozonlar. line (long interspersed repeated sequences), sine (short interspersed repeated sequences) va mite (miniature inverted-repeat …

3 / 46

enetik mobil elementdir. insertsion ketma-ketliklar ikkita muhim xususiyatga ega - ular boshqa mobil elementlarga (taxminan 700-2500 nukleotid) o'xshash jihatlari juda kam bo'lib (ayrim yordamchi genlarni, masalan, antibiotiklarga qarshilik genlarini ham kodlaydigan transpozonlardan farqli o'laroq) faqat transpozitsiya jarayonida ishtirok etadigan oqsillarni kodlaydi. bu oqsillar odatda is elementining harakatlanishini ta'minlovchi fermentativ reaktsiyani katalizlovchi transpozaza va transpozitsiya faolligini rag'batlantiruvchi yoki to'xtatuvchi regulyator oqsil bilan ifodalanadi. 31 transpozonlar transpozonlar – organizmda uchraydigan o'z joyini o'zgartirish qobiliyatiga dnk bo'lagidir. ular genom doirasidagina ko'paya oladi. transpozonlar “sakrovchi genlar” nomi bilan mashxur, ular genetik mobil elementlarning bir vakili hisoblanadi. transpozonlar genomning kodlanmaydigan qismiga kiradi. dnk nukleotidlar ketma-ketligi asosida oqsil tarkibidagi aminokislotalar ketma-ketligi haqidagi informatsiyani tashimaydi. shunga qaramay mobil elementlarning bir qancha sinflari tarkibida fermentlar ketma-etligi haqidagi ma'lumot bo'ladi. bu fementlar transpozon xarakatlanishini transkriptsiya va katalizatsiya qiladi. masalan, dnk transpozonlar vva ddp1 - transpozaza , bors1 va bors2 fermentlarini kodlaydi. organizmlar turiga qarab transpozonlar turli xil darajada o'chraydi. …

4 / 46

il bo'lgan etuk arnk molekulasiga komplementar bo'lgan dnk nusxalarining genomiga integratsiyalashuvi, ya'ni qayta ishlangan psevdogenlar shakllanishidir. shuningdek, psevdogenlar genlarning duplikatsiyasi tufayli, keyinchalik mutatsiya nusxalarining inaktivatsiyasi bilan ham hosil bo'lishi mumkin. ba'zi psevdogenlar mrnk dan ko'chirilishi va xromosomalarga qo'shilishi mumkin; bunday ketma-ketliklar qayta ishlangan psevdogenlar (retropsevdogenlar) deb ataladi. biroq, ular ham ishlamaydi. psevdogenlar oddiy funktsional genlardan kelib chiqadi, lekin mutatsiyalar natijasida (stop kodonlarining paydo bo'lishi, kodonlar siljishi va boshqalar) o'zining ekspressiyalanish qobiliyatini yo'qotadi. 33 qayta ishlangan psevdogenlar (retropsevdogenlar) soni, o'rtacha, o'zining avvalgi funktsional genlarinikidan ko'proq kuzatiladi. ba'zida qayta ishlangan psevdogenlar soni mos keladigan funktsional genlar sonidan bir necha darajaga oshib ketishi mumkin. masalan, xarakterli alu1-endonukleaza restriktsiya saytini o'z ichiga olgan alu takroriy oilasi. psevdogenlar genetik ketma-ketligini tahlil qilish va ularning avvalgi genlari bilan taqqoslash tirik organizmlar o'rtasidagi qarindoshlik darajasini va ularning kelib chiqishini o'rganishda qo'llanilishi mumkin. 34 psevdogenlar 35 psevdogenlar 36 genomning kodlanmaydigan elementlari 37 genlar o'xshashligi genlarning 90% genlarning 99% …

5 / 46

gi c-paradoksi - bu genomning jismoniy hajmi va organizmlarning murakkabligi o'rtasidagi bog'liqlikning yo'qligi. c - miqdor gaploid genomdagi dnk doimo bir xil turdagi organizmlar ichida bo'ladi kodlanmagan nukleotidlar ketma-ketligining ortiqchaligi va yaqin turlar dnk miqdorining o'zgaruvchanligi c-paradoksi deyiladi. kodlovchi ketma-ketliklar miqdori - genlar, shuningdek, yaqin turlarda sezilarli darajada farqlanadi va fenotipning murakkabligi bilan bog'liq emas. bu esa g-paradoksini keltirib chiqaradi organizmlar genomning o'rtacha kattaligi kichik viruslar 1.0x104 mikoplazmalar 1,6x106 bakteriyalar 2.0x106 zamburug'lar 4,7x107 hasharotlar 2.3x109 molyuskalar 1,6x109 baliq 1.4x109 dumsiz amfibiyalar 2,7x109 kaudat 3.6x1010 reptiliyalar 1,5x109 qushlar 1.2x109 sutemizuvchilar 2.6x109 odam 3.0x109 ochiq urug'li o'simliklar 1.6x1010 yopiq urug'li o'simliklar 2.7x1010 liliya lilium longiflorum 1.8x1011 dnk “ortiqchaligi“ minuslari: - dnk sintezi vaqtining ortishi; - dnk juftlanishining qiyinlashishi; - yuqori energiya intensivligi - dnk zanjiriga kiritish uchun 1ta nukleotidga~60 molekula atf sarflanadi. noma'lum oqibatlari: - yadro o'lchamining dnk miqdoriga bog'liqligi tufayli hujayra o'lchamining kattalashishi sodir bo'ladi. dnk “ortiqchaligi“ plyuslari: - organizmni yuqori …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qiyo'siy genomika"

prezentatsiya powerpoint qiyosiy genomika qiyosiy genomika xaqida tushuncha. genomlarni o'rganishda model organizmlar. gen ketma-ketliklarni taqqoslash yordamida o'rganish. gomologik genlar oilasi: ortologlar, paraloglar hamda ksenologlar. genlar evolyutsiyasi va ularning kelib chiqishi. multigen oilalar, str- markerlar, filogenetik shajara reja: qiyosiy genomika - butun genomlarning ketma-ketliklarini qiyoslash, taqqoslab o'rganish asosida organizmlarning bir-biriga nisbatan genetik jihatdan munosabati haqida batafsil ma'lumot olishdir. genomlar qanday taqqoslanadi? genlarning va genomlarning umumiy tuzilishi, hamda qanday rivojlanganligi haqida insoniyatga nima bera oladi? maqsad hamda manfaat? model organizmlar genomning strukturaviy tuzilishi tirik organizmlar zamonaviy sisitematikasin...

This file contains 46 pages in PPTX format (7.7 MB). To download "qiyo'siy genomika", click the Telegram button on the left.

Tags: qiyo'siy genomika PPTX 46 pages Free download Telegram