yorug‘likning to’lqinva kvantxossalari

PPTX 28 pages 900.9 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 900.9 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

slayd 1 9-ma’ruza. yorug‘likning to’lqin va kvant xossalari. ma’ruzachi: g.o.nabiyeva. reja yorug‘likning to’lqin xossalari. qutiblanish hodisalari. yorug’likning kvant xossalari. absalyut qora jism. krixgof tenglamasi. kvant generatorlari. lazerlarning qishloq xo’jaligida qo’llanilishi tayanch iboralar. kogerentlik, interferensiya, difraksiya. yorug’lik qutblanishi, interferometr, apertura burchagi, frenel zonasi, difraksiya minimumi, difraksion panjara, tutash spektr, rentgenostrukturaviy tahlil, qutblangan nur, qutblanish tekisligi, anizotrop, optik aktiv modda, aylantrish dispersiyasi, polyarimetr. yorug‘lik interferensiyasi yorug‘lik interferensiyasi deb, ikki (yoki bir nechta) kogerent yorug‘lik to‘lqinlarining qo‘shilishi natijasida yorug‘lik oqimining fazoda qayta taqsimlanishiga, ya’ni ba’zi joylarda maksimum va boshqa joylarda minimum intensivliklarning vujudga kelishiga aytiladi. yorug`lik interferensiyasi faqat kogerent yorug`lik to’lqinlari qo’shilganda ro’y beradi. yorug‘lik to‘lqinlarining superpozitsiyasi to‘lqinlarning qo‘shilishi natijasida hosil bo‘lgan to‘lqinning elektr (magnit) maydon kuchlanganligi qo‘shiluvchi to‘lqinlar elektr (magnit) maydon kuchlanganliklarining shu nuqtadagi qiymatlarining vektorial yig‘indisiga teng. to‘lqinlarning kogerentligi. kogerent to‘lqinlar deb, chastotalari(to‘lqin uzunliklari) teng va fazalarining farqi o‘zgarmas bo‘lgan to‘lqinlarga aytiladi. bunday shartni monoxromatik to‘lqinlargina qanoatlantirishi mumkin. monoxromatik to‘lqinlar – …

2 / 28

yassi-parallel plastinka ustiga katta radiusli (r = 10–100 m) yassi-qavariq linza qo‘yilgan bo‘lsin . bu holda teng qalinlikli yo‘llar halqalar ko‘rinishida bo‘lib, ularga nyuton halqalari deyiladi. linzaga monoxromatik yorug‘lik tushayotgan bo‘lsa, havo qatlamining yuqori va quyi qatlamlaridan qaytayotgan to‘lqinlar o‘zaro interferensiyaga kirishadi. qaytgan yorug‘lik uchun qorong‘i halqalarning radiuslari nyuton halqalari. nyuton halqalari. interferensiya hodisasini hayotda biz uchratib turamiz. masalan, suv yuzidagi yupqa yog’ yoki moy qatlamlariga yorug`lik tushganda ularning tovlanishini ko’ramiz bunday rangli tovlanishlar sovun pufaklarida juda yupqa neft pardalarida, eski shisha yoki metallar sirtida ham kuzatiladi . agar yupqa shaffof plyonkani yoritsak, unda ham shunday hodisani ko’ramiz. buning sababi shundaki, yorug`lik yupqa plastinkaning ikki sirtidan qaytganda yorug`lik to’lqini ikki kogerent dastani vujudga keltiradi. bu dastalar o’zaro uchrashib interferensiyani beradi. bunda hosil bo’lgan interferension manzaralar lokallangan manzaralar deyiladi. chunki ular faqat parda sirtiga yaqin sohada kuzatiladi. interferensiya hodisasi aniq o’lchashlarda, fizik tajribalarda, sanoatda, texnikada va yana juda ko’p sohalarda keng …

3 / 28

xulosaga kelamiz. haqiqatdan ham, biror teshikdan yorug`lik o’tsa, u uzun nur konusini hosil qiladi. agar shu teshikni yana kichraytirsak, u holda yorug`lik teshikdan sfera bo’ylab tarqaluvchan bo’ladi. bu hodisani birinchi bo’lib italyan olimi grimaldi kuzatgan. gyuygens-frenel prinsipi chegaralangan yorug`lik to’lqinlari fronti tarqalganda hamma nuqtalardan chiqayotgan elementar to’lqinlar interferensiya natijasida bir-biri bilan qo’shilishib ketgan fazoning qismida qorong’ulik kuzatiladi. yorug’lik difraksiyasi foydalanish xulosa qilib shu narsani qayd qilish kerakki, osmonning havo rangligi va quyosh diskining sariqroq tusda bo’lishiga ham atmosferada yorug’likning molekulyar sochilishi sabab bo’ladi. reley qonuniga muvofiq, sochilgan yorug’likning j intensivligi to’lqin uzunligi ning to’rtinchi darajasiga teskari proporsional bo’ladi: binobarin, atmosfera orqali o’tayotgan oq (quyosh) yorug’ligidan asosan ko’k va havo rangga mos keladigan qisqa to’lqinlar sochilar ekan. shu munosabat bilan atmosfera orqali o’tgan yorug’lik asosan uzun to’lqinlardan iborat bo’ladi va quyosh diskiga zarg’aldoq – sarg’ish tus berib turadi. ana shunday xossalari tufayli rentgen nurlari medisinada va texnikada jismlarning ichki tuzilishini o’rganish, …

4 / 28

yorug‘lik to‘lqinlari yordamida keskin interferensiya manzarasi hosil qilishning imkoni bo‘lmaganligidadir. ammo yuqori darajadagi monoxromatik nurlar – lazer nurlari paydo bo‘lganidan so‘ng bu usulning amalda qo‘llanishida keskin burilish ro‘y beradi. yorug`likning dispersiyasi. bu moddaning optik xususiyatini yorug`likning to`lqin uzunligi yoki chastotasiga bog’liq bo`lishi yorug`likning dispersiyasi deb ataladi. agarda uchburchakli prizmaning chap qirrasiga qar xil to`lqin uzunlikdagi oq yorug`likning parallel nurlari tushsa, ular xar xil sinib, xar xil yo`nalishda tarqaladilar. bu tarqalish ikkinchi qirradan o`tganda kuchayadi. prizmaning o`ng tarafiga qo`yilgan yassi ekranning xar xil joylariga qar xil rangli nurlar tushib spektr xosil qiladi. normal dispersiya, tushayotgan to`lqinning elektr maydoni tebranishini, berilgan muhitning atomlari yadrolariga elastik tortilish kuchi orqali bog`langan elektronlar bilan o`zaro ta'siri orqali tushuntiriladi. yorug’likning yutilishi va nur chiqarishi. nur chiqarish – temperatarasi absalyut noldan farq qiladigan istalgan temperaturadagi barcha jismlarga xosdir. nurlanishning eng ko`p tarqalgan turi – jismlarni qizdirishda paydo bo`ladigan nurlanishdir. bu issiqlik nurlanishi deb ataladi. issiqlik nurlanishda energiya …

5 / 28

emperaturasi deyiladi. issiqlik nurlanishini tavsiflovchi kattaliklar nurlanayotgan jismning birlik sirtidan barcha yo`nalishlar bo`ylab chiqayotgan energiya oqimi jismning energiyaviy yorituvchanligi e deb ataladi. biror sirtga nurlanish oqimi tushganda bu nurlanishning bir qismi sirtdan qaytadi, bir qismi sinib o`tib ketadi va qolgan qismi jismda yutiladi. fo= fq+ fy+ fs jismning to’la nur chiqarish qobilyati jism sirtining birlik yuzasidan 1 sekundda chiqariladigan energiya kattaligidir, uning o’lchovi (j/m2 sek). jismning to’la nur yutish qobilyati a jismning yutgan nuri energiyasini, shu jismga tushayotgan hamma nurlar energiyasiga nisbatidan iborat. jismning spektral nur chiqarish qobilyati deb, to’lqin uzunliklarini tor intervali uchun hisoblangan nur chiqarish qobilyatiga aytiladi. a- spektral nur yutish qobilyati deyiladi. issiqlik nurlanishi, jismlarning nur chiqarishi. absolyut qora jism kirxgof qonuni. barcha real jismlarning nur yutish qobilyati birdan kichik. a 0,7 mm) sohalaridan tashqari butun sohani kuchli yutadi. bunday yutishga barglardagi pigment xlorofill sabab bo’ladi. m.plank funktsiyaning tajriba natijalariga mos keluvchi ifodasini keltirib chiqardi. u o`z …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorug‘likning to’lqinva kvantxossalari"

slayd 1 9-ma’ruza. yorug‘likning to’lqin va kvant xossalari. ma’ruzachi: g.o.nabiyeva. reja yorug‘likning to’lqin xossalari. qutiblanish hodisalari. yorug’likning kvant xossalari. absalyut qora jism. krixgof tenglamasi. kvant generatorlari. lazerlarning qishloq xo’jaligida qo’llanilishi tayanch iboralar. kogerentlik, interferensiya, difraksiya. yorug’lik qutblanishi, interferometr, apertura burchagi, frenel zonasi, difraksiya minimumi, difraksion panjara, tutash spektr, rentgenostrukturaviy tahlil, qutblangan nur, qutblanish tekisligi, anizotrop, optik aktiv modda, aylantrish dispersiyasi, polyarimetr. yorug‘lik interferensiyasi yorug‘lik interferensiyasi deb, ikki (yoki bir nechta) kogerent yorug‘lik to‘lqinlarining qo‘shilishi natijasida yorug‘lik oqimining fazoda qayta taqsimlanishiga, ...

This file contains 28 pages in PPTX format (900.9 KB). To download "yorug‘likning to’lqinva kvantxossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug‘likning to’lqinva kvantxo… PPTX 28 pages Free download Telegram