yorug‘likning qutblanishi 11-sinf

PPT 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1644351341.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 28-mavzu: yorug‘likning qutblanishi yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi hodisalari yorug‘likning to‘lqin tabiatiga ega ekanligini tasdiqladi. 10-sinfdan to‘lqinlarning ikki turda: bo‘ylama va ko‘ndalang to‘lqinlarga bo‘linishi sizlarga ma’lum. bo‘ylama to‘lqinlarda muhit zarralarining tebranish yo‘nalishi, to‘lqinning tarqalish yo‘nalishi bilan bir yo‘nalishda bo‘lishi, ko‘ndalang to‘lqinlarda esa ular o‘zaro perpendikular bo‘lishi ham ma’lum. uzoq vaqt davomida to‘lqinlar optikasining asoschilari yung va frenel yorug‘lik to‘lqinlarini bo‘ylama to‘lqinlar deb hisoblashgan. chunki bo‘ylama mexanik to‘lqinlar qattiq, suyuq va gazsimon muhitda tarqala oladi. ko‘ndalang mexanik to‘lqinlar esa faqat qattiq jismlarda tarqala oladi. lekin ko‘pgina o‘tkazilgan tajribalarda yorug‘lik to‘lqinlarini, bo‘ylama to‘lqinlar deb qaralsa, tusuntirish mumkin emasligini ko‘rsatdi. shunday tajribalardan birini qaraylik. turmalin kristalidan uning kristall panjarasi o‘qlaridan biriga parallel joylashgan tekislik boyicha plastina qirqib olingan bo‘lsin. bu plastinani yorug‘lik nuriga perpendikular joylashtiraylik (4.24-rasm). bu plastinani yorug‘lik nuri yo‘nalishida o‘tgan o‘q atrofida sekin aylantiraylik. bunda turmalindan o‘tgan yorug‘lik intensivligida hech qanday o‘zgarish bo‘lmaganligini ko‘ramiz. tajribani …

ikning intensivligi cos2 α ga bog‘liq bo‘lar ekan. bu hodisani tushuntirish uchun bo‘ylama va ko‘ndalang to‘lqinlarning panjaradan o‘tishini qaraylik (4.25-rasm). arqon olib, uning bir uchini mahkamlaymiz. ikkinchi uchini ikkita panjara tirqishlari orasidan o‘tkazib silkitamiz. bunda arqon bo‘ylab ko‘ndalang to‘lqinlar hosil bo‘ladi. birinchi holda panjara yog‘ochlari parallel bo‘lganligi sababli arqondagi to‘lqinlar ikkala panjaradan bemalol o‘tadi. agar ikkinchi panjarani ko‘ndalang joylashtirilsa, undan to‘lqin o‘tmasdan so‘nadi. tajribani bo‘ylama to‘lqinlar bilan o‘tkazilsa, ular har ikkala panjaradan bemalol o‘tganligini ko‘rish mumkin. yorug‘likning turmalin plastinkalari bilan kuzatilgan hodisalarni ko‘ndalang mexanik to‘lqinlarning panjaralardan o‘tishi bilan solishtirilsa, ularning o‘xshash ekanligi kelib chiqadi. bundan yorug‘lik to‘lqinlari, ko‘ndalang to‘lqinlar ekanligi kelib chiqadi. 4.25-rasmda birinchi panjarani ko‘ndalang qo‘yilsa, undan to‘lqin o‘tmaydi. lekin yorug‘likning turmalin plastinasidan o‘tish tajribasida t1 plastinasini o‘z o‘qi atrofida aylantirsak, undan yorug‘lik o‘tadi. t2 ni aylantirilsa, yorug‘lik intensivligi pasayib, nolga tushadi. demak, yorug‘lik t1 dan o‘tganda uning xossasi o‘zgarib qolar ekan. buni quyidagicha tushuntirish mumkin. yorug‘lik chiqaruvchi manbadagi …

yorug‘lik intensivligi malyus qonini bilan aniqlanadi: yuqorida aytilganidek, yorug‘lik ikkita o‘zaro perpendikular tebranishlarning birga tarqalishidan yuzaga keladigan elektromagnit to‘lqindan iborat (4.8-rasm). tarixiy sabablarga ko‘ra, e elektr maydon kuchlanganlik vektorining tebranishlari yotadigan tekislik tebranishlar tekisligi deb, h magnit maydon kuchlanganlik vektorining tebranishlari yotadigan tekislik qutblanish tekisligi deb ataladi. yorug‘lik vektori e va h tebranishlarning yo‘nalishi biror tarzda tartiblangan yorug‘lik qutblangan yorug‘lik deb ataladi. agar yorug‘lik vektori (e vektor) ning tebranishlari hamma vaqt va faqat birgina tekislikda sodir bo‘lsa, bunday yorug‘likni yassi (yoki to‘g‘ri chiziqli) qutblangan yorug‘lik deb ataladi. tabiiy yorug‘likni qutblab beruvchi asboblarni polyarizator (qutblagich) lar deb ataladi. ular turmalin, island shpati kabi shaffof kristallardan tayyorlanadi. yorug‘likning qutblanish darajasini, qutblanish tekisligining vaziyatini aniqlash uchun ham polyarizatorlardan foydalaniladi. bu o‘rinda ularni analizatorlar deb ataladi. 4.24-rasmda keltirilgan t1 plastina polyaroid, t2 plastina analizator vazifasini o‘taydi. turmushda yorug‘lik qutblanishini faqat turmalin kristali emas, balki boshqa kristallar ham bajarishi ma’lum bo‘ldi. masalan, island shpati. ularning …

yorug‘likning qutblanishi 11-sinf - Page 4

yorug‘likning qutblanishi 11-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yorug‘likning qutblanishi 11-sinf"

1644351341.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 28-mavzu: yorug‘likning qutblanishi yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi hodisalari yorug‘likning to‘lqin tabiatiga ega ekanligini tasdiqladi. 10-sinfdan to‘lqinlarning ikki turda: bo‘ylama va ko‘ndalang to‘lqinlarga bo‘linishi sizlarga ma’lum. bo‘ylama to‘lqinlarda muhit zarralarining tebranish yo‘nalishi, to‘lqinning tarqalish yo‘nalishi bilan bir yo‘nalishda bo‘lishi, ko‘ndalang to‘lqinlarda esa ular o‘zaro perpendikular bo‘lishi ham ma’lum. uzoq vaqt davomida to‘lqinlar optikasining asoschilari yung va frenel yorug‘lik to‘lqinlarini bo‘ylama to‘lqinlar deb hisoblashgan. chunki bo‘ylama mexanik to‘lqinlar qattiq, suyuq va gazsimon muhitda tarqala oladi. ko‘ndalang mexanik to‘lqinlar esa faqat qattiq jismlarda t...

PPT format, 1.2 MB. To download "yorug‘likning qutblanishi 11-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug‘likning qutblanishi 11-si… PPT Free download Telegram