malyusqonuni

PPTX 26 pages 3.4 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint mavzu: tabiiy va qutblangan nurlar. chiziqli qutblangan nur. malyus qonuni. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi. yorug’likning ikkilanib sinishi. reja: 1 2 3 tabiiy va qutblangan nurlar. chiziqli qutblangan nur. malyus qonuni. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi yorug’likning ikkilanib sinishi. malyus qonuni. xix asrning boshlarida t.yung va o.frenel yorug‘likning to‘lqin nazariyasini rivojlantirganda, yorug‘likning to‘lqin tabiati noma’lum edi. dastlab, yorug‘lik butun olamni to‘ldirib turuvchi muhit–efirda tarqaluvchi bo‘ylama to‘lqin bo‘lsa kerak, - deb o‘ylashdi. interferensiya va difraksiya hodisalarini o‘rganishda yorug‘likni bo‘ylama yoki ko‘ndalang to‘lqin ekanligi ikkinchi darajali edi. birinchi marta t.yung (1816 y.) yorug‘lik to‘lqin xususiyatiga ega ekanligi haqida gapirgan. frenel ham yungdan bexabar holda ko‘pgina tadqiqot natijalariga asoslanib kristallarda yorug‘likni ikkiga ajralib sinishi nazariyasini yaratib yorug‘lik to‘lqini ko‘ndalang to‘lqin ekanligi konsepsiyasini ilgari surdi. bu hodisalardan ma’lum bo‘ldiki, yorug‘lik ko‘ndalang to‘lqin ekan. asta sekin tadqiqot natijalari yig‘ilib yorug‘likning ko‘ndalang to‘lqin ekanligi uzil-kesil isbotlandi. elektromagnit to'lqinlar – ko'ndalang to'lqinlardir yorug'lik qutblanishi – …

2 / 26

am, malyus qonunini ham yorug‘likni bo‘ylama xususiyatidan kelib chiqib tushuntirib bo‘lmaydi. yorug‘likni ko‘ndalang to‘lqin ekanligidan kelib chiqilsa, bu hodisalar osongina tushuntiriladi. quyidagi 2-rasmda ko‘ndalang to‘lqin tarqalishini mexanik modeli keltirilgan. malyus qonuni. 2–rasm. ipda ko‘ndalang to‘lqin tarqalishi. zarrachalar u o‘qi bo‘yicha tebranayapti ya’ni tarqalish yo‘nalishiga perpendikulyar. s tirqishni 900 burchakka bursak to‘lqin so‘nadi. tabiiy yorug'likda vektor tebranishi barcha yo'nalishglarda teng huquqli bo'lib, tartibsiz o'z orientatsiyasini o'zgartiradi. yorug'lik nuri o'tadigan tekislikning faqat bittasida tebranadigan yorug'lik vektori chiziqli qutblangan yoki yassi qutblangan deb ataladi. qutblantirgich analizator tabiiy yorug'lik qutblangan yorug'lik 6 vertikal qutblangan nur. gorizontal qutblangan nur. malyus qonuni. elektromagnit to‘lqinda muhim rol o‘ynaydi. shuning uchun ham vektorlar o‘zaro perpendikulyar bo‘lib, to‘lqin tarqalishi yo‘nalishiga perpendikulyar tekislikda yotadi (2-rasm). hamma vaqt yorug‘likning modda bilan o‘zaro ta’siri jarayonida elektr vektori tebranayotgan tekislik (x z - tekisligi) esa, qutblanish tekisligi deb yuritiladi. vektor yorug‘lik vektori ham deb yuritiladi. agar elektromagnit to‘lqin tarqalish jarayonida yorug‘lik vektori o‘zining …

3 / 26

yasi vaqt bo‘yicha tartibsiz o‘zgaradi. natijada barcha yo‘nalishlar bo‘yicha tebranishlar o‘zaro teng bo‘ladi. bunday qutblanmagan yorug‘lik tabiiy yorug‘lik deb ataladi (3a-rasm). malyus qonuni. b) qutblangan yorug‘lik a) tabiiy yorug‘lik malyus qonuni. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi tabiiy yorug‘lik manbaidan tarqalayotgan yorug‘lik qutblanmagan bo‘ladi, ya’ni barcha yo‘nalishlarda tebranishlar mavjud bo‘ladi. tabiiy yorug‘lik nurini sindirish ko‘rsatkichi n1 va n2 bo‘lgan ikki muhitning yondashish chegarasidan o‘tishini qaraylik. u qisman qaytadi (1) va qisman sinadi (1). tajribalar 1 va 1 nurlar qisman qutblangan ekanliklarini ko‘rsatdi. lekin 1 va 1 nurlar o‘zaro perpendikulyar bo‘lgan holda qaytuvchi nur to‘la qutblangan bo‘lib, uning tebranishlari tushish tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan tekislikda sodir bo‘ladi. (bu tekislik rasmda nuqtalar yordamida ko‘rsatilgan). singan nur esa qisman qutblangan bo‘ladi yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi bu munosabatni 1815 yilda bryuster topgan va u bryuster qonuni deb ataladi.  burchak esa bryuster burchagi (yoki to‘la qutblanish burchagi) deb yuritiladi. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi masalan, …

4 / 26

‘nalishlaridan tashqari barcha yo‘nalishlardagi tebranishlar so‘nadi. elektron nazariya qaytgan va singan nurlarning tabiatini shu tarzda tushuntiradi. ko‘p kristallarda yorug‘likning yutilishi yorug‘lik to‘lqini elektr va magnit vektorining yo‘nalishiga bog‘liq bo‘ladi. bu hodisa dixroizm deb ataladi. bunday xossaga malyus tajribasida ishlatilgan turmalin kristali ega. biror qalinlikdagi turmalin kristali o‘zaro perpendikulyar qutblangan yorug‘likni (masalan, ex) to‘la yutadi va qisman (eu) to‘lqinni o‘tkazadi. elektr vektori tebranishi o‘tadigan yo‘nalish plastinkaning ruxsat etilgan yo‘nalishi deb ataladi. turmalin kristali chiziqli qutblangan yorug‘lik olish uchun qutblovchi polyarizator va yorug‘likni qutblanganligini tekshirish uchun analizator sifatida ham ishlatiladi. hozirgi vaqtda sun’iy polyaroid plyonkalar keng ishlatilmoqda. polyaroidlar mumkin bo‘lgan yo‘nalishdagi tebranishni to‘la o‘tkazib, perpendikulyar yo‘nalishdagi tebranishlarni butunlay o‘tkazmaydi. polyaroidlarni ideal qutblovchi filtrlar deb hisoblash mumkin. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi ikkita ketma-ket joylashtirilgan ideal polyaroidlardan (p1 va p2) tabiiy yorug‘likni o‘tishini qaraylik birinchi polyaroid qutblovchi vazifasini bajaradi. u tabiiy yorug‘likni chiziqli qutblangan yorug‘likka aylantiradi. ikkinchi polyaroid o‘ziga tushgan nurni tahlil qiladi, …

5 / 26

k o‘lchashlar malyus qonunini to‘g‘riligini tasdiqladi. shunday qilib, yorug‘likni elektromagnit nazariyasi orqali vektorni tashkil etuvchilarga ajratib malyus qonunini to‘la tushuntirish mumkin yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi malyus qonunini modeli yorug’likning ikkilanib sinishi. xvii asrning oxirlaridayoq island shpati (saso3) kristalli nurni ikkiga ajratib sindirishi ma’lum bo‘lgan edi. bu hodisa yorug‘likni ikkiga ajralib sinishi deb nom oldi (4-rasm) 4-rasm. yorug‘likning qo‘sh sinishi. fizik xususiyatlari yo‘nalishlariga bog‘liq bo‘lmagan muhit izotrop muhit deb, aksincha yo‘nalishlarga bog‘liq bo‘lgan muhit anizatrop muhit deb ataladi. izotrop muhitda (masalan, shisha plastinkada) yorug‘likning sinishi snellius qonuni deb ataluvchi sinish qonuniga bo‘ysunadi, ya’ni singan nur, tushuvchi nur va tushish nuqtasiga o‘tkazilgan perpendikulyar bir tekislikda yotadi. tushish burchagi sinusining sinish burchagi sinusiga nisbati ikkala muhit uchun o‘zgarmas kattalik. bu nisbat shu muhitning sindirish ko‘rsatkichiga teng. yorug’likning ikkilanib sinishi. anizatrop muhitda, ya’ni anizatrop kristallarda (masalan, island shpatida) yorug‘lik singanda manzara o‘zgacha bo‘ladi. tabiiy nur k kristallning a nuqtasiga tushgach ikki nur ab …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "malyusqonuni"

prezentatsiya powerpoint mavzu: tabiiy va qutblangan nurlar. chiziqli qutblangan nur. malyus qonuni. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi. yorug’likning ikkilanib sinishi. reja: 1 2 3 tabiiy va qutblangan nurlar. chiziqli qutblangan nur. malyus qonuni. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi yorug’likning ikkilanib sinishi. malyus qonuni. xix asrning boshlarida t.yung va o.frenel yorug‘likning to‘lqin nazariyasini rivojlantirganda, yorug‘likning to‘lqin tabiati noma’lum edi. dastlab, yorug‘lik butun olamni to‘ldirib turuvchi muhit–efirda tarqaluvchi bo‘ylama to‘lqin bo‘lsa kerak, - deb o‘ylashdi. interferensiya va difraksiya hodisalarini o‘rganishda yorug‘likni bo‘ylama yoki ko‘ndalang to‘lqin ekanligi ikkinchi darajali edi. birinchi marta t.yung (1816 y.) yorug‘lik to‘l...

This file contains 26 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "malyusqonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: malyusqonuni PPTX 26 pages Free download Telegram