islomdagi fiqhiy mazhablar

PPTX 23 стр. 5,0 МБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

internet tarmog'ida ishlash ko'nikmalari islomdagi fiqhiy mazhablar reja: 1. islom oqimlari va yo’nalishlari. 2. sunniylik va shialik o’rtasidagi farqlar. 3. mazhablarning paydo bo’lishi. 4. hanafiylik mo’tadil mazhab. islomdagi yo’nalishlar tushunchasi 1 islomdagi yo‘nalish deganda muayyan e’tiqodiy masala asosida birlashgan musulmonlar majmuasi tushuniladi. 2 sunniylik yo‘nalishi “ahli sunna val-jamoa” deb nomlanadi. “ahli sunna” degani muhammad payg‘ambar sunnatlariga ergashuvchilar, “val- jamoa” so‘zi esa musulmonlarning ko‘pchiligi ortidan yuruvchilar degan ma’noni anglatadi. 3 “shia” so‘zi lug‘atda “tarafkash” degan ma’noni anglatadi. istilohiy ma’noda shia – ali ibn abu tolib va uning avlodlarini barchadan ustun qo‘yish va faqatgina musulmon olamiga xalifa bo‘lish huquqiga ega deb hisoblaydilar. 4 “xorijiy” so‘zi arab tilidagi “xaraja” so‘zidan olingan bo‘lib, “ajralib chiqmoqlik” ma’nosini anglatadi. xorijiylar ali va muoviya ibn abu sufyonga qo‘shilmay, ularga qarshi bosh ko‘targan yo‘nalish bo‘lgan. islomda bo’linish sabablari muhammad (a.s.) vafotlaridan so‘ng musulmonlar jamoasi orasida ilk bo‘linishlar yuzaga kela boshladi. chunki musulmon jamoasiga endi kim boshchilik qiladi, degan …

2 / 23

44-656) davrlarida xalifalikning turli yerlarida yangi musulmonlar orasida fitnalar qo‘zg‘ala boshlaydi. fitnachilar hazrati usmonni yuqori lavozimlarga o‘z qarindoshlarini qo‘yganda ayblab bosh ko‘tarishadi. 656-yili basra, kufa va misrlik bir necha ming fitnachilar madina atrofini o‘rab olib bir qator talablarni qo‘yadilar. xalifa usmon (r.a.) ularning barcha talablarini qondiradilar. shunga qaramay, qo‘zg‘olonchilar “usmon bizni o‘ldirmoqchi bo‘ldi”, deb yolg‘on xabar tarqatadilar va halifaning uyiga bostirib kirib, uni qatl etadilar. aynan usmon ibn affonning (r.a.) o‘ldirilishi keyingi bo‘linishlar, ixtiloflar va fitnalarning boshlanishi bo‘ldi. musulmon davlatining to‘rtinchi rahbari etib rasululloh (a.s.)ning jiyani va kuyovi bo‘lgan ali ibn abu tolib (656-661) saylandi. xalifa aliga misr va shom (suriya) voliylari (hokimlari)dan tashqari barcha hudud ahli bay’at qiladi. misr voliysi amr ibn oss (r.a.) va shom amiri muoviya ibn abu sufyon (r.a.)lar qarindoshi usmon ibn affonning o‘ldirilishidan qattiq qayg‘uga tushdi va uning qotillaridan qasos olinmaguncha yangi xalifaga bay’at qilmaslikka qaror qiladi. xalifa ali (r.a.) esa davlat ichidagi nozik ijtimoiy–siyosiy …

3 / 23

. siffin janggi 657-yilda xalifa ali va bay’at qilishni istamagan shom (suriya) hokimi muoviya o‘rtasida “siffin” deb ataluvchi joyda jang bo‘lib o‘tadi. bu voqea, islomdagi ilk bo‘linishlarning boshlanishiga sabab bo‘ldi. ali roziyallohu anhu jarir ibn abdulloh (r.a.) elchi qilib jo‘natib, muoviya ibn abu sufyondan bay’at berishini talab qildi. biroq shom voliysi elchiga hech qanday javob bermadi. shundan keyin ali roziyallohu anhu shomga yurish boshlashga qaror qildi. iroq qo‘shinining harakatini bilgan muoviya (r.a.) o‘z qo‘shinini tayyorlab frot daryosi bo‘yidagi siffin pasttekisligiga joylashtirdi. ali (r.a.) ham qo‘shin bilan siffinga yetib keldi. jangda muoviya ibn abu sufyon tomonidan 120 ming, ali ibn abu tolib tomonidan 90 ming kishi qatnashdi. xorijiylar hazrat alining yon berganidan norozi bo‘lgan uning 12 ming askari bo‘ysunishdan bosh tortib, harura nomli qishloqqa ketdilar. bu guruh keyinchalik “xorijiylar” (yoki al–xavorij, xorijiya) deb ataldi. ba’zi manbalarda ularning nomi ilk to‘plangan joylariga nisbat berilib, “haruriya” deb ham ataladi. xavorijlar o‘zlariga abdulloh ibn …

4 / 23

amoyili (taqiya) rad etadilar. o‘zlari harbiy jihatdan zaif bo‘lsalar ham, qudratli «zolim» podshohga qarshi chiqish vojib bo‘laveradi, deb hisobladilar; xalifalikka har qanday odam, quraysh qabilasidan yoki arab bo‘lishligidan qat’i nazar, musulmonlar tomonidan saylanishi mumkin. xalifalik, shialar aytganidek, ma’lum jamoat (sulola) ichida cheklanmagan; namoz, ro‘za, zakot va boshqa amallarni imonning bir bo‘lagi, deb hisoblaydilar. kishi to barcha amallarni bajarmaguncha, dili bilan tasdiqlab, tili bilan aytishi musulmon deb tan olinishi uchun kifoya emas. shialar shia atamasi - “guruh” degan ma’noni anglatadi. shialar – ali ibn abu tolib va uning avlodini muhammad payg‘ambarning birdan-bir qonuniy vorislari deb hisoblaydilar. siffin jangi natijasida haruriylar bilan deyarli bir paytda o‘zini “shiatu ali” (alining guruhi) deb atagan aliparast oqim ham yuzaga keldi. vii asr oxirlariga kelib shialik, iroq va eronda keng tarqalgan va islomdagi mustaqil diniy yo‘nalishga aylangan. shialik boshda har qanday ixtilof va aqidaviy farqlardan xoli holda, faqat siyosiy harakat sifatida namoyon bo‘lgan edi. keyinroq diniy …

5 / 23

d bo‘lib, xavorij va shia firqalaridan farqli ravishda ular bir–birlarini rad etmaydilar. bugungi kunga qadar ham, sunniy ulamolar to‘rttala fiqhiy va ikkala aqidaviy mazhablarning to‘g‘ri ekani, ularning bir–birini to‘ldirishi, bunday farqlilik tarixiy, ijtimoiy omillar mahsuli ekani va bu musulmonlar uchun osonlik yaratishiga ittifoq qilishgan. sunniylar va shialar o‘rtasidagi farqli jihatlar sunniylikda 7 ta aqida tan olinsa, shialar quyidagi 5 aqidaga ishonadilar: 1) allohning yagonaligiga; 2)adolatga; 3)oxirat va o‘lganlarning tarilishiga; 4)payg‘ambarlarga; 5) imomat (ali va uning avlodlari imomlar deb ataladi). imomat – shialikda davlatni boshqarish huquqi haqidagi ta’limot bo‘lib, unga ko‘ra musulmonlar jamoasi yoki davlatida faqat muhammad payg‘ambar avlodi (kuyovi ali bilan qizi fotimadan tarqalgan avlod) hukmron bo‘lishi haqidagi ta’limotdir. sunniylar uchun imomlar odamlar tomonidan saylanadigan yoki tayinlanadigan diniy rahbardir. ikkinchidan, shialar dastlabki uchta xalifaning hokimiyatini tan olmaydilar. uchinchidan, shialar kalima shahodatga “aliyan valiuuloh” so‘zlarini qo‘shib aytadilar. to‘rtinchidan, shialar sunniylarning hadislarini tan olmaydilar. shuning uchun ham muhammad, ali va uning avlodlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islomdagi fiqhiy mazhablar"

internet tarmog'ida ishlash ko'nikmalari islomdagi fiqhiy mazhablar reja: 1. islom oqimlari va yo’nalishlari. 2. sunniylik va shialik o’rtasidagi farqlar. 3. mazhablarning paydo bo’lishi. 4. hanafiylik mo’tadil mazhab. islomdagi yo’nalishlar tushunchasi 1 islomdagi yo‘nalish deganda muayyan e’tiqodiy masala asosida birlashgan musulmonlar majmuasi tushuniladi. 2 sunniylik yo‘nalishi “ahli sunna val-jamoa” deb nomlanadi. “ahli sunna” degani muhammad payg‘ambar sunnatlariga ergashuvchilar, “val- jamoa” so‘zi esa musulmonlarning ko‘pchiligi ortidan yuruvchilar degan ma’noni anglatadi. 3 “shia” so‘zi lug‘atda “tarafkash” degan ma’noni anglatadi. istilohiy ma’noda shia – ali ibn abu tolib va uning avlodlarini barchadan ustun qo‘yish va faqatgina musulmon olamiga xalifa bo‘lish huquqiga ega deb h...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPTX (5,0 МБ). Чтобы скачать "islomdagi fiqhiy mazhablar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islomdagi fiqhiy mazhablar PPTX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram