kvant biofizika elementlari

PPT 35 pages 1.2 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

elementi kvantovoy biofiziki kvant biofizika elementlari r e j a: fotofizika va fotokimyo asoslari. yorug'likning yutilish qonunlari. fluorestsentsiya va fosforestsentsiya. fotoqo'zg'alishda energiya yo'llarining ishlatilishi. energiyaning o'tish mexanizmlari. erkin radikallar, xossalari va jarayonlar mikrozarrachalar (elementar zarrachalar, atomlar, molekulalar, yadrolar) va ulardan tashkil topgan sistemalarning harakat qonunlarini bayon etish usulini ifodalovchi zamonaviy nazariya kvant mexanikasi deyiladi. kvant mexanikasining vujudga kelishida mikrozarrachalar to'lqin xossalarining ochilishi muhim bosqich bo'ldi. zarrachalarning to'lqin xossalari haqidagi g'oya dastlab gipoteza tarzida frantsuz fizigi lui de broyl tomonidan bayon etilgan edi (1924 yilda). fanning taraqqiy borishi bilan kvant mexanikasida kashf etilgan qonuniyatlar biologik tizimlarda ham o'rganilishi natijasida kvant biofizikasi biofizika fanining bir bo'limi sifatida shakllandi. ma'lumki, hujayrada moddalar almashinuvining yuksak darajasi har xil fizik va kimyoviy jarayonlar tufayli yuzaga keladi. kimyoviy reaktsiya atomlarning qayta gruppalanishidan iboratdir. har qanday sof kimyoviy jarayonning birinchi bosqichi fizik xarakterda bo'ladi, ya'ni reaktsiyaga kirishadigan moddalar molekulalaridagi elektronlarning avvalgidan ko'ra boshqacharoq bo'ladigan yangi holatga o'tib …

2 / 35

tirish ta'sirga ega. ub nurlar katta miqdorda terining (eritema) qizarishiga yoki terini kuyishiga va saraton shish-lariga olib keladi. tadqiqot ishlarida ub nurlanish orqali aniq bir hujayra strukturasini tanlab olib, hujayra va hujayraichi tuzilmalari membrana lipidlarining oksidlanishiga va mutatsiyaga olib kelish mumkin. fotofizika va fotokimyo asoslari 1704 yilda isaak nyuton yorug'lik nurini zarrachalar oqimi deb faraz qilgan. 1790 yilda xristian gyuygens esa yorug'lik – bu to'lqin deb ta'riflagan. hozirgi kunda aniqlanishicha, bu ikki olim juda ham to'g'ri ta'rif keltirishgan. yorug'lik –bu kvant yoki foton deb ataluvchi, elektromagnit to'lkinlari va bir vaqtning o'zida zarrachalar oqimidir. fotonlar moddalar molekulasi bilan o'zaro ta'sirlashadilar, shu bilan birga ular o'z energiyasini molekulalarga uzatib yo'qo-ladilar. foton energiyasi e elektromagnit tebranishi chastotasiga ν proportsional va yorug'lik to'lqin uzunligiga λ esa teskari proportsional: . bu erda h-plank doimiysi, s – yorug'lik tezligi fotofizika va fotokimyo asoslari yorug'lik elektromagnit nurlanishning turlicha ko'rinishi bo'lib, to'lqinli tabiatga ega. turli xil holatlarni tushuntirishda …

3 / 35

yoda va fotobiologiyadagidek, elektromagnit spektrining tor- 200 -700 nm sohasi bilan ish ko'riladi. to'lkin uzunligi soxa-larini quyidagicha ifodalashni tavsiya etadi: ub-s - 100 - 280 nm, ub-v - 280 - 315 nm, uf-a - 315 - 400 nm, ko'rinuvchi spektr- 400-780 nm. qisqa to'lqinli nurlanish energiyasi, kimyoviy bog'lar energiyasi-dan katta bo'lib, molekulalarni ionlantiradi va kimyoviy bog'larni uzadi. aynan shu soha bilan radiobiologiya shug'ullanadi. uzun to'lqinli nurlanish modda tomonidan yutilganda elek-tronning aylanma va tebranma energiyalari oshadi. shu sababdan, iq nurlanish reaktsiyalar tezligini oshiradi, ammo u molekulalarda kimyoviy o'zgarishlarni keltirib chiqarishga qodir emas. energiyasi (200 - 300 nm) fotonlar, oqsillar va nuklein kislo-talar tomonidan yutilib, molekulalarni qo'zg'algan holatga, ya'ni molekulaning yuqoriroq energiya sathiga (qo'zg'algan holatga) o'tishiga olib keladi. aynan mana shunday fotokimyoviy reaktsiyalar, oxirgi natijada oqsillar, nuklein kislotalar va boshqa biopolimerlarda fotobiologik effektlarga sabab bo'ladi. ko'rinuvchi nur esa, fotosintez, fotoretseptsiya, fotomorfogenez hamda fotodinamik effektlar uchun aktiv hisoblanadi. fotonning yutilish jarayoni molekulaga elek-tronlarning …

4 / 35

nurlar λ (to'lqin uzunligi) 100-1000 nm gacha. bu kvantlarning energiyasi 120-1200 kj/mol ni tashkil qiladi. fotokimyoviy reaktsiyalar fotokimyo ikkita qonunga asoslanadi: 1. grotthus-dreper qonuni: faqat atrof-muhit tomonidan so'riladi radiatsiya uning kimyoviy o'zgarishiga olib kelishi mumkin. 2. eynshteyn-stark qonuni: har bir so'rilgan kvant asosiy harakatdagi yorug'lik faqat bitta molekulani faollashishi mumkin . eynshteyn-stark qonuniga ko'ra, miqdor bir mol modda tomonidan so'rilgan em energiyasi teng deb olinadi: grotgus qoidasiga ko'ra, fotokimyoviy reaktsiyaga faqat molekula tomonidan yutilgan nurgina sabab bo'ladi. demak, fotokimyoviy jarayonlar asosida yorug'likning yutilishi hodisasi yotadi. intensivligi io-nurning, qalinligi l-ga teng yutuvchi muhitdan o'tishini ko'zdan kechiramiz. mazkur intensivlik, yutuvchi muhitdan chiqqanda, yutilish evaziga kamayib, i-ga teng bo'lib qoladi. oqimning pasayishi faqatgina zarrachalar tomonidan yutilgan sonlar bilan aniqlanadi va molekulalarning o'zaro ta'siriga va oqimning absolyut kattaligiga bog'liq bo'lmaydi. t = i/io (x100%) qiymat yorug'lik o'tkazish koeffitsienti deb ataladi. grotgus (grotthus), teodor fon 20 yanvarya 1785 g. – 26 marta 1822 g fotokimyoviy …

5 / 35

g'lik kvantining yutilishi. 2. energiya almashinuvining molekulyar ichidagi jarayonlari (fotofizik jarayonlar). 3. qo'zg'aluvchan holatdagi energiya almashinuvining molekulalararo jarayonlari (energiya migratsiyasi). 4. birlamchi fotokimyoviy harakat. 5. barqaror mahsulotlarning shakllanishi bilan tugaydigan qorong'u reaktsiyalar. 6. fotomahsulotlar ishtirokidagi biokimyoviy reaktsiyalar. 7. nur ta'siriga fiziologik javob. fotonlar uchun nishonlar yorug'likning yutilish qonunlari buger-lambert qonuni: bir jinsli rangli muhitning o'zgarmas qalin-likka ega har bir yupqa qatlami undan o'tadigan monoxromatik nurning faqat ma'lum bir qisminigina yutadi. 2. ber qonuni: berilgan yupqa qatlam tomonidan yutilgan nur intensivligi yutuvchi molekulalar kontsentra-tsiyasiga proportsionaldir. ushbu qonunlarning yig'indisi quyidagicha ifodalanib, buger-lambert- ber qonuni deb ataladi. buger-lambert- ber qonuni i = io e-sl , yoki lg(io/i) = lg(1/t) = d = sl, bu erda: d – optik zichlik, yoki ekstinktsiya (nur yutish); s - kontsentratsiya (mol/l); l – kyuveta qalinligi (sm);  - molyar ekstinktsiya koeffitsienti (m-1 sm-1 o'lchamga ega), s = 1 mol/l va l = 1 sm da d = …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kvant biofizika elementlari"

elementi kvantovoy biofiziki kvant biofizika elementlari r e j a: fotofizika va fotokimyo asoslari. yorug'likning yutilish qonunlari. fluorestsentsiya va fosforestsentsiya. fotoqo'zg'alishda energiya yo'llarining ishlatilishi. energiyaning o'tish mexanizmlari. erkin radikallar, xossalari va jarayonlar mikrozarrachalar (elementar zarrachalar, atomlar, molekulalar, yadrolar) va ulardan tashkil topgan sistemalarning harakat qonunlarini bayon etish usulini ifodalovchi zamonaviy nazariya kvant mexanikasi deyiladi. kvant mexanikasining vujudga kelishida mikrozarrachalar to'lqin xossalarining ochilishi muhim bosqich bo'ldi. zarrachalarning to'lqin xossalari haqidagi g'oya dastlab gipoteza tarzida frantsuz fizigi lui de broyl tomonidan bayon etilgan edi (1924 yilda). fanning taraqqiy borishi bilan...

This file contains 35 pages in PPT format (1.2 MB). To download "kvant biofizika elementlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kvant biofizika elementlari PPT 35 pages Free download Telegram