islam dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari

PPT 70 pages 3.3 MB Free download

70 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPT

Pages 70

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 70

gnoseologiya – bilish falsafasi * mavzu: islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari reja * “«kalom» lafzi arab tilida «so‘z», «gap», «jumla» ma’nolarini anglatadi. «ilmi kalom» aqoid ilmining eng mashhur ismidir. bu ism, hijriy ikkinchi asrda zohir bo‘lgan. zero, u shu davrda ilk bora imom abu hanifa, imom molik, imom shofe’iy va boshqalardan rivoyat qilingan. ular o‘z ijtihodlarida ilmi kalom va mutakallimlarga tegishli hukmlar haqida bahs yuritganlar. bu ismning ishlatilishiga sabab shuki, e’tiqodiy bahslarning eng mashhuri, bahs qiluvchilar o‘rtasida eng ko‘p nizolarga sabab bo‘lgani, ixtiloflar kel- tirib chiqargani allohning «kalom»i haqidagi masaladir. qolaversa, bu ilm sohiblari o‘z faoliyatlari davomida faqat kalomni ishlatganlari uchun ham, u «kalom» nomini olgan. ilmi kalom haqida imom g‘azzoliy quyidagilarni aytadi: «u bir ilm bo‘lib, uning maqsadi ahli sunnaning aqiydasini ahli bid’atning tashvishidan muhofaza qilish va qo‘riqlashdir. alloh taolo o‘z bandalariga o‘z nabiyi tilida haq aqiydani ilqo qildi. unda ularning dini va dunyosining salohi bordir. shuningdek, u …

2 / 70

al boshqa adashgan firqalarning aqidadagi fikr va qarashlarini ifodalab, keyin o‘zining (moturidiya) aqidasini bayon qilib va uni isbotlagan, keyin ularning gaplari asossiz ekanligini o‘z raddiyalarida birma-bir keltirib o‘tgan. abul barakot nasafiyning tafsir ilmi bo‘yicha ahli ilm orasida “tafsir an-nasafiy” nomi bilan mashhur bo‘lgan va hanafiy mazha- biga muvofiq bitilgan “madorik at-tanzil va haqoiq at-ta’vil” (“qur’on ma’nolari va ta’vil haqiqatlari”) kitobi hanafiy mazhabiga binoan yozilgan, undagi oyatlar aynan moturidiya ta’limotiga binoan bayon etilib, o‘sha davrning ilm markazlari buxoro va samarqandning olimlari fikrlari bilan boyitilgandir.eng kalom ilmi dastlab islomdagi turli diniy- siyosiy firqalar xususan, xavorijlar, qadariylar, jabariylar, murjiylar kabi yo‘nalishlar, mazdakiylik, nasroniylik kabi boshqa din vakillar bilan baxs jarayonida shakllangan bo‘lib, dastlab kalom ilmi bilan shug‘illangan mutakal- limlar, qur’on va sunnaga tayanib dalillar keltirgan. sunniy e’tiqoddagi ikki yirik oqim- lardan biri hisoblangan moturidiy maktabi asoschisi abu mansur muhammad ibn muhammad ibn mahmud al-hanafiy al-moturidiy as-samarqandiy bo‘lib, uning taxallusi o‘zi yashagan qishloqqa nisbat …

3 / 70

rning barchasi aqida bobida imom moturidiy, uning shogirdlari hamda izdoshlari yozib qoldirgan asarlarga tayanib o‘z fikrlarini keltirganlar. kundali (empirik) bilish ulamolar ilmi kalomning ta’rifida ham bir necha xil fikrlar aytganlar. eng qadimgita’rif abu nasr farobiy ga tegishli bo‘lib, u: «kalom sinoati ila millatning asoschisi aytgan chegaralangan gap va ishlar ga nusrat berilurva unga xilof qilgan barcha so‘zlarni behudaga chiqarilur», degan. ilmi kalom haqida imom g‘azzoliy quyidagilarni aytadi: «u bir ilm bo‘lib, uning maqsadi ahli sunnaning aqiydasini ahli bid’atning tashvishidan muhofaza qilish va qo‘riqlashdir. alloh taolo o‘z bandalariga o‘z nabiyi tilida haq aqiydani ilqo qildi. unda ularning dini va dunyosining salohi bordir. shuningdek, u haqda qur’on va xabarlar nutq qildi. . kalom masalalari bo‘yicha bahslar musulmon olamidagi o‘sha vaqtning ko‘zga ko‘ringan aqiydaviy mazhablari: ahli sunna val jamoa, mo‘taziliylar, murji’iylar, xavorijlar va shialar o‘rtasida bo‘lgan. keyinchalik allohning kalomiga tegishli bahslardan allohning sifatlariga, islom davlati boshlig‘i – imomga oid masalalarga, qazo va qadar …

4 / 70

da esa alloh taolo azalda o‘z ilmi va irodasi ila har bir narsani o‘lchovli qilib qo‘yganiga e’tiqod qilishni bildiradi. ulomalarimiz “qazo” va “qadar”ni quyidagicha ta’riflaydilar: “qazo – alloh taoloning hamma narsalarning kelajakda qandoq bo‘lishini azaldan bilishidir”. “qadar – o‘sha narsalarning allohning azaliy ilmiga muvofiq ravishda vujudga kelishidir”. * alloh taolo aytadi: “yerda o‘rmalagan narsa borki, barchasining rizqi allohning zimmasidadir. u zot ularning turar joylarini ham, borar joylarini ham bilur. hamma narsa ochiq-ravshan kitobda bordir”(hud, 6). biz oyat tarjimasida “o‘rmalagan narsa” deb ifodalagan so‘z asliyatda “daabbatun” kalimasi bilan berilgan. mazkur so‘z xoh erkak, xoh ayol, xoh aqlli, xoh aqlsiz bo‘lsin, joni bor tirik mavjudot borki, hammasini o‘z ichiga oladi. albatta, yuqorida ta’kidalanganidek, rizq allohdandir. bugungi yurtimizdagi tinchlik, farovonlik, rivojlanish amalga oirilayotgan islohotlar jarayonida barcha insonlar o‘z vatani, yurti, oilasini har tomonlama ta’minlashga o‘z hissasini qo‘shishga harakat qilishi kerak. albatta, yuqorida ta’kidalanganidek, rizq allohdandir. bugungi yurtimizdagi tinchlik, farovonlik, rivojlanish davrida amalga oirilayotgan …

5 / 70

3). 632 yilda payg‘ambar vafotidan so‘ng hokimiyat xalifalikka saylanganlar tomonidan boshqariladigan bo‘ldi. birinchi xalifa abu bakr bo‘ldi. ikkinchi bo‘lib umar ibn xattob saylandi, so‘ngusmon ibn affon va ali ibn abi tolib bo‘ldilar. avvalgi ikki xalifa davrida xalifalikda ichki nizo va bo‘linishlar bo‘lmadi. usmon xalifaligi davrining so‘nggi yillarida ichki nizolar paydo bo‘lib, xalifaga qarshiliklar kuchaydi. xorijiylar va shialar firqalaridan islomda bid’at, firqachilik va adashishlik boshlandi. bunday firqalar asosiy ikki masalada paydo bo‘ldi: imomat (davlatgarahbarlik) va aqidada. shuning uchun islomda firqalarga bo‘linib ketish asosan diniy-siyosiy nuqtai nazardan kelib chiqqan deb hisoblanadi. muhammad payg‘ambar (a.s.) aytadilar: «yahudiylar 71 firqaga bo‘lindi, nasroniylar 72 firqaga bo‘lindi, ummatim esa 73 firqaga bo‘linadi. ulardan bittasi najot topadi, qolgani do‘zax ahlidir», deganlarida. sahobalar: «najot topadigan firqa qaysi», deb so‘raganda. payg‘ambar: «men bilan sahobalarim tutgan yo‘ldagisi»,deb javob beradilar» (imom termiziyrivoyati). hadisda aytilgan najot topuchi firqa «ahli sunna val jamoa» hisoblanadi. «ahli sunna val jamoa» sunniylik deb ham nomlanadi. buning …

Want to read more?

Download all 70 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islam dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari"

gnoseologiya – bilish falsafasi * mavzu: islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari reja * “«kalom» lafzi arab tilida «so‘z», «gap», «jumla» ma’nolarini anglatadi. «ilmi kalom» aqoid ilmining eng mashhur ismidir. bu ism, hijriy ikkinchi asrda zohir bo‘lgan. zero, u shu davrda ilk bora imom abu hanifa, imom molik, imom shofe’iy va boshqalardan rivoyat qilingan. ular o‘z ijtihodlarida ilmi kalom va mutakallimlarga tegishli hukmlar haqida bahs yuritganlar. bu ismning ishlatilishiga sabab shuki, e’tiqodiy bahslarning eng mashhuri, bahs qiluvchilar o‘rtasida eng ko‘p nizolarga sabab bo‘lgani, ixtiloflar kel- tirib chiqargani allohning «kalom»i haqidagi masaladir. qolaversa, bu ilm sohiblari o‘z faoliyatlari davomida faqat kalomni ishlatganlari uchun ham, u «kalom» nomini olgan. ilmi ka...

This file contains 70 pages in PPT format (3.3 MB). To download "islam dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari", click the Telegram button on the left.

Tags: islam dinining aqidaviy yo`nali… PPT 70 pages Free download Telegram