tekisliklarning parallelligi va kesishuvi

DOCX 11 pages 118.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 118.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: ikki tekislikning o’zaro holati reja: 1. parallel tekisliklar. 2. ikki tekislikning o’zaro kesishuv chizig’ini yasash. 3. o’zaro perpendikulyar tekisliklar. fazoda ikkita tekislik e uzaro parallel eki kesishgan vaziyatda bulishi mumkin. tekislik bilan to’gri chiziq uch xil vaziyatda:to’gri chiziq tekislikda etgan, to’gri chiziq tekislikda parallel eki to’gri chiziq tekislikni kesuvchi bulishi mumkin. tekislikda etgan to’gri chiziq xakidagi ma'lumotlar yuqorida kurib chikildi. shuning uchun bu ma'ruzada fakat tekislikka parallel va tekislikni kesuvchi to’gri chiziqlar xakidagi ma'lumotlargina beriladi. parallel tekisliklar biror p tekislikdagi kesishuvchi ikki ab va bc to’gri chiziq (40-shakl) ikkinchi q tekislikdagi kesishuvchi ikki a v va v s to’gri chiziqka mos ravishda parallel bo’lsa, bu tekisliklar uzaro parallel bo’ladi. ma'lumki, bir-biriga parallel ikki tekislik uchinchi tekislik bilan uzaro parallel bo’lgan ikki to’gri chiziq buyicha kesishadi. bundan shunday xulosa kelib chiqadiki, fazoda uzaro parallel bo’lgan tekisliklarning bir nomli izlari xam uzaro parallel bo’ladi, ya'ni p q bo’lsa, p q ga, …

2 / 11

yo’nalishini topish kerak. 1. umumiy usul-erdamchi kesuvchi tekisliklar usuli. bu usulni tushunib olish uchun 42-shakldagi ekkol chizmani dikkat bilan kuzdan kechirish kerak. shakldagi r va q tekisliklarning kesishuv chizig’ini yasash uchun ularni erdamchi, masalan, gorizontal r tekislik bilan kesamiz, r tekislik berilgan tekisliklarni 1-2 va 3-4 gorizontallar buyicha kesadi. bu gorizontallar uzaro m nuqtada kesishib, izlang. tekisliklarning o‘zaro kesishuvi ta’rif. agar ikki tekislik umumiy umumiy to‘g‘ri chiziqqa ega bo‘lsa, bu tekisliklar o‘zaro kesishuvchi tekisliklar deyiladi. ikki p va q tekisliklar m to‘g‘ri chiziq bo‘yicha kesishadi, ya’ni q ç p = m. demak tekisliklarning o‘zaro kesishish chizig‘ini yasash uchun har ikkala tekislikka tegishli bo‘lgan ikki e va f umumiy nuqtalarini aniqlash kifoya qiladi (100-rasm). 101-a,b rasmda p va q kesishuvchi tekisliklar berilgan. tasvirdan yaqqol ko‘rinib turibdiki, bu tekisliklarga umumiy bo‘lgan e va f nuqtalar tekisliklarning bir nomli izlarining kesishish nuqtalari bo‘ladi: e = qh ç ph va f = qv ç …

3 / 11

orizontal chiziq bo‘yicha kesishadi. a) b) 102-rasm 103-rasm 103-a,b-rasmda umumiy vaziyatdagi t tekislik bilan h1 gorizontal tekislikning kesishish chizig‘i h gorizontal bo‘ladi. haqiqatdan, h1 gorizontal tekislikning har bir nuqtasi h tekislikdan baravar uzoqlikda joylashgani uchun, tekisliklarning kesishuvchi chizig‘i h||h bo‘ladi. agar umumiy vaziyatdagi tekislik frontal tekislik bilan kesishgan bo‘lsa, bu tekisliklar frontal bo‘yicha kesishadi. ammo kesishuvchi tekisliklarning biri proyeksiyalovchi tekislik bo‘lsa, proyeksiyalovchi tekislikning xossasiga muvofiq, ularning kesishish chizig‘ining proyeksiyalaridan biri proyeksiyalovchi tekislikning izida bo‘ladi (104-rasm). kesishuvchi tekisliklarning bir nomli izlari chizma chegarasida kesishmasa, ularning kesishish chizig‘ini yordamchi tekisliklar vositasida aniqlash mumkin. masalan, umumiy vaziyatdagi p(ph, pv) va t(th, tv) tekisliklarning kesishish chizig‘ini yasash uchun h1 gorizontal va v1 frontal tekisliklardan foydalaniladi (105-rasm). h1 gorizontal tekislikning frontal izini h1v∥h qilib o‘tkaziladi. bu tekislik p tekislikni h1(h1′, h1″), t tekislikni h2(h2′, h2″) gorizontallar bo‘yicha kesadi. bu gorizontallarning kesishgan e(e′,e″) nuqtasi e′=h1′çh2′ va e″=h1″çh2″ p va t tekisliklarning kesishish chizig‘ining umumiy nuqtalaridan biri …

4 / 11

q va p tekisliklar bilan kesishish chiziqlarini aniqlash uchun tekisliklarni a, b va c, d, chiziqlarini 1, 2 va 3, 4 nuqtalarda kesganligi belgilanadi. bu nuqtalarni o‘zaro tutashtirganda, m1 va n1 chiziqlar hosil bo‘ladi, ya’ni: h1çq=m1 va h1çp=n1 bo‘ladi. m1 va n1 to‘g‘ri chiziqlarning kesishish nuqtasi e=m1çn1q va p tekisliklarga umumiy bo‘lgan birinchi nuqtadir. 104-rasm 105-rasm a) 106-rasm b) xuddi shu tartibda q va p tekisliklarning h2 gorizontal tekislik bilan kesishish chizig‘ini aniqlanadi. chizmada h2 tekislik a, b va c, d chiziqlarni 5, 6 va 7, 8 nuqtalarda kesadi. natijada: h2ç q = m2 va h2 ç p = n2 hosil bo‘ladi. rasmda h2 || h1 bo‘lgani uchun m2 || m1 va n2 || n1 bo‘ladi. q va p tekisliklarning ikkinchi umumiy f nuqtasi bo‘lib u m1 va n2 chiziqlarning o‘zaro kesishish nuqtasi bo‘ladi: f = m2 ç n2. har ikkala p va q tekisliklar uchun umumiy bo‘lgan e va …

5 / 11

yeksiyalarni o‘zaro tutashtiruvchi l′ va l″ chiziqlar q va p tekisliklar kesishish chizig‘ining proyeksiyalari bo‘ladi. adabiyotlar: 1. xorunov r. "chizma geometriya kursi". "o’qituvchi" toshkent – 1999 y. 2. qirg’izboyev yu. "chizma geometriya kursi". "o’qituvchi" toshkent – 1976 y. 3. murodov sh. k. va boshqalar. "chizma geometriya kursi". "o’qituvchi" toshkent – 1988 y. 4. xorunov r., akbarov a. "chizma geometriyadan masalalar yechish usullari" "o’qituvchi" toshkent – 1985 y. 5. azimov t.j. "chizma geometriya fanidan ma’ruzalar matni". t.: tdtu, 2002 y. 6. azimov t.j. "chizma geometriya" oliy texnika o’quv yurtlari uchun o’quv qo’llanma. t.: tdtu, 2005 y. 7. ismatullayev r. "chizma geometriya" oliy texnika o’quv yurtlari uchun o’quv qo’llanma. t.: tdpu, i-qism 2005 y. 8. ismatullayev r. "chizma geometriya" oliy texnika o’quv yurtlari uchun o’quv qo’llanma. t.: tdpu, ii-qism 2006 y. 9. raxmonov i., abduraxmonov a. "chizmachilikdan ma’lumotlar t.: "o’zbeliston" 2006 y. 10. azimov t.j., fayziyev t.r., alimova d.k., mirzaraimova v.t. "chizma …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tekisliklarning parallelligi va kesishuvi"

mavzu: ikki tekislikning o’zaro holati reja: 1. parallel tekisliklar. 2. ikki tekislikning o’zaro kesishuv chizig’ini yasash. 3. o’zaro perpendikulyar tekisliklar. fazoda ikkita tekislik e uzaro parallel eki kesishgan vaziyatda bulishi mumkin. tekislik bilan to’gri chiziq uch xil vaziyatda:to’gri chiziq tekislikda etgan, to’gri chiziq tekislikda parallel eki to’gri chiziq tekislikni kesuvchi bulishi mumkin. tekislikda etgan to’gri chiziq xakidagi ma'lumotlar yuqorida kurib chikildi. shuning uchun bu ma'ruzada fakat tekislikka parallel va tekislikni kesuvchi to’gri chiziqlar xakidagi ma'lumotlargina beriladi. parallel tekisliklar biror p tekislikdagi kesishuvchi ikki ab va bc to’gri chiziq (40-shakl) ikkinchi q tekislikdagi kesishuvchi ikki a v va v s to’gri chiziqka mos ravishda parallel b...

This file contains 11 pages in DOCX format (118.7 KB). To download "tekisliklarning parallelligi va kesishuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: tekisliklarning parallelligi va… DOCX 11 pages Free download Telegram