dunyoning geosiyosiy tizimi va uning shakllanishi

PPTX 31 pages 11.1 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.1 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

12-§. tabiatni muhofaza qilishning geografik asoslari . dunyoning geosiyosiy tizimi va uning shakllanishi “geosiyosat” tushunchasi fanga birinchi marotaba shvetsiyalik olim rudolf chellen tomonidan kiritilgan bo‘lsa-da, fanga oid ilmiy manbalarda fanning “otasi” sifatida nemis olimi fridrix ratsel nomi qayd qilinadi. fanning rivojlanishida geografiya, siyosatshunoslik, tarix, etnogeografiya, sotsiologiya kabi fanlarning ahamiyati katta. fanning obyekti bo‘lib, dunyoning geosiyosiy tuzilishi va xalqaro dunyoviy targ‘ibot tushunilsa, jamiyatda kechayotgan har xil darajadagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar, ularning yuzaga kelishi, harakatlanishi va o‘zgarib borishini o‘zida aks ettiruvchi voqealar rivojini tahlil qilish uning predmetini tashkil etadi. geosiyosat fani, asosan, uch xil ilmiy yondashuv ta’sirida rivojlangan. sivilizatsion yondashuv tarafdorlari insoniyat tarixini davlatlar yoki yirik imperiyalar emas, balki turli madaniy-diniy jamoalar – sivilizatsiyalar rivojlantiradi degan fikrni bildiradilar. n. y. danilevskiy, k. n. leontyev, p. n. savitskiy, l. n. gumilyov, a.toynbi, s. xantington kabilar ushbu oqim g‘oyalari rivojlanishiga katta hissa qo‘shganlar. n. y. danilevskiy k. n. leontyev p. n. savitskiy l. n. gumilyov …

2 / 31

rining g‘oyalari umumiy holda dengizbo‘yi davlatlarining kontinental (quruqlik ichkari-sidagi) davlatlarga nisbatan jahon siyosiy sahnasida yetakchilikka erishish uchun amalga oshirilishi lozim bo‘lgan, harakatlar yo‘nalishini ko‘rsatib berishdan iborat bo‘lgan, deb hisoblash mumkin. geografik determinizm geosiyosatda mavjud bo‘lgan eng qadimiy yondashuv hisoblanadi. ushbu g‘oya tarafdorlari tabiiy muhit (iqlim, tuproq, daryo, dengiz va b.) jahon tarixi hamda insonlar hayot tarziga ta’sir ko‘rsatadi deb hisoblaydilar. bu fikrlar qadimiy dunyo olimlaridan gerodot, gippokrat, polibiy, aristotel kabilar tomonidan shakllantirilgan, keyinchalik uning rivojlanishida j. boden, sh. monteskye, a. fon gumboldt kabilarning xizmatlari katta bo‘lgan. aristotel gippokrat sh. monteskye a. fon gumboldt j. boden gerodot polibiy ular tomonidan ko‘rsatib berilgan tabiiy muhit unsurlari orasida aynan iqlim insonlar atvorining shakllanishi va davlatlarda mavjud siyosat xususiyatlarni yuzaga kelishida sababchi bo‘lgan asosiy omil sifatida qaralgan. geosiyosatda mavjud barcha qarashlar makon (hudud) ustidan nazorat g‘oyasini rivojlantirishga qaratilgan. mazkur fan aynan davlat yoki davlatlar ittifoqi tomonidan makon ustidan nazorat o‘rnatishning asosiy yo‘nalishlari va shakllarini …

3 / 31

lik angliya, shvetsiya va fransiya kabi markazlashgan kuchli davlatlarning jahon siyosiy maydonida hukmronlik qilish uchun o‘zaro kurashga kirishishiga sababchi bo‘lgan. bu bosqich xix asrning boshlarigacha davom etgan. 1814-yil sentabr – 1815-yil iyun oylarida fransuz inqilobi yuz berishi va napoleon armiyasi mag‘lubiyati bilan yevropada yuzaga kelgan siyosiy holat vena kongressida o‘rganib chiqilgan va bu jarayon yangi – vena geosiyosiy davrining boshlanishiga sababchi bo‘lgan. rossiya, avstro-vengriya, britaniya, germaniya, fransiya va usmoniylar imperiyasining siyosiy mavqelarining ortishi va ular o‘rtasida dunyoni bo‘lib olishga bo‘lgan siyosiy raqobatning kuchayishi; xix asr oxirlarida aqsh va germaniyaning iqtisodiy jihatdan tez sur’atlar bilan rivojlanishi; germaniya, avstro-vengriya va italiyaning siyosiy jihatdan birlashuvi natijasida uchlar ittifoqining yuzaga kelishi; fransiya, angliya va rossiyaning esa antanta ittifoqiga birlashuvi; ikki ittifoq o‘rtasida yuzaga kelgan birinchi jahon urushining uchlar ittifoqi mag‘lubiyati bilan tugashi bu davrning muhim geosiyosiy voqeliklari hisoblanadi. 1919-yil 28-iyun kuni fransiyaning versal shahrida birinchi jahon urushi tugashi munosabati bilan shartnoma imzolanishi bilan geosiyosatda …

4 / 31

buyuk britaniya bosh vaziri klement ettli aqsh prezidenti franklin ruzvelt sssr bosh kotibi iosif stalin dunyoda biopolyar (ikki qutbli) holat-ning yuzaga kelishi: sobiq ittifoq va uning tarafdorlari kontinental, aqsh va uning tarafdorlari esa dengizdagi qudratli davlatlarga aylanishi; ikki qudratli blok o‘rtasidagi sovuq yadroviy urush xavfining yuzaga kelishi mazkur davrdagi asosiy siyosiy jarayon hisoblanadi. 1991-yil 8-dekabr kuni belarusdagi belovej pushchasi qo‘riqxonasida sssr davlati rasman tugatilishi munosabati bilan belovej shartnomasining imzolanishi hozirgi davrda eng so‘nggi geosiyosiy bosqichning boshlanishiga turtki bo‘ldi. uning o‘rnida 12 ta mustaqil davlatning yuzaga kelishi va ularning mdh tarkibida birlashuvi; jahonda sotsialistik tuzumning yemirilishi; mdh yig‘ilishi sssrning parchalanishi yevropaning bir qator davlatlarida (gfr, yugoslaviya, chexoslavakiya) yuz bergan siyosiy o‘zgarishlar; nato harbiy bloki mavqeyining kuchayishi kabilar davrga xos asosiy siyosiy o‘zgarishlar hisoblanadi. yugoslaviyaning parchalanishi germaniyaning birlashuvi chexoslovakiyaning bo‘linishi nato aytib o‘tilganidek, bu davr hali o‘z nihoyasiga yetgan emas. bundan kelib chiqadiki, belovej davriga xos bo‘lgan yana bir qator siyosiy o‘zgarishlar …

5 / 31

, v. n. fedorko, n. i. safarova , v. a. rafiqov– geografiya – o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus,kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik , toshkent, «o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» davlat ilmiy nashriyoti, 2017/ www.eduportal.uz image1.jpeg image2.png image3.png image4.jpeg image5.png image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.png image20.jpeg image21.jpeg image22.jpeg image23.jpeg image24.jpeg image25.jpeg image26.jpeg image27.png image28.jpeg image29.jpeg image30.jpeg image31.png image32.jpeg image33.jpeg image34.jpeg image35.jpeg image36.jpeg image37.jpeg image38.jpeg image39.jpeg image40.jpeg image41.jpeg image42.jpeg image43.jpeg image44.jpeg image45.jpeg image46.png image47.jpeg image48.jpeg image49.jpeg image50.jpeg image51.png image52.jpeg image53.png image54.jpeg image55.jpeg image56.jpeg image57.jpeg image58.png image59.jpeg image60.jpeg image61.png image62.jpeg image63.png image64.png image65.png venskiy kongress 14341 p24031-09a.jpg

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dunyoning geosiyosiy tizimi va uning shakllanishi"

12-§. tabiatni muhofaza qilishning geografik asoslari . dunyoning geosiyosiy tizimi va uning shakllanishi “geosiyosat” tushunchasi fanga birinchi marotaba shvetsiyalik olim rudolf chellen tomonidan kiritilgan bo‘lsa-da, fanga oid ilmiy manbalarda fanning “otasi” sifatida nemis olimi fridrix ratsel nomi qayd qilinadi. fanning rivojlanishida geografiya, siyosatshunoslik, tarix, etnogeografiya, sotsiologiya kabi fanlarning ahamiyati katta. fanning obyekti bo‘lib, dunyoning geosiyosiy tuzilishi va xalqaro dunyoviy targ‘ibot tushunilsa, jamiyatda kechayotgan har xil darajadagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar, ularning yuzaga kelishi, harakatlanishi va o‘zgarib borishini o‘zida aks ettiruvchi voqealar rivojini tahlil qilish uning predmetini tashkil etadi. geosiyosat fani, asosan, uch xil ilmiy yonda...

This file contains 31 pages in PPTX format (11.1 MB). To download "dunyoning geosiyosiy tizimi va uning shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyoning geosiyosiy tizimi va … PPTX 31 pages Free download Telegram