falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

PPT 37 pages 1.6 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli * * reja: 1. falsafa atamasining kelib chiqishi. falsafa shakllanishining asosiy bosqichlari. 2. dunyoqarashning tuzilishi va tarixiy shakllari. 3. falsafa fanining predmeti va funktsiyalari. 4. hozirgi davrda milliy falsafani rivojlantirish muammolari, uning xalqaro aloqalarni tashkil etishdagi ahamiyati. * * «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so'zlaridan kelib chiqqan bo'lib, mazkur atamaning dastlabki ma'nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so'zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an'analar orqali) avloddan avlodga o'tuvchi bilim va inson o'z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tushunish yo'li bilan olishi mumkin bo'lgan bilimni farqlash maqsadida ishlatgan. * * falsafiy bilimning muhim tarkibiy qismlari gnoseologiya (boshqa bir terminologiyaga ko'ra – epistemologiya) – bilish nazariyasi ontologiya – mavjudlik, borliq haqidagi bilim ijtimoiy falsafa – jamiyat haqidagi ta'limot etika – axloq haqidagi ta'limot aksiologiya - qadriyatlar …

2 / 37

zatsiya va madaniyat; ekologiya, tiriklik muammosi; bilimning xususiyati; falsafa kategoriyalari; harakat; dialektika va uning qonuniyatlari * falsafaning asosiy masalalari ong, tafakkur ruh materiya borliq ideallik dunyoqarash dunyoqarash - dunyoga va insonning undagi o'rniga, kishilarning o'z atrofidagi voqelikka va o'z-o'ziga munosabatiga bo'lgan umumiy qarashlar tizimi, shuningdek, bu qarashlarga asoslangan odamlarning e'tiqodlari, ideallari, bilish va faoliyat tamoyillari. dunyoqarash - kishining yoshi, hayotiy tajribasi, bilimi, mafkurasi bilan bog'liq. * * dunyoqarashning funktsiyalari: bilish funktsiyasi qadriyatlarga munosabat xulq-atvorni belgilash (insonda qiziqish uyg'o- tuvchi barcha savollarni va muayyan yo'l bilan to- piluvchi javoblarni o'z ichiga oladi, bilish- odamlar dunyoqarashini boyitadi); insonning eng av- valo, o'zini oliy qadriyat ekanli- gini anglashga, so'ngra atrofida- gilarni qadr- lashga undaydi); (insonni o'z-o'zi- ni tarbiyalash jarayoni) * dunyoqarashning tuzilishi dunyoni sezish dunyoni idrok etish dunyoni tushunish bu o'zini qurshagan dunyoni sezgilar yordamida hissiy idrok etish bu atrof-borliqni ideal obrazlarda tasavvur qilish inson va uni qurshagan dunyoning mohiyatini aniqlash, shuningdek tabiatda …

3 / 37

ning erishgan yutuklari; • axlok, burch, sha'n savollari. * mifologik tafakkurning o'ziga xos xususiyatlari bu oddiy rivoyat, biror bir voqea haqidagi hikoya emas, balki og'zaki matnning arxaik ongdagi voqea-hodisalarga, insonga va u yashayotgan dunyoga ta'sir ko'rsatuvchi muayyan borliq sifatidagi in'ikos. insoniyat tarixining ilk bosqichlarida odamlar xulq-atvori va o'zaro munosabatlarini tartibga solish funktsiyasini bajargan. chunki, unda axloqiy qarashlar, insonning borliqqa estetik munosabati o'z ifodasini topgan. * mifologik tafakkurning o'ziga xos xususiyatlari mifologiyada hamma narsa bir, yaxlit, ajralmasdir. tabiat narsalari va hodisalari inson bilan ayni bir xil qonunlarga muvofiq yashaydi. inson bilan bir xil sezgi, istak, mayllarga ega bo'ladi. mif-kimningdir uydirmasi yoki o'tmish sarqiti emas, balki, shunday bir o'ziga xos tilki inson uning yordamida qadim zamonlardanoq dunyoni tavsiflagan. o'zining tarqoq bilimlarini umumlashtirgan talqin qilgan, tasnif qilgan va muayyan tizimga solgan. mifda ota, oqsaqol hukmi va qaror topgan a'analar muhim rol o'ynaydi. rivoyat va uning mazmuniga nisbatan bunday munosabat zaminida e'tiqod, borliqni bevosita, …

4 / 37

angan. diniy dunyoqarash olamni hissiy, emotsional (ratsional emas) qabul kilish shakli bilan belgilanadi. din miflar ko'rib chikkan savollarni ko'rib chikadi. asosiy dunyo dinlari xristianlik; islom; buddizm. ko'p tarkalgan dinlar sintoizm; • induizm; iudaizm. * dinning asosiy funktsiyalari: dunyoqarashni shakllantirish fukntsiyasi butun borliq qachon va nima uchun paydo bo'lgan va bunda g'ayrioddiy kuchning olamshumul roli qanday namoyon bo'lgan, degan savollarga javob beradi. kommunikativ funktsiyasi muloqot va shaxslararo aloqalarning muayyan tipini ta'minlaydi, jamiyatning jipslashuvi va yaxlitligiga ko'maklashadi. * dinning asosiy funktsiyalari: tartibga solish funktsiyasi: odamlar xulq-atvorini tartibga soluvchi tegishli me'yorlar va qoidalarni belgilaydi. kompensatorlik funktsiyasi: etishmayotgan axborot, diqqat-e'tibor, g'amxo'rlik o'rnini to'ldiradi. insonning kundalik hayotda qondirilmagan ehtiyojlarining o'rnini to'ldiradi. * diniy e'tiqodning tarixiy shakllari fetishizm u yoki bu predmetni mo'jizakor xislatlarga, odamlar hayotiga ta'sir ko'rsatish qobiliyatiga ega deb hisoblaydi. bunday predmet ilohiylashtiriladi, sig'inish va topinish ob'ektiga aylanadi. animizm (lot. anima – jon) – nafaqat odamlar, balki hayvonlar, predmetlar va borliq hodisalarini ham go'yo …

5 / 37

ng zamirida tabiiy kuchlar yordamisiz sirli tarzda, masalan rasm-rusumlar, o'ziga xos amallar majmui bilan narsalar, odamlar, hayvonlar va hatto g'ayritabiiy kuchlar – ruhlar, insu jinslar va shu kabilarga ta'sir ko'rsatish mumkinligiga bo'lgan ishonch yotadi. * monoteizm - ko'p sonli xudolar orasida kuch-qudratda yagona bir xudoni farqlab, shu tariqa dunyoviy podsho hukm suruvchi real hayot haqidagi o'z tasavvurlarini yagona va qudratli xudo yashaydigan narigi dunyo bilan go'yoki muvofiq holatga keltirilishidir, (yunon. mono – bir va theos – xudo ). iudaizm buddizm xristianlik islom * falsafiy dunyoqarashning mifologik va diniy dunyoqarashdan asosiy farqi: agar mifologik va diniy dunyoqarashda e'tiqod va tuyg'ularga tayanilgan bo'lsa, falsafiy dunyoqarashda aql va bilimlarga tayaniladi. * falsafa dunyokarash sifatida falsafa – o'ziga xos ilmiy-nazariy dunyokarash turi. dunyokarashning eng yukori pog'onasi va turi, ratsionallik, sistemalilik, mantik va nazariy shakli borligi bilan ajralib turadi. falsafiy dunyokarashning diniy va mifologik dunyoqarashdan farki • falsafiy dunyoqarash bilimga asoslangan (ishonch yoki rivoyatga emas); …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli * * reja: 1. falsafa atamasining kelib chiqishi. falsafa shakllanishining asosiy bosqichlari. 2. dunyoqarashning tuzilishi va tarixiy shakllari. 3. falsafa fanining predmeti va funktsiyalari. 4. hozirgi davrda milliy falsafani rivojlantirish muammolari, uning xalqaro aloqalarni tashkil etishdagi ahamiyati. * * «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so'zlaridan kelib chiqqan bo'lib, mazkur atamaning dastlabki ma'nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so'zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an'analar orqali) avloddan avlodga o'tuvchi bilim va inson o'z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tu...

This file contains 37 pages in PPT format (1.6 MB). To download "falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining predmeti, mazm… PPT 37 pages Free download Telegram