ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xossalari

DOC 7 pages 45.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

8 mavzu. ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xossalari reja: 1. ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xususiyatlari. 2. nerv tolalari, ularni turlari va xossalari. 3. ko'zg'alishni nerv tolalari bo'ylab o'tkazilishi. 4. sinaps xakida tushuncha. 5. ko'zg'alishni sinaps orkali o'tkazilishi. tayanch iboralar:akson, dendritlar, labillik (funktsional xarakatchanlik), neyron (aloqa tuzilmasi), nerv tolalari, refrakterlik, sinaps,utkazuvchanlik, qo'zg'alish, parabioz, qo'zg'aluvchanlik. organizmda sodir bo'ladigan jarayonlarni ikki turga, ya'ni vegetativ va somatik funksiyalarga ajratilishili ma'lum. odam vegetativ funksiyalarini (modda almashinuv, nafas, hazm, ayiruv, o'sish, ko'payish) ro'yobga chiqishi, ifodalanishi, ularning mohiyati nerv sistemasi orqali boshqariladi. bu bo'limda odam somatik funksiyalarini (harakat faoliyatini) mohiyati, ularning ro'yobga chiqishi vegetativ funksiyalar va funktsional sistemalarni tuzilishi shakllanishi bilan uzviy bog'liqligi, hamda nerv sistema bo'lim-larining uyg'unlashuvi, bosh miya po'stlog'i nazoratida bo'ladi. odam harakat faoliyati maxsus sistema (nerv muskul to'qimalari) orqali amalga oshiriladi. odam organizmining barcha to'qima hujayralari turli omillar ta'siriga, o'zlarida sodir bo'lib turgan faollik holatini o'zgartirish bilan javob beradi: bez hujayralari suyuqlik (shira, gormon) ajratish, …

2 / 7

hanlik; 2) qo'zg'aluvchanlik; 3) qo'zg'alish; 4) tormozlanish; 5) faollik, harakatchanligi (labillik); 6) refrakterlik; 7) parabioz; ta'sirchanlik – qo'zg'aluvchan to'qimalarning omil ta'sirini qabul qilish qobiliyati. qo'zg'aluvchanlik – nerv, muskulning omil ta'siriga maxsus reaksiya, ya'ni qo'zg'alish (elektr impulsi) bilan javob berish qobiliyati. qo'zg'alish – omil ta'sirida ro'yobga chiqadigan murakkab biologik jarayon, u hujayrada modda almashinuvi, issiqlik hosil bo'lishi va funktsional o'zgarishi natijasida membrana qutblarini almashinishi (depolyarizatsiya)dan iborat. tormozlanish – omil ta'sirida ro'yobga chiqadigan jarayon, lekin hujayrada sodir bo'lib turgan faollik holatini pasayishi va susayishi, yoki mutlaq to'xtashidan iborat. qo'zg'alish va tormozlanish hujayralarda omillar ta'sirida hosil bo'ladigan fiziologik jarayondir. shuning uchun ular hosil bo'lish jihatdan bir hil jarayonlardir, lekin ularning tashqi ifodalanishi har xil. bu ikki fiziologik jarayon doimo o'zaro ta'sirda bo'lib, to'qimalarning faollik holatini aniqlaydi. faollik harakatchanligi (labillik) – tashqi muhit ta'sirlariga organizmning muayyan tezlik bilan javob qobiliyati. odamning faollik harakatchanligi turlicha va o'zgaruvchan. organizm hayot faoliyatidagi har qanday o'zgarishlar nerv-muskul to'qimalarining …

3 / 7

frakter o'zgarishi 2 bosqichda (faza) o'tadi. 1. absalyut (mutloq) fazasi 2. nisbiy fazasi. absolyut faza – omil ta'sirida to'qimaning mutloq qo'zg'almaydigan holatidir. bu holat hujayra membranasining qutblarini o'zgarishi (depolyarizatsiya) jarayoni bilan, ya'ni qo'zg'alishni hosil bo'lishi va qo'zg'aluvchanlik qobiliyatini esa pasayishi bilan bog'liq, u 1 msek davom etadi. nisbiy faza – to'qima qo'zg'aluvchanligini o'sishi, ortishi, bilan, ya'ni to'qima qo'zg'aluvchanligini tiklanishi bilan bog'liq. parabioz – tabiiy muhitda omillarning turli ta'sir etish kuchiga muvofiq javob kuzatiladi, lekin nervga omil uzluksiz ta'sir etib turganida unga yana kuchli omil ta'sir ettirilsa javob reaktsiyasi omillarning ta'sir etish kuchiga bog'liq bo'lmaydi, chunki nerv faoliyatida ketma - ket sodir bo'luvchi turli o'zgarishlar kuzatiladi. bu o'zgarishlarni e.vvedenskiy o'rganib uni parabioz deb atagan. parabioz hodisasi uch fazada kuzatiladi. 1) tenglashtiruvchi faza – turli kuchli omillar ta'siriga nerv bir xil javob beradi, chunki bu fazada nervning qo'zg'aluvchanligini pasayishi kuchli va tez ta'sir etuvchi omillar ta'sirida kuchsiz omil ta'siriga nisbatan ko'proq namoyon …

4 / 7

ishi paradoksal faza orqali sodir bo'ladi. nervning parabiotik holati tirik organizmning turli - tuman omillar ta'siriga moslashish shaklidir. ii. nerv tolalari neyronlarning o'simtalaridir. (nerv hujayralari va ularning o'simtalari - neyrondir). o'simtalar ikki xil – akson va dendritlardan iborat. o'simtalar mielin qobiqli va mielin qobiqsiz tolalarga bo'linadi. nerv tolalari diametri (yo'g'onligi) va impulsni o'tkazish tezligiga va uni yo'nalishiga ko'ra erlanger-gasser bo'yicha 3 turga ajratilishi jadvalda ko'rsatilgan. nerv tola turi funksiyasi o'rtacha diametri mkt impulsni o'rtacha o'tkazish tezligi - m/s a afferent va skelet muskulini harakatlan-tiruvchi nerv tolalar 13-22 100 (70-120) b terining bosimni, haro-ratni, taqalishni sezuvchi afferent nerv tolalari og'riqni sezuvchilar 8-13 <3 0,5-1 50 (30-70) 15 (12-30) 1 (0,5-2) s simpatik tugunoldi nerv tolalari 1-3 7 (3-15) a va b nerv tola turlari mielin qobiqli, s esa mielin qobiqsiz tolalari deb ataladi. impulslarni a'zolardan mnsga o'tkazuvchi tolalar – afferent, mns dan impulslarni a'zolarga o'tkazuvchilari esa efferent nerv tolalaridir. nerv tolalariga …

5 / 7

olati ularda qo'zg'alish jarayonini hosil bo'lishi bilan ifodalanadi. qo'zg'alish jarayoning tashqi ya'ni elektr potensialining hosil bo'lishi, ro'yobga chiqishi hujayra membranalari orqali ionlar harakati mohiyati asosida sodir bo'ladi. hujayra va nerv tolalarida elektr potensiallari ikki shaklda qayd etiladi. 1. mahalliy (lokal) potensial 2. harakat potensiali mahalliy potensial hujayra va nerv tolalari membranasi bo'ylab tarqalmaydi. harakat potensiali esa hujayra va nerv tola membranasi bo'ylab tarqaladi. shuning uchun harakat potensiallarini tarqaluvchan potensial ham deb ataladi. elektr potensiallari impuls shaklida nerv tolalari bo'ylab tarqaladi. nerv tolalari bo'ylab impulslar uzluksiz va uzlukli ya'ni sakrab-sakrab (saltotor) tarqaladi. impulslarning bunday o'tkazilishi nerv tolalarining mielin qobig'li yoki qobig'sizligiga bog'liq. nerv tolalari bo'ylab impulslarni o'tkazilishi ularning dialektriga, membrananing qarshiligiga va sig'imiga bog'liq. impuls nerv mielin qobig'li nerv tolalarida katta tezlik bilan o'tkaziladi, chunki mielin qobig' uzlukli, shuning uchun impuls saltator, ya'ni sakrab-sakrab o'tadi. mielinli nerv tolalarida impulslar faqat mielin qobig'ni uzilgan ranve qismlari orqali o'tadi. mielinsiz nerv tolalarida esa …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xossalari"

8 mavzu. ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xossalari reja: 1. ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xususiyatlari. 2. nerv tolalari, ularni turlari va xossalari. 3. ko'zg'alishni nerv tolalari bo'ylab o'tkazilishi. 4. sinaps xakida tushuncha. 5. ko'zg'alishni sinaps orkali o'tkazilishi. tayanch iboralar:akson, dendritlar, labillik (funktsional xarakatchanlik), neyron (aloqa tuzilmasi), nerv tolalari, refrakterlik, sinaps,utkazuvchanlik, qo'zg'alish, parabioz, qo'zg'aluvchanlik. organizmda sodir bo'ladigan jarayonlarni ikki turga, ya'ni vegetativ va somatik funksiyalarga ajratilishili ma'lum. odam vegetativ funksiyalarini (modda almashinuv, nafas, hazm, ayiruv, o'sish, ko'payish) ro'yobga chiqishi, ifodalanishi, ularning mohiyati nerv sistemasi orqali boshqariladi. bu bo'limda odam soma...

This file contains 7 pages in DOC format (45.5 KB). To download "ko'zg'aluvchan to'kimalar va ularning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ko'zg'aluvchan to'kimalar va ul… DOC 7 pages Free download Telegram