dozometriya

PPTX 40 pages 9.8 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.8 MB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

powerpoint 演示文稿 abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya yo’nalishi 3-kurs 221-22-guruh talabasi mardiyeva sevinchning radiobiologiya fanidan “dozometriya” mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi dozometriya tushunchasi 4. dozometrik o’lchovlar 2. ionlashgan nurlanish turlari 3. doza birligi reja: mavzu: dozometriya 5. dozometriya tarixi dozometriya — ionlashgan nurlanishning dozasini o‘lchash va uning biologik ta'sirini baholashga qaratilgan ilmiy soha. ionlashgan nurlanishlar (masalan, gamma nurlanishi, beta zarrachalari, alfa zarrachalari) turli manbalardan paydo bo‘lib, materiallar yoki biologik to‘qimalarga zarar yetkazishi mumkin. dozometriya bu zararlarni aniqlash, himoya qilish va radiasiya xavfsizligini ta'minlash uchun ishlatiladi. bu soha nafaqat radiasiyadan himoya qilishni, balki tibbiyot, sanoat va boshqa sohalarda ham nurlanish xavfini minimallashtirishni maqsad qiladi. dozometrik ionlashgan nurlanish turlari alfa nurlanishi (α) beta nurlanishi (β) neytron nurlanishi x-nurlanishi gamma nurlanishi (γ) 1 2 3 4 5 01 - alfa nurlanishi (α) alfa zarrachalari - og‘ir, o‘zida ikki proton va ikki neytronni o‘z ichiga olgan helium yadrosidan tashkil …

2 / 40

qa nurlanishlarga qaraganda materiallar orqali chuqurroq kirib boradi. bu, shuningdek, nurlanishning ta'sirini kuchaytiradi. gamma nurlanishlari asosan yadro reaktsiyalari yoki radioaktiv parchalanishdan hosil bo‘ladi. gamma nurlar 04 - x-nurlanishi x-nurlanishi - fotonlardan iborat bo‘lib, gamma nurlanishlaridan farqli ravishda energiya darajasi pastroq bo‘lishi mumkin. rentgen nurlari sifatida tibbiyotda keng qo‘llaniladi, chunki ular organizmni "skanerlash" va tashxis qo‘yishda ishlatiladi. 05 - neytron nurlanishi neytronlar - atom yadrosining zarrachalaridir va ular yadro reaktsiyalari natijasida paydo bo‘ladi. neutronlar kuchli ionlashishga ega va boshqa atomlar bilan o‘zaro ta'sir qilishda yangi radioaktiv izotoplarni hosil qilishga olib keladi. bu nurlanishlar asosan yadro reaktorlarida mavjud. neytronlar gray (gy) gray (gy) - bu ionlashgan nurlanish energiyasining massasiga ta'sir qiluvchi miqdori bo‘lib, bir kilogramm materialga 1 joule energiya ta'sir etganida hosil bo‘ladi. 1 gy = 1 joule/kg. doza birligi sievert (sv) sievert (sv) - bu biologik ta'sirni hisobga olgan holda dozani o‘lchash birligi. ionlashgan nurlanishlarning biologik ta'siri turlicha bo‘lganligi sababli, sievert …

3 / 40

lastik kartalar yoki tasma shaklida bo‘lib, uzun muddat davomida nurlanishni o‘lchaydi. personal dozometrlar odamning nurlanish ta'sirini kuzatish va baholash uchun ishlatiladi. ionizatsiya o‘lchovchi - lari - bu asboblar ion- lashgan zarrachalar- ning elektron yoki boshqa zaryadli zarrachalar yaratishini o‘lchaydi. ularga misol yuqori aniqlikda dozometrik o‘lchovlar olib borishga imkon beradi. ionizatsiya kamerasi va gaz ionizatsiya detektorlari. ionlashgan nurlanishning miqdorini o‘lchash uchun bir qancha vositalar mavjud: 1-rasm. film dozometriyasi 2-rasm. personal dozometriyasi 3-rasm. ionizatsiya dozometri dnk ning shikastlanishi ionlashgan nurlanishlar hujayra yadrosidagi dnk zanjirlarini sindirib, genetik o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin. bu mutatsiyalar va saraton kasalliklariga olib kelishi mumkin. yuksak dozalar zarari juda katta bo‘lishi mumkin, chunki ular hujayralarni qayta tiklanmas darajada shikastlaydi. ionlashgan nurlanishlar biologik to‘qimalar va hujayralarga ta'sir qiladi. bu ta'sirlar quyidagi ko‘rinishlarda namoyon bo‘lishi mumkin:ionlashgan nurlanishlar biologik to‘qimalar va hujayralarga ta'sir qiladi. bu ta'sirlar quyidagi ko‘rinishlarda namoyon bo‘lishi mumkin: biologik ta'sirlar radiatsion kasalliklar yuqori dozalar radiatsion kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin. …

4 / 40

nlashgan nurlanishlardan himoya qilish uchun xalqaro va milliy normativlar mavjud. bu normativlar xavfsizlikni ta'minlash va nurlanish ta'sirini kamaytirishga qaratilgan. xalqaro atom energetikasi agentligi (iaea) iaea o‘zining xalqaro normativlarini ishlab chiqadi, bu orqali yadro energiyasi va radiasiya xavfsizligi bo‘yicha umumjahon tavsiyalarini beradi. iaea tomonidan ishlab chiqilgan standartlar, radiasiya xavfsizligini ta'minlashda muhim ahamiyatga ega. “ ” me'yoriy dozalar radiatsiya xavfsizligi uchun ruxsat etilgan maksimal doza normativlari mavjud. me'yoriy doza limitlari turli sohalar uchun farq qiladi, masalan: #kasbiy nurlanishda yillik maksimal doza: 50 msv. #jamoatchilik uchun yillik maksimal doza: 1 msv. dozani cheklash – bu ionlashgan nurlanishning ta'sirini minimal darajaga keltirishga qaratilgan prinsip. bu prinsipni amalga oshirishda nurlanish manbalari, vaqt va masofa optimallashtiriladi. dozometriya bir nechta sohalarda keng qo‘llaniladi: dozometriya bir nechta sohalarda keng qo‘llaniladi: #tibbiyotda #energetika #sanoat #kosmonavtika #aerokosmik soha 01 radioterapiya: saratonni davolashda radioterapiya usullari ishlatiladi. bu jarayonlarda ionlashgan nurlanish yordamida saraton hujayralarini yo‘q qilish maqsad qilingan. x-nurlanishlar, gamma nurlanishlari va …

5 / 40

sizligini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. dozometrik hisob-kitoblar dozometrik hisob-kitoblar, masalan, kosmik nurlanishning kuchi, uning ta'sir qilish hududi, nurlanishning biologik ta'siri va xavfini hisoblashda ishlatiladi. “ ” biologik ta'sir hisoblashlari ionlashgan nurlanishning biologik ta'sirini hisoblash uchun maxsus formulasiyalar mavjud. bu hisob-kitoblar ta'sir miqdorini, vaqtni va organizmning turli tizimlariga bo‘lgan ta'sirini o‘rganadi. dozometriya tarixi 1. dozometriya xix asr oxiri va xx asr boshlarida radioaktivlik kashf qilinishi bilan shakllandi. 2. 1895-yilda vilgelm rentgen tomonidan rentgen nurlari ochilganidan keyin nurlanish ta’siri bo‘yicha tadqiqotlar boshlandi. 3. 1930-40-yillarda yadro fizikasi rivojlangani sari, radiatsiya xavfsizligi va dozometrik nazorat muhim sohalardan biriga aylandi. 01 eng mashhur va ko‘p ishlatiladigan nurlanish detektori. har qanday ionlashgan nurlanishni (alfa, beta, gamma) aniqlay oladi. ishlash prinsipi: gaz to‘ldirilgan naychada nurlanish elektron-iyon juftlari hosil qiladi, bu elektr toki oqimi shaklida ro‘yxatga olinadi. dozometrik asbob turlari geiger-müller hisoblagichi geiger-müller hisoblagichi 02 maxsus materiallar (masalan, nai(tl)) nurlanish ta’sirida yorug‘lik chiqaradi. bu yorug‘lik fotoko‘paytirgich orqali kuchaytiriladi …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dozometriya"

powerpoint 演示文稿 abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya yo’nalishi 3-kurs 221-22-guruh talabasi mardiyeva sevinchning radiobiologiya fanidan “dozometriya” mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi dozometriya tushunchasi 4. dozometrik o’lchovlar 2. ionlashgan nurlanish turlari 3. doza birligi reja: mavzu: dozometriya 5. dozometriya tarixi dozometriya — ionlashgan nurlanishning dozasini o‘lchash va uning biologik ta'sirini baholashga qaratilgan ilmiy soha. ionlashgan nurlanishlar (masalan, gamma nurlanishi, beta zarrachalari, alfa zarrachalari) turli manbalardan paydo bo‘lib, materiallar yoki biologik to‘qimalarga zarar yetkazishi mumkin. dozometriya bu zararlarni aniqlash, himoya qilish va radiasiya xavfsizligini ta'minlash uchun ishlatila...

This file contains 40 pages in PPTX format (9.8 MB). To download "dozometriya", click the Telegram button on the left.

Tags: dozometriya PPTX 40 pages Free download Telegram