innovatsion rivojlanishning asosiy tushunchalari

DOCX 17 pages 43.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: innovatsion rivojlamishning asosiy tushunchalari. innovatsiya nazariyalari reja: 1. jaxon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida raqobat va uning turlari; 2. tovar raqobati va uning o‘ziga xos xususiyatlari; 3. tovar raqobatining boshqa raqobat turlaridan farqlari va o‘xshashliklari; 4. tovar raqobatbardoshligining evolyutsion shakllanishi; tashqi bozorga chiqish xamisha raqobat kurashiga tortilish demakdir. zakon tovar bozorlari g‘oyat to‘yingan, taklif talabdan ustun bo‘lgan sharoitlarda har bir tovar va uning ortida turgan tovar ishlab chiqaruvchi iste’molchining nazariga tushish uchun kurash olib borishga majbur. xaridorning ayrim bir extiyojlari teng yoki qisman o‘zgaradigan sharoitlarda bir xil yoki har xil usullar bilan qondirishga muljallangan xilma-xil tovarlar ayni bir paytda taklif etiladi. bunday sharoitda iste’molchi uzining kiymat birligi buyicha raqobatchilar tovarlariga karaganda extiyojni kuprok va yuqori darajada qondiradigan tovarni tanlaydi. mabodo tovar sotilmagan bulsa va xaridor boshqa kompaniya maxsulotini tanlagan va mazkur tovarni rad etgan bulsa, unda bu kompaniyani past xarajatlar xam, yuksak mehnat unumdorligi ham joniga oro kirmaydi. kasodga uchrash xavfi …

2 / 17

ni nazorat giladigan bir necha yirik firmalarning raqobati ko‘p uchraydi. ularning har biri bozor siyosatini mustakil yuritadi, ammo ayni paytda ularning barchasi u zaro bir-biriga bog‘lanib ketgan va rak iplar strategiyasi bilan hisoblashishga majbur. masalan, aksh da 200 ta eng yirik korporatsiyalar mamlakat sanoat ishlab chiqarishining yarmiga yaqinini nazorat qiladi. yaponiyada to‘rt eng yirik firmaning 96 sanoat kichik tarmoqlarida solishtirma xissasi 60% ni, 67 kichik tarmoqda 70% ni, 46 kichik tarmoqda — 80/ni tashqil etadi. angliyada ikki kompaniya jami exm larning — % qismini, italiyada bir kompaniya avtomobillarning 90% ini, yana boshqa biri cho‘yanning 94 % ini ishlab chiqaradi. yirik kompaniyalarning o‘z kapitalini jadal jamg‘arishi bunday tuplanishning usishiga yordam beradi. yiriklashuvning dastlabki bosqichlarida raqobat, raqobat bilan birga mayda firmalar, korxonalarning o‘zaro singib va qo‘shilib ketishi aksariyat tarmoq ichida ro‘y berib kelgan. shunga kura ham raqobat tarmoq ichida, ya’ni bir xil tovarlarni ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarish va maxsulotni sotishning eng kulay …

3 / 17

iqtisodiyotning past rentabelli tarmoqlaridan yukori rentabelli sektorlariga intiladi. "tarmoqlararo raqobat" atamasi yana boshqa bir xodisani ifodalash uchun ham ishlatiladi — turli tarmoglarda, ammo o‘xshash, bir xil extiyojlarni qondirishga mo‘ljallangan maxsulotlarni ishlab chigaruvchilar va shu sababli boz orda xaridor uchun kurashuvchilar o‘rtasidagi raqobatni ham yefoda etishda kullaniladi. masalan, turli yonilgilar, tabiiy materiallar, va ularning urnida kullaniladigan sintetik materiallar. diversifikatsiya raqobat qiyofasini hamda korporatsiyalarni boshqarish tizimini o‘z gartirib yubordi. yirik sanoat firmalari va bank muassasalari monopol narxlar, patent, kredit, savdo va boshqa siyosat yullari bilan raqobatni sun’iy ravishda cheklashga o‘ta boshladi. ishlab chiqarish, moliya kapitali, ishlab chiqaruvchi kuchlarning fan-texnika inqilobi sharoitida yanada yiriklashuvi milliy iqtisodiyot doirasidan chiqib ketdi va yalpi eksportni xom ashyo hamda yokilgi bilan umumjaxon miqyosida ta’iinlashga utishni talab etdi. uning oqibati tarzida tashqi iqtisodiy alokalar kengaydi, iqtisodiy o‘sish ishlab chiqarishda tarkibiy sil jishlar hamda samaradorlikni yuksaltirishning muxim hamda mustakil omiliga aylandi. monopoliyalar kapital hamda ishlab chiqarishni yiriklashtirishning xalkaro mikyosiga …

4 / 17

normasi b — 8,3%, mamlakat ichida esa 1 — 11% doirasida bo‘ldi. transmilliy kompaniyalarning chet ellardagi investitsiyalari geo- grafik jixatdan yorik ichki bozorga yoki foydali kazilmalarning katta zaxirasi bo‘lgan mamlakatlarga to‘g‘ri keladi. transmilliy kompaniyalar odatda kichik yoki resurslarga kambagal mamlakatlarning ya xiniga ham yulamaydilar. ularni bu joylarga faqat arzon ishchi kuchi jalb etadi, xolos. ustama foyda olish, turli tarmond va mamlakatlarga kapital solish bilan birga transmilliy kompaniyalar iqtisodiy tanglik davrlarida yordam ham beradi. bunday tangliklar turli mamlakatlarda turli vaktlarda ro‘y beradi. shuningdek ular milliy iqtisodiyotda ortikcha ishlab chiqarish yuz bergan sharoitlarda yangi segmentlarni uzlashtirish yuli bilan bozorlarni kengaytirishga yordam beradi. xozirgi davrda raqobat o‘ziga xos kiyofa kasb etmokda. narxlar soxasida raqobat ishlab chiqarishni xarajatlar eng kam bo‘ladigan mamlakatlarda bulga kuyishni, sifat bobida esa xalkaro ishlab chiqarish ixtisoslashuvini talab etadi. raqobat kurashining usullari ham o‘zgardi. tobora iste’mol kiymati — sifat asosidagi raqobat narx bilan raqobat urnini egallab bormokda. narx bilan raqobat …

5 / 17

oliyalari narxlarni iloji boricha uzokrok barqaror ushlab turishga, tannarxni hamda marketing xarajatlarini tobora pasaytirib, foydani kupaytirishga intiladi. fan-texnika tarakkiyoti yutuklari tufayli raqobatning narx bilan bog‘liq bulmagan usullaridan foydalanishning zulay sharoitlari yuzaga keldi; narxsiz raqobatda tovarning narxi emas, balki uning yukori sifati, past "iste’mol narxi", zamonaviy dizayni, servis xizmati, ishlab chiqargan firma shuxrati raqobat kurashining asosiy omiliga aylanadi. g‘arbdagi firmalardan biri o‘zi ishlab chik argan exm lar narxini lasaytirdi, chunki uning narxi 4000 dollar bo‘lgani xolda uni ishlatish xarajatlari yili- ga 3250 dollarni tashqil etar ediki, bu rak iblar kom pyut yerlaridan foydalanysh xara jatlariga nisba- tan juda ko‘p edi. shunda firma narxi 5000 dollar bugai yangi exm ishlab chiqardi, ammo endi undan foydalanysh xarajatlari yiliga 1250 dollarni tashqil etar edi. natijada bu oroshali firma o‘z savdo xajmini 300% oshirishga erishdi! shunday kilib, firma umumiy xarajatlarni (iste’mol narxini) 7250 dollardan 6250 dollarga, ya’ni 14% kamaytirishga erishdi. xuddi shunday usul bilan televizor …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "innovatsion rivojlanishning asosiy tushunchalari"

mavzu: innovatsion rivojlamishning asosiy tushunchalari. innovatsiya nazariyalari reja: 1. jaxon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida raqobat va uning turlari; 2. tovar raqobati va uning o‘ziga xos xususiyatlari; 3. tovar raqobatining boshqa raqobat turlaridan farqlari va o‘xshashliklari; 4. tovar raqobatbardoshligining evolyutsion shakllanishi; tashqi bozorga chiqish xamisha raqobat kurashiga tortilish demakdir. zakon tovar bozorlari g‘oyat to‘yingan, taklif talabdan ustun bo‘lgan sharoitlarda har bir tovar va uning ortida turgan tovar ishlab chiqaruvchi iste’molchining nazariga tushish uchun kurash olib borishga majbur. xaridorning ayrim bir extiyojlari teng yoki qisman o‘zgaradigan sharoitlarda bir xil yoki har xil usullar bilan qondirishga muljallangan xilma-xil tovarlar ayni bir pa...

This file contains 17 pages in DOCX format (43.8 KB). To download "innovatsion rivojlanishning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: innovatsion rivojlanishning aso… DOCX 17 pages Free download Telegram