bobil haqida ma’lumotlar

DOCX 13 pages 33.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.7 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: qadimgi va yangi bobil. reja: i. kirish ii. asosiy qism 2.1. bobilning ijtimoiy - iqtisodiy va siyosiy hayoti, hammurapi qonunlari. 2.2. bobil kassit sulolasi davrida. 2.3. bobil er.avv. ii ming yillik oxiri er.avv. i ming yillikning i yarmida. iii. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish iqtisodiy tushkunlik, amoriy ko`chmanchi kabilalarining hujumi, ur sulolasining yemirilishi siyosiy tarqoqlikka olib keldi. amoriy va akkad davlatlari bir-birlari bilan shafqatsiz urushlar olib bordilar. er. avv. 1800-yillar atrofida mesopotamiya janubini larsa podsholigi, markazni bobil shahri va eshnunna, yuqori mesopotamiyani va mari podsholigini er. avv. xix asrd oxirida amoriy hukmdor shamshi-add (1824-1870-yillar atrofida) davlati egallab olgan edi. bu davlatlar o`rtasida uzoqqa cho`zilgan urushlar bo`lib o`tdi. bu kurashlar davomida sekin-asta bobil (bab-ili «xudo darvozasi») shahri yuksala boshlaydi. bu shaharda i-bobil yoki amoriylar sulolasi hukmronlik qilib uning boshqaruvi tarixda qadimgi bobil (er. avv. 1894-1595 yillar) davri deb nom oldi. bu vaqtda janubiy mesopotamiyada akkadlar shumerlarni to`la assimilyatsiya qildilar. amoriylar sulolasi …

2 / 13

.avv. 1792-1750 yillar) davriga to’g`ri keladi. hammurapi dono, uzoqni ko’ra oladigan davlat arbobi, ayyor diplomat, yirik strateg, adolatli qonunshunos va mohir tashkilotchi edi. hammurapi bobil uchun foydali bo’lgan ittifoqlar tuzishga mohir diplomat bo’lib, bu ittifoq o’z vazifasini o’tab bo’lgach tezda undan voz kechgan. hammurapi dastlab larsa bilan ittifoq tuzadi va janubda ur va issin shaharlarini bosib oladi. mari bilan ittifoq tuzib, eshnunna shahrini bosib oladi. mari bilan birgalikda sobiq ittifoqchisi larsani o’ziga bo`ysundirgach, hammurapi er.avv. 1759 yil mari shahrini bosib oladi. shimolda faqat zaiflashib qolgan osuriya qoladi, uning yirik shaharlari ashshur va nineviya bobil hokimiyatini tan oladilar. hammurapining 42 yillik hukmronligi davomida bobil kichik shahardan butun mesopotamiyani birlashtirgan yangi qudratli davlatning poytaxti, old osiyoning yirik siyosiy–iqtisodiy va madaniy markaziga aylanadi. mesopotamiyada yagona markazlashgan davlat tashkil topdi. hammurapi uni ikki qismga: akkad tillarida so’zlashadigan shumer-akkad xudolariga sig`inadigan asosiy hududga va elam suzasi, yuqori mesopotamiyani xurrit-amoriy hududlarini o`z ichiga olgan viloyatga bo`ldi. …

3 / 13

siyosiy tadbiri edi, chunki bu to`plam bobilnng ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini ta'minlashga qaratilgan edi. qonunlar to`plami kirish, qonunlar va xulosani tashkil qilgan uch qismdan iborat edi. hammurapi davrida bobil iqtisodiyoti sun'iy sug`orishga asoslangan dehqonchilik, bog`dorchilik, chorvachilik, hunarmandchilik, ichki va tashqi savdodan iborat bo`lgan. qadimgi bobilda bu davrda ekin yerlari ko`payadi, bog`dorchilikda xurmo yetishtirish gullab-yashnaydi, g`alla ekinlaridan, moyli o`simliklardan yuqori hosil olinadi. bunday yutuqlar faqat sun'iy sug`orish tizimini butun mamlakat miqyosida kengaytirish asosida amalga oshiriladi. maxsus amaldorlar katta-kichik kanallarni ko`rish va ta'minlashni nazorat qilib turganlar. mari arxivi hujjatlariga ko`ra aholining barcha mehnatga qobiliyatli qismi erkin kishilardan tortib qullargacha sug`orish inshootlarini ko`rish va ta'minlash majburiyatini o’tagan, undan bosh tortganlarga o`lim jazosigacha berilgan. hammurapi qonunlarida maxsus to’rt modda dehqon jamoasining o’z yerida, sug`orish inshootlariga befarq qarashiga qarshi qaratilgan, agar dehqonning yeridan qo’shnilar yeriga suv toshib ketsa, u keltirilgan zararni to’lashga majbur bo’lgan, agar puli bo’lmasa o’zi va mol-mulki qo’shniga keltirgan zararni qoplash uchun sotilgan. podsho …

4 / 13

lgan. savdoning rivojlanishiga butun mesopotamiyaning yagona bobil davlatiga birlashuvi muhim omil bo’ldi. bobildan g`alla, xurmo, kunjut yog`i, jun va hunarmandchilik buyumlari eksport qilingan. metall, qurilish toshi va yog`och, qullar va zeb-ziynat buyumlari import qilingan. bobilda savdo bilan maxsus savdo agentlari – tamkarlar shug`ullangan, o’z xizmatlari uchun ular yer, bog`, uy olganlar va sudxo’rlik bilan ham shug`ullanganlar. bobil, nippur, ur, larsa kabi yirik shaharlar, katta savdo markazlari bo’lgan. erkin kishi «avelium»-(«odam») deb atalgan. qonunlarning barcha moddalarida xususiy mulk himoya qilingan. bobil aholisining asosiy qismini xazinaga tushadigan soliqlarni to’lovchisi mayda ishlab chiqaruvchi va mayda mulkdorlar tashkil qilgan. shu sababli ularning huquqlari qonun moddalari bilan himoyalangan. misol uchun ba'zi moddalar ularni sudxo’rlar zo’ravonligidan himoya qilgan: sudxo’rga qarz uchun hosilni olishi ta'qiqlangan, kumush uchun qarz foizi 20, g`alla qarzi uchun 33 foiz bilan cheklangan. garovga olingan kishiga nisbatan shafqatsiz muomala uchun qat'iy chora o’lim jazosi qo`llangan, qarz uchun qaramlik 3 yil muddat bilan cheklangan. …

5 / 13

ning farzandlarini garovga berish, qullikka sotish huquqi, ba'zi jinoyatlari uchun qul qilish (misol uchun, asrandi o’g`ilning o’z ota-onasidan voz kechishi, xotinning isrofgarchiligi, jamoachining sun'iy sug`orish inshootiga loqayd qaragani) va qullarning tabiiy ko’payishi bo’lgan. bobilda qulchilik o’ziga xos xususiyatga ega bo’lgan, qul uncha katta bo’lmagan mulkka ega bo’lishi mumkin bo’lgan, quldan bo’lgan bolalariga mulk vasiyat qilish mumkin bo’lgan. bobil oilasi ota va er hukmron bo’lgan patriarxal oila bo’lgan. oila nikoh shartnomasi asosida qurilgan va er nikoh sovg`asi, xotin sep keltirgan. xotin o’z sepiga va erining sovg`asiga o’z huquqini saqlagan, erining o’limidan so’ng, bolalar balog`at yoshiga yetguncha beva oila mulkiga egalik qilgan. qonunlar ayolning sog`ligini himoya qilgan, agar ayol eriga yomon muomala qilsa, va uni mol-mulkini sovursa, ayol qulga aylantirilgan; eriga xiyonat qilsa, o’lim jazosiga hukm qilingan. ajralish va qayta erga chiqish qiyinlashtirilgan. ota-ona mulkiga «somondan oltingacha egalik qilish» huquqiga o’g`il-qiz ega bo’lgan, ammo o’g`ilga ko’proq moyillik bildirilgan. qadimgi bobil davlati mutlaq …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bobil haqida ma’lumotlar"

mavzu: qadimgi va yangi bobil. reja: i. kirish ii. asosiy qism 2.1. bobilning ijtimoiy - iqtisodiy va siyosiy hayoti, hammurapi qonunlari. 2.2. bobil kassit sulolasi davrida. 2.3. bobil er.avv. ii ming yillik oxiri er.avv. i ming yillikning i yarmida. iii. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish iqtisodiy tushkunlik, amoriy ko`chmanchi kabilalarining hujumi, ur sulolasining yemirilishi siyosiy tarqoqlikka olib keldi. amoriy va akkad davlatlari bir-birlari bilan shafqatsiz urushlar olib bordilar. er. avv. 1800-yillar atrofida mesopotamiya janubini larsa podsholigi, markazni bobil shahri va eshnunna, yuqori mesopotamiyani va mari podsholigini er. avv. xix asrd oxirida amoriy hukmdor shamshi-add (1824-1870-yillar atrofida) davlati egallab olgan edi. bu davlatlar o`rtasida uzoqqa cho`zilgan ur...

This file contains 13 pages in DOCX format (33.7 KB). To download "bobil haqida ma’lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: bobil haqida ma’lumotlar DOCX 13 pages Free download Telegram