markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr o‘zmayodgorliklari

PPTX 14 sahifa 129,4 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 129,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr yozma yodgorliklari markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr yozma yodgorliklari markaziy osiyo tarixida 9-15-asrlar ilm-fan va madaniyatning rivojlanishi bilan ajralib turadi. bu davrda ko‘plab tarixiy yozma yodgorliklar yaratildi. tarixchilar, adabiyotshunoslar va faylasuflar tomonidan qoldirilgan bu asarlar o‘z davrining siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayotini yoritib beradi. markaziy osiyo 9-15-asrlarda madaniyat, ilm-fan va tarixiy yozuvchilikning rivojlangan mintaqalaridan biri bo‘ldi. bu davrda yaratilgan tarixiy asarlar bizga o‘sha davrning siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy hayoti haqida ma’lumot beradi. bu asarlar orqali islom olamining rivojlanishi, xalifalikning o‘zgarishlari, mo‘g‘ullar istilosi, temuriylar davrining siyosati va madaniyati yoritilgan. 9-12-asr tarixiy yodgorliklari arab, fors va turkiy tillarda yozilgan bo‘lib, ularning aksariyati xalifalik siyosatini, ilm-fanning taraqqiyotini va davlat boshqaruvini aks ettirgan. 13-15-asrda esa tarixiy asarlar ko‘proq chingizxon yurishlari, amir temur va uning vorislarining harakatlariga bag‘ishlangan. ko‘pgina tarixiy asarlar hukmdorlar topshirig‘i bilan yozilgan, ularning asosiy maqsadi sulola shon-shuhratini yuksaltirish bo‘lgan. ushbu davrdagi tarixiy yozuvlar …

2 / 14

qamrab olgan. movarounnahrda tarixiy asarlarning aksariyati xalifalik va mahalliy hukmdorlarning tarixiga bag‘ishlangan. bag‘dod, buxoro va nishopur kabi markazlar tarixiy ilmiy maktablarning asosiy markazlari bo‘lib xizmat qilgan. 9-12-asr tarixiy yodgorliklari nafaqat tarixiy, balki geografik va madaniy ma'lumotlarni ham o‘z ichiga olgan. ko‘pgina tarixiy asarlar hukmdorlarning buyurtmasi asosida yozilgan va ularning siyosiy obro‘sini mustahkamlashga xizmat qilgan. ilmiy rivojlanish natijasida tarixiy asarlarda mustaqil tahlil va solishtirma yondashuvlar paydo bo‘ldi. bu davrda arab va fors tarixchilarining asarlari markaziy osiyoning tarixiy voqealarini yoritishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. bu davrning mashhur tarixchilari va ularning asarlari • muhammad ibn jarir at-tabari (839-923) - 'tarix ar-rusul val-muluk' (dunyo tarixi haqida) • abu rayhon beruniy (973-1048) - 'hindiston' (hind madaniyati va geografiyasi haqida) • nasr ibn muhammad al-utbiy - 'tarixi yamini' (g‘aznaviylar tarixiga oid muhim asar) islom sivilizatsiyasining kengayishi bilan tarixiy asarlar islomiy dunyoqarash asosida shakllandi. movarounnahr va xurosonda tarixiy yozuvchilar davlat boshqaruvi va urushlar haqida batafsil ma'lumot …

3 / 14

o‘zgarishlar, musulmon olamining tarixi, qadimgi saltanatlar haqida ma’lumot berilgan. 13-15-asrda tarixiy yozuvchilik o‘zining eng yuqori cho‘qqisiga yetdi va ko‘plab mashhur tarixiy asarlar yaratildi. temuriylar davrida tarixiy yozuvchilik davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlandi va keng rivojlandi. amir temur va uning avlodlari tarixni yozish va hujjatlashtirishga alohida e’tibor qaratdilar. bu davrda tarixchilar tarixiy voqealarni faqatgina qayd etish bilan cheklanmay, balki tahlil qilishga ham harakat qilishdi. movarounnahr va xurosonda yaratilgan tarixiy asarlar keyinchalik butun musulmon olamida mashhur bo‘ldi. bu davr tarixchilarining asarlari hukmdorlar, davlat arboblari va urushlar tarixi haqida batafsil ma’lumot beradi. ko‘plab tarixiy yodgorliklar bizgacha yetib kelgan va bugungi kunda ilmiy tadqiqotlar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. 13-15-asr tarixiy yozuvchilari orasida ibn arabshoh, sharafuddin ali yazdiy kabi mashhur tarixchilar bor. 9-12-asrda yozilgan turkiy, arab va fors tillaridagi manbalar - bu davrda arab va fors tillari ilm-fanning asosiy tili bo‘lsa-da, turkiy tilda ham ilk tarixiy yodgorliklar paydo bo‘ldi. 1) yusuf xos hojib - 'qutadg‘u bilig' …

4 / 14

ari, hujjatlar va og‘zaki rivoyatlar asosida yozganlar. ko‘plab tarixiy manbalar hozirda o‘zbekiston, eronda va boshqa mamlakatlarning kutubxonalarida saqlanmoqda. 13-15-asr tarixiy asarlarining aksariyati hozirgi kungacha muhim manba sifatida o‘rganilmoqda. 13-15-asr yozma yodgorliklari va tarixiy sharoiti bu davrda chingizxon yurishlari, mo‘g‘ullar imperiyasi va temuriylar davri tarixiy manbalarda keng yoritildi. temuriylar davrida tarixiy yozuvlar va madaniyat rivojlandi, buyuk tarixchilar yetishib chiqdi. tarixiy yozuvchilikda har bir asar muallifi o‘z zamonasining voqealarini o‘ziga xos uslubda bayon etgan. ko‘plab tarixchilar voqealarni bevosita shaxsan guvoh bo‘lgan kishilar yoki ishonchli manbalar asosida yoritishga harakat qilganlar. bu davrda yozilgan tarixiy asarlarda aniq sanalar, hukmdorlarning farmonlari va urush tafsilotlari keltirilgan. ba’zi tarixchilar esa o‘z asarlarida fantastik unsurlarni ham qo‘llab, voqealarni yanada hayratlanarli qilishga intilganlar. ayniqsa, amir temur va temuriylar davrida tarixiy asarlar ko‘proq davlat siyosati va harbiy yurishlarga bag‘ishlangan. ushbu asarlar orasida sharafuddin ali yazdiy, ibn arabshoh va hafizi abru kabi tarixchilarning asarlari alohida o‘rin tutadi. bu asarlarda nafaqat hukmdorlarning …

5 / 14

ish olib borganlar. bu davr tarixchilari tarixni faqat hukmdorlar nuqtayi nazaridan emas, balki keng ijtimoiy kontekstda ham tahlil qilishga harakat qilganlar. tarixiy asarlarda davlat siyosati, diplomatik aloqalar va harbiy yurishlar bilan birga fan, madaniyat va islom tamoyillari ham aks ettirilgan. temuriylar davrida tarixiy yozuvchilik keng qo‘llab-quvvatlangan bo‘lib, davlat tomonidan maxsus tarixchilar tayinlangan. bu tarixchilar hukmdorlarning hayoti va faoliyatini yoritish bilan birga ularning davlat boshqaruvidagi o‘rnini ham ta’kidlab o‘tganlar. ba’zi tarixchilar esa o‘z asarlarida hukmdorlarni ideal holatda tasvirlab, ularning shon-shuhratini oshirishga harakat qilganlar. shu bilan birga, ayrim tarixiy yozuvchilar real voqealarni hujjatlar va og‘zaki manbalar asosida aniq tasvirlashga intilganlar. temuriylar davridagi yozma yodgorliklarning o‘ziga xosligi temuriylar davrida tarixiy asarlar davlat siyosati va harbiy yurishlar bilan bog‘liq edi. bu asarlarda amir temur va uning avlodlari haqidagi eng muhim ma’lumotlar aks etgan. tarixiy yozuvchilarning asarlari nafaqat siyosiy va harbiy voqealarni, balki iqtisodiy o‘zgarishlarni ham aks ettirgan. bu davr tarixiy yodgorliklarida savdo yo‘llari, shaharlarning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr o‘zmayodgorliklari" haqida

markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr yozma yodgorliklari markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr yozma yodgorliklari markaziy osiyo tarixida 9-15-asrlar ilm-fan va madaniyatning rivojlanishi bilan ajralib turadi. bu davrda ko‘plab tarixiy yozma yodgorliklar yaratildi. tarixchilar, adabiyotshunoslar va faylasuflar tomonidan qoldirilgan bu asarlar o‘z davrining siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayotini yoritib beradi. markaziy osiyo 9-15-asrlarda madaniyat, ilm-fan va tarixiy yozuvchilikning rivojlangan mintaqalaridan biri bo‘ldi. bu davrda yaratilgan tarixiy asarlar bizga o‘sha davrning siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy hayoti haqida ma’lumot beradi. bu asarlar orqali islom olamining rivojlanishi, xalifalikning o‘zgarishlari, mo‘g‘ullar istilosi, temuriylar d...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (129,4 KB). "markaziy osiyoning 9-12-asr tarixiy asarlari va 13-15-asr o‘zmayodgorliklari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: markaziy osiyoning 9-12-asr tar… PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram