statik aksiomalar

DOCX 16 pages 25.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

statik aksiomalar reja: 1. statikaning mexanika fanidagi o‘rni va ahamiyati 2. kuchning ta’sir chizig‘i bo‘ylab ko‘chishi aksiomasi 3. statik aksiomalarning amaliy qo‘llanishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar statik aksiomalar — bu statikaning asosiy qonunlari bo‘lib, ular jismlarning muvozanat holatini o‘rganishda asosiy qoida sifatida xizmat qiladi. statika mexanikaning bir bo‘limi bo‘lib, unda tinch holatda yoki muvozanatda turgan jism va unga ta’sir etuvchi kuchlar o‘rganiladi. statikani o‘rganishda ba’zi tajribalar asosida isbot talab qilinmaydigan, doimiy va umumiy qabul qilingan aksiomalardan foydalaniladi. quyida statikaning asosiy aksiomalari keltiriladi:kuchning ta’sir chizig‘i bo‘ylab ko‘chishi (qo‘llash nuqtasi erkinligi) aksiomasi kuch jismlarga qanday nuqtada ta’sir etmasin, agar bu nuqta kuchning ta’sir chizig‘i ustida joylashgan bo‘lsa, jismga bir xil ta’sir qiladi. ikki kuch aksiomasi jism muvozanatda bo‘lishi uchun unga faqat ikkita kuch ta’sir etsa, bu kuchlar kattalik jihatidan teng, yo‘nalishi qarama-qarshi va bir chiziqda yotishi kerak. parallelogramm aksiomasi (kuchlarni qo‘shish qoidasi)bir nuqtaga ta’sir qiluvchi ikkita kuchni bitta kuch bilan almashtirish mumkin. ularning …

2 / 16

alalarida qo‘llanadi, masalan, qurilish konstruksiyalari, mashinasozlik va muhandislik hisoblarida. statika — mexanikaning bir bo‘limi bo‘lib, jismlar muvozanatini, ya’ni tinch holatini o‘rganadi. har qanday jismning muvozanati unga ta’sir etayotgan kuchlar va momentlarning o‘zaro tenglashuvi natijasida yuzaga keladi. shu sababli statika qonunlari aksiomalarga asoslanadi. aksioma — bu tajriba va kuzatishlar orqali tasdiqlangan, ammo nazariy jihatdan isbot qilinmaydigan, asosiy haqiqat sifatida qabul qilingan qoida hisoblanadi. statikada qabul qilingan aksiomalar barcha hisoblash va nazariy mulohazalar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. statikaning asosiy aksiomalari kuchning ta’sir chizig‘i bo‘ylab ko‘chishi (qo‘llash nuqtasi erkinligi) aksiomasi kuchning jismlarga ta’siri faqat uning ta’sir chizig‘i bilan belgilanadi. agar kuchni shu chiziq bo‘ylab boshqa nuqtaga ko‘chirsak, uning jismga ta’siri o‘zgarmaydi. amaliy qo‘llanishi: masalan, arqon tortishda kuchning ta’siri arqon chizig‘i bo‘ylab istalgan nuqtadan qarash mumkin. ikki kuch aksiomasi agar jism faqat ikkita kuch ta’sirida muvozanatda bo‘lsa, bu kuchlar: kattalik jihatidan teng,yo‘nalishi qarama-qarshi,bitta to‘g‘ri chiziqda joylashgan bo‘lishi shart.amaliy qo‘llanishi: masalan, osilgan yukka yuqoridan …

3 / 16

d qilingan (erkin) modelini tasvirlash mumkin. bunda unga ta’sir etuvchi barcha kuchlar va bog‘lanish reaksiyalari hisobga olinadi. amaliy qo‘llanishi: qurilish konstruksiyalarini hisoblashda mustahkamlik va barqarorlikni aniqlash. parallel kuchlar aksiomasi bir jismga parallel yo‘nalishda ta’sir etuvchi kuchlarning natijaviy ta’siri ularning algebraik yig‘indisiga teng bo‘ladi. natijaviy kuchning ta’sir chizig‘i taqsimlangan kuchlarning momentlariga qarab aniqlanadi. amaliy qo‘llanishi: ko‘prik konstruktsiyasiga parallel ta’sir qiluvchi yuklarning ta’sirini hisoblash. statikaning boshqa asosiy qonunlari va tushunchalari nyutonning uchinchi qonuni bilan bog‘liqlik: har qanday kuch boshqa qarama-qarshi yo‘nalgan kuchni keltirib chiqaradi (reaksiya kuchi). moment tushunchasi: kuch jismlarga nafaqat to‘g‘ridan-to‘g‘ri, balki burilish ta’sirini ham ko‘rsatadi. kuch momenti m=f⋅d formula orqali aniqlanadi, bu yerda d — kuchning ta’sir chizig‘idan aylanish markazigacha bo‘lgan masofa. muvozanat shartlari: jism muvozanatda bo‘lishi uchun unga ta’sir etuvchi barcha kuchlarning yig‘indisi nolga teng bo‘lishi kerak: statik aksiomalarning amaliy ahamiyati qurilishda — ko‘prik, bino va inshootlarni loyihalashda yuklar va ularning ta’sirini hisoblash. mashinasozlikda — mexanizmlar, dastgohlar va mashinalarning …

4 / 16

jiyemning istalgan 2 nuqtasiga miqdorlari teng, yoʻnalishi esa shu nuqtalardan oʻtuvchi toʻgʻri chiziq boʻyicha qaramaqarshi tomonga yoʻnalgan 2 ta kuch taʼsir etsa, buqday kuchlar oʻzaro muvozanatlashadi; parallelogramm aksiomasi — jiyemning biror nuqtasiga qoʻyilgan turli yoʻnalishdagi 2 kuchning teng taʼsir etuvchisi miqdor jihatdan shu kuchlarga qurilgan parallelogrammning ular qoʻyilgan nuqtadan oʻtuvchi diagonaliga teng va shu diagonal boʻyicha yoʻnaladi; taʼsir va aks taʼsir aksiomasi — 2 jiyemning birbiriga har qanday taʼsiri oʻzaro taʼsirga ega boʻlib, bu taʼsirlar har doim kattaligi jihatdan teng va yoʻnalishi jihatdan qaramaqarshidir. bu qonunni birinchi boʻlib i. nyuton taʼriflagan. geometrik statika uslublaridan foydalanib qattiq jismlarning muvozanat holatlari oʻrganiladi. bunda, asosan, quyidagi 2 turdagi masalani yechish koʻriladi: jismga qoʻyilgan kuchlar tizimini oddiy koʻrinishga keltirish;jism muvozanatda boʻlishi uchun unga qoʻyiladigan kuchlar tizimi qanday shartlarni qanoatlantirishini aniqlash. statikaning asosiy tushunchalariga moddiy nuqta, mutlaq qattiq jism, sanoq tizimi, erkin jism, kuch, biror nuqtaga yoki ukda nisbatan kuch momenti, juft kuchlar kiradi. kuchlarni …

5 / 16

hlar koʻpburchagini va arqonli koʻpburchakni yasashga asoslangan. statika — mexanikaning bir bo‘limi bo‘lib, jismlar muvozanatini o‘rganadi. jismning muvozanatda bo‘lishi uchun unga ta’sir etuvchi kuchlar va momentlarning umumiy ta’siri nolga teng bo‘lishi kerak. statikaning barcha qonun-qoidalari tajriba va amaliyot asosida shakllangan bo‘lib, ular aksiomalar orqali ifodalanadi. statik aksiomalar — bu fundamental haqiqatlar bo‘lib, ular isbot qilinmaydi, balki tajribada doimiy tasdiqlanganligi uchun qabul qilinadi. statikaning asosiy aksiomalari kuchning ta’sir chizig‘i bo‘ylab ko‘chishi (qo‘llash nuqtasi erkinligi) agar kuchning ta’sir chizig‘i o‘zgarmasa, uni shu chiziq bo‘ylab boshqa nuqtaga ko‘chirish mumkin. jismning muvozanatiga ta’sir o‘zgarmaydi. amaliy misol: arqon tortilganda kuchni arqon chizig‘i bo‘ylab istalgan joyda tasavvur qilish mumkin. ikki kuch aksiomasi jism faqat ikki kuch ta’sirida muvozanatda bo‘lishi uchun: ularning kattaliklari teng, yo‘nalishlari qarama-qarshi, bir chiziqda joylashgan bo‘lishi kerak. amaliy misol: osilgan yuk va unga qarshi arqon kuchi. parallelogramm aksiomasi (kuchlarni qo‘shish) bir nuqtaga ta’sir etuvchi ikkita kuch natijaviy kuch bilan almashtiriladi. bu kuch parallelogrammning …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statik aksiomalar"

statik aksiomalar reja: 1. statikaning mexanika fanidagi o‘rni va ahamiyati 2. kuchning ta’sir chizig‘i bo‘ylab ko‘chishi aksiomasi 3. statik aksiomalarning amaliy qo‘llanishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar statik aksiomalar — bu statikaning asosiy qonunlari bo‘lib, ular jismlarning muvozanat holatini o‘rganishda asosiy qoida sifatida xizmat qiladi. statika mexanikaning bir bo‘limi bo‘lib, unda tinch holatda yoki muvozanatda turgan jism va unga ta’sir etuvchi kuchlar o‘rganiladi. statikani o‘rganishda ba’zi tajribalar asosida isbot talab qilinmaydigan, doimiy va umumiy qabul qilingan aksiomalardan foydalaniladi. quyida statikaning asosiy aksiomalari keltiriladi:kuchning ta’sir chizig‘i bo‘ylab ko‘chishi (qo‘llash nuqtasi erkinligi) aksiomasi kuch jismlarga qanday nuqtada ta’sir etmasin, ...

This file contains 16 pages in DOCX format (25.3 KB). To download "statik aksiomalar", click the Telegram button on the left.

Tags: statik aksiomalar DOCX 16 pages Free download Telegram