“men jadidlar avlodi” insho

PDF 13 pages 513.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 513.9 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

“men jadidlar avlodi” tanlovi axmedova aynura abdurauf fitrat reja: i. kirish. fitratning hayot yo‘li ii. asosiy qism. 1. fitrat ma’rifatparvar ijodkor sifatida 2. fitratning o‘zbek tadqiqotchiligidagi o‘rni 3. fitrat milliy ozodlik va milliy uyg‘onish g‘oyasining targ‘ibotchisi iii. xulosa. jadidlar xix asr oxiri – xx asr boshlarida ta’lim sohasini isloh qilish, maktablarda “usuli jadid”ni tadbiq qilish, yangi usuldagi darsliklar yaratish va millat tafakkurini rivojlantirishga intilganlar. bu yo‘lda ular mavjud hamma imkoniyatlar (iste’dodlari, shaxsiy mablag‘lari, uy-joylari, siyosiy va madaniy institutlar, matbuot hamda teatr, ma’rifat uylari va hokazolar)dan to‘liq foydalanganlar, hatto aziz umrlarini ham fido qilganlar. avval chor hukumati, keyin sho‘rolar davlati, ichki qora kuchlar – eskicha va johil ulamolar tomonidan ko‘rsatilgan zulm-zo‘ravonliklar tazyiqlar, quvg‘inlarga qaramay, jadid bobolarimiz o‘zlari tanlagan yo‘ldan qaytmaganlar. prezidentimizning 2022-yildagi oliy majlis va o‘zbekiston xalqiga murojaatnomasida alohida ta’kidlaganidek: “biz qadimiy va boy tariximizni, ayniqsa g‘oyat og‘ir sharoitda ilm-ma’rifat, inson erkinligi, xalq ozodligi, vatanga, milliy qadriyatlarga mehr va sadoqat g‘oyalarini …

2 / 13

i asriy qoloqlikdan uyg‘otish – siyosiy-ma’rifiy jabhadan boshlashga qaror qilishdi. aslida “jadid” so‘zining ma’nosi “yangi” demakdir. lekin u shunchaki “yangi”, “yangilik tarafdori” degani emas, balki “yangi tafakkur”, “yangi inson”, “yangi avlod” singari keng ma’nolarni o‘zida mujassam etgan. jadidchilik davlat, tuzum, boshqaruvni isloh etish va millatni rivojlantirish orqali, umuman, jamiyatni yangi taraqqiyot bosqichiga olib chiqishni maqsad qilib qo‘ygan hamda aniq amaliy tadbirlarni o‘zida mujassamlantirgan g‘oyalar tizimi hisoblanadi. bu tizim jahon sivilizatsiyasida nihoyatda katta rol o‘ynagan turkistondek bir tarixiy o‘lkada sharqona hayot tarzini saqlagan holda uni g‘arb va yevropa taraqqiyoti natijalari bilan boyitishni ko‘zlagan. jadidlar orasidan yetuk olimlar, sanoat va ziroatchilik sohalarining zamonaviy bilimdon mutaxassislari, madaniy arboblari yetishib chiqib, yurtni obod va vatanni mustaqil ko‘rishni orzu qilishdi, shu yo‘lda fidoyilarcha kurashishdi. jadidlarning turkiston mustaqilligi uchun kurashida asosan quyidagi yo‘nalishlar ustuvor edi: yangi usul maktablari tarmog‘ini kengaytirish, qobiliyatli yoshlarni chet ellarga o‘qishga yuborish, dunyoviy ilmlarni, zamonaviy fan va texnika sirlarini egallab, taraqqiy topgan …

3 / 13

ng ham tan olingan arboblaridan edi. u bugun umri davomida ona vatanni ozod va obod qilish dardi bilan yashadi. bu buyuk ishtiyoq uni vatan va millat fidoyilaridan tashkil topgan “yosh buxorolilar” jamiyatini tuzishga muvaffaq etdi. so‘ngroq mustaqil partiya sifatida faoliyat yuritgan ushbu jamiyatning pirovard maqsadi qadam-baqadam borib, istiqlolni qo‘lga kiritish va islohotlar yordamida mustaqil demokratik davlat qurishdan iborat edi.1 fitrat – yozuvchi, tarixchi, adabiyotshunos, tilshunos, san’atshunos olim, davlat va jamoat arbobi. fitrat turkiyada tahsil olish bilan birga samarali ijod ham qilgan edi. 1909-yilda uning fors tilida yozgan “munozara”, “sayha” (“na’ra”) she’riy majmuasi, 1912-yilda esa “sayyohi hindi” (“bayonoti sayyohi hindi”) asarlari nashr etilgan. keyinchalik fitrat millatchi, turkparast va islomparast yozuvchi sifatida qoralanishiga sababchi bo‘lgan bu asarlar xx asr boshlarida turkistondagi milliy uyg‘onish harakatining norasmiy dasturi bo‘lib xizmat qilgan. ayniqsa, “munozara” va “sayyohi hindi” asarlari yoshlar dunyoqarashining keskin o‘zgarishi va ularning jadidlar safiga kelib qo‘shilishiga sababchi bo‘lgan. fitrat ijodini shartli ravishda adabiyotshunos …

4 / 13

k qiladi. 1 qosimov b va boshq. milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti. – toshkent: ma’naviyat, 2004. – b. 227. 2 o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi: xiv tomlik. – toshkent: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2005. – b. 169. fitratning shoirlik faoliyati. fitrat zullisonayn yozuvchi bo‘lib, adabiy faoliyatining dastlabki davrida, asosan, fors tilida ijod qilgan, chunki o‘sha paytda har bitta shoir bo‘lamagan degan inson, avvalo fors tilida g‘azal bitishni bilishi zarur bo‘lgan. hatto, navoiy ham avval shoirlik tili fors tilida chiqqanini, keyinchalik turkiy tilning go‘zal imkoniyatlarini, boyligini sezgandan keyin turkiy tilda samarali ijod qilganini ta’kidlaydi. bu haqda navoiy bobomiz “muhokamat ul lug‘atayn”da ma’lum yoshga yetgach, turkiy til haqida fikr yurita boshlagach, uning ko‘z o‘ngida zebu ziynatlari son sanoqsiz o‘n sakkiz ming olamdan ortiq falak ko‘rgani, dur va gullari yulduzlardan ravshanroq xazina va gulshan uchratgani, ammo bu olamga hech kimning qadami va qo‘li tegmaganini yozib qoldirgan. mumtoz adabiyotimizda an’anaviy tarzda fors tilida she’rlar bitish, uni turkiy …

5 / 13

mustamlakachilik kishanlarini parchalab, istiqlol uchun kurashga da’vat etuvchi she’rlar yozishga kirishgan. ammo an’anaviy aruz vazni, uning nazarida, bunday zamonaviy g‘oyani ifodalash, xalqni oyoqqa qalqtirish va safarbar etish kuchiga ega emas edi. shuning uchun ham fitrat turk va tatar she’riyatlarida shakllangan, o‘zbek xalq og‘zaki she’riyatida ayrim unsurlari bo‘lgan sochmani milliy adabiyotimizga olib kirdi. shoir “yurt qayg‘usi” deb nomlangan bir she’r va 4 ta sochma yozib, ularda hurriyat uchun kurash g‘oyasini baralla kuyladi. fitrat mazkur sochmalarida turkistonni xo‘rlangan ona obrazida tasvirlab, bu jabrdiyda onani zulm asoratidan xalos etish uchun amir temur singari jahongirlar ruhiga murojaat etdi, xalqni erk va hurriyat uchun kurash maydoniga da’vat etdi: onam! seni qutqarmoq uchun jonmi kerakdir? nomusmi, vijdon bila imonmi kerakdir? temur bila chingiz qoni toshi tomurimda aytgil seni qutqarmoq uchun qonmi kerakdir? “yurt qayg‘usi” sochmasi nasrda yozilgan bo‘lsa ham sajli qofiyada, she’rga o‘xshab o‘qiladi. bunda ham shoirning chuqur his-tuyg‘ulari so‘z bilan ta’riflab bo‘lmas darajada jo‘shib tasvirlangan, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“men jadidlar avlodi” insho"

“men jadidlar avlodi” tanlovi axmedova aynura abdurauf fitrat reja: i. kirish. fitratning hayot yo‘li ii. asosiy qism. 1. fitrat ma’rifatparvar ijodkor sifatida 2. fitratning o‘zbek tadqiqotchiligidagi o‘rni 3. fitrat milliy ozodlik va milliy uyg‘onish g‘oyasining targ‘ibotchisi iii. xulosa. jadidlar xix asr oxiri – xx asr boshlarida ta’lim sohasini isloh qilish, maktablarda “usuli jadid”ni tadbiq qilish, yangi usuldagi darsliklar yaratish va millat tafakkurini rivojlantirishga intilganlar. bu yo‘lda ular mavjud hamma imkoniyatlar (iste’dodlari, shaxsiy mablag‘lari, uy-joylari, siyosiy va madaniy institutlar, matbuot hamda teatr, ma’rifat uylari va hokazolar)dan to‘liq foydalanganlar, hatto aziz umrlarini ham fido qilganlar. avval chor hukumati, keyin sho‘rolar davlati, ichki qora kuchlar ...

This file contains 13 pages in PDF format (513.9 KB). To download "“men jadidlar avlodi” insho", click the Telegram button on the left.

Tags: “men jadidlar avlodi” insho PDF 13 pages Free download Telegram