dehqonchilikning rivojlanishi va vazifalari

PPTX 16 pages 10.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint reja: mavzu: xvi-xix-asrlarda oʻzbek xonliklari davri madaniyati va san’ati 1.ijtimoiy-madaniy hayot va uning asosiy xususiyatlari. 2. falsafiy tafakkur va tarix fanlari rivoji. 3. adabiy-badiiy jarayon. 4. me'morlik va musiqa madaniyati. kirish xv asr oxirlariga kelib temuriyzodalarning o'zaro taxt talashishlari xuroson va movarounnahr ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga salbiy ta'sir ko'rsatdi. siyosiy tanglik avj olib, madaniy hayot izdan chiqdi. dehqonchilik, savdo-sotiq va boshqa hududlar bilan bo'ladigan madaniy aloqalarga putur yetdi. movarounnahr mayda hokimliklarga bo'linib ketdi. temuriyzodalar hokimiyatni qo'lga kiritish uchun dashti qipchoqda hukmronlik qilayotgan ko'chmanchi o'zbek va mo'g'ul xonlariga murojaat qila boshladilar. iqtisodiy va siyosiy tanglik ko'pdan beri movarounnahrga ko'z olaytirib turgan ko'chmanchi o'zbek xonlari, dastlab abulxayrxonga, so'ngra uning nabirasi muhammad shayboniyxonga qo'l keldi. abulxayrxon temuriyzoda abusaidga samarqand tojini qo'lga kiritishga yordam bergan bo'lsa, muhammad shayboniyxon sulton ali mirzoga yordam berish bahonasida uni qatl ettirib. samarqand taxtini egalladi va bobur mirzo kuchlarini maglub etib, movarounnahming yagona hukmdori bo'lib oldi. 1507-yili hirot taxtini …

2 / 16

ahkamlash uchun 1507- yilda barcha hududiy hukmdorlar zarb qildirayotgan pullarni bekor qilib, pul islohotini amalga oshiradi. bu esa savdo-sotiqning rivojlanishiga, mamlakat siyosiy-iqtisodiy mavqeyining oshuviga yordam beradi. bu davrda to'qimachilik, kulolchilik, duradgorlik, metallga ishlov berish, qog'oz va mato ishlab chiqarish taraqqiy etdi. shuningdek, xalq amaliy san'atining yog'och, tosh, metall o'ymakorligi, kandakorlik. naqqoshlik, xattotlik rivoj topdi. samarqandda yuqori sifatli qog'oz ishlab chiqarish yanada yuksaldi. ipak qog'ozi deb ataluvchi oliy nav qog'ozlar asosan ipak paxtadan aralashtirib tayyorlangan. samarqandlik usta miribrohim “sultoniy” va “miribrohimiy” nomli qog'ozlarni ishlab chiqarish bilan mashhur bo'lgan. samarqand qog'ozlarining keng ko'lamda ishlab chiqarilishi kitobat san'atining taraqqiy etishiga, o'z navbatida, movarounnahrning ko'pgina madaniy jihatdan yuksalgan shaharlaridagi madrasalar qoshida hamda boy-badavlat kishilar tomonidan tashkil etilgan kutubxonalarning ko'payishiga olib keldi. bu kutubxonalarda nodir qo'lyozmalar bilan birga tarix, tilshunoslik, adabiyot, geografiya, falsafa, mantiq, fiqhshunoslik, notiqlik, tibbiyot, matematika, astronomiya kabi ko'plab fan sohalariga oid kitoblar to'plangan. xv asrdan boshlab shayboniy hukmdorlar, ayniqsa, abdullaxon soniy savdo-sotiqning …

3 / 16

siqa asboblarida kuy chalishning ustasi, nozikhusnixat sohibi bo’lgan. shu boisdan abdulazizxon va abdullaxonlar o'z davrining yetuk kutubxonalarini tashkil etganlar. kutubxonalar qoshida qo'lyozma asarlardan nusxa ko'chiruvchi, eskilarini ta'mirlovchi xattotlar va ustalar faoliyat ko'rsatganlar. bu davr madaniyatining asosiy xususiyati – diniy mafkuraning davlat mafkurasiga aylanganligidir. shu boisdan diniy mafkurachilarni tayyorlovchi diniy madrasalar faoliyatiga alohida e’tibor bilan qaralgan. movarounnahrning ko'pgina shaharlarida (masalan, buxoro, samarqand, toshkent va boshqa shaharlarida) yangi madrasalar bunyod etildi. mazkur madrasalarda nafaqat sof teologik fanlar o’qitilgan, balki axloqshunoslik, tilshunoslik, adabiyotshunoslik, tarix, matematika, astronomiyaga oid fanlar ham o'qitilgan. xvi asrdan boshlab madaniy taraqqiyot, ilm-fan, adabiyot va san’atning rivoji nafaqat umumjahon, balki mintaqa darajasidan ham pastga tusha boshlaganligi ko’zga tashlanadi. mutaassiblikka yuz tutgan dinning ma’naviy hayotga ko’rsatadigan ta’siri natijasida madaniyat milliy mahdudlik qobig’iga o’rala boshladi. natijada markaziy osiyo xalqlari madaniyatining ta’sir doirasi toraya bordi. shuningdek, bu davr madaniy taraqqiyotining susayishiga, eng avvalo, shayboniylarning qisqa muddatli bo’lsa-da, o’zaro taxt talashishlari ham ta’sir ko’rsatdi. …

4 / 16

limlar va san’atkorlar yana movarounnahrga qaytib kela boshlaydilar. shayboniylar davri madaniyatining o’ziga xos xususiyatlaridan biri – shayboniylarning ko’chmanchi va yarimko’chmanchi hayot tarzining ijtimoiy- siyosiy, madaniy-ma'naviy hayotga ta’sir ko'rsatganligidir. chunki bunday hayotga o’rgangan sulolalarda, birinchidan, ilm-ma'rifatning asosiy yadrosi (o’zagi) hisoblangan tabiiy fanlar rivojiga bo’lgan qiziqish yuqori darajada bo’lmaydi. ikkinchidan, ko’chmanchi va yarim ko’chmanchi hayotdan o’troq hayotga o’tayotgan kimsalarda ko’proq yangi diniy e’tiqodga bo’lgan ixlos nihoyatda baland bo’ladi. xuddi shuningdek, shayboniy, so’ngra ashtarxoniy sulolalari hukmdorlarida ham islom diniga ixlos yuqori darajada bo’lgan. shu boisdan ular movarounnahr taxtiga o’tirganlaridan so’ng bu yerda hukmron mavqega ega bo’lgan sufiylik – naqshbandiylik tariqatiga, uning talablari va qonunga kirgan “pir-murshid” tamoyiliga katta ixlos bilan qaradilar (bo’ysunadilar) va oxir-oqibat o’zlarining inon-ixtiyorlarini juybor shayxlari qo’liga tutqazdilar. ikkinchi tomondan, naqshbandiylar sufiylar (o’z davrida yassaviylik ham, kubroviylik ham) millat ajratmasdan mahalliy o’troq, ko’chmanchi va yarim- ko’chmanchi xalqlarning azaliy an’analari va turli diniy ibodat unsurlarining umumlashuvi hamda fors, arab va turkiy xalqiar …

5 / 16

oniylar)ning pirlari, hukmdorlar esa ularning muridlari hisoblangan. davlatni boshqarishda buxoro yaqinidagi juybor qishlog’ida istiqomat qiluvchi muhammad islom jaloliddin kosoniy (mahmudi a’zam nomi bilan mashhur bo’lgan), hoji muhammadamin, hoji hoshimiy, abu rahim, tojiddin hasan, xoja saad; samarqandda istiqomat qilib jamiyat ma’naviy hayotida muhim rol o’ynagan xoja ahror valiy (asli toshkentda tug’ilgan) va uning nabirasi bakirxo’jalar; xv asrning 80-yillarida movarounnahrga kelib xoja ahror valiyning izdoshi va muridi bo’lgan mir arab (asli yamanda tug’ilgan va movarounnahrga kelib, turkistondagi sayram shahrida yashagan) abdulloh at-arabi al-yamanlilar katta ta’sir kuchiga ega bo’lganlar. falsafiy tafakkur va tarix fanlari rivoji. bu davr madaniyatining xarakterli jihatlaridan biri o’tmish falsafiy merosini o’rganish, ilmiy-tabiiy bilimlarni o’zlashtirishga bo’lgan qiziqish bilan cheklanganlik, falsafa va adabiyot orqali insonparvarlik g’oyalarini ilgari surish bo’lgan. shayboniylar va ashtarxoniylar davri madaniyatining yana bir muhim xususiyati tarixnavislik fanining rivojlanganligidir. buning boisi, birinchidan, millatning shakllanish jarayoni, milliy o’zlikni anglashga, ikkinchidan, o’zi mansub bo’lgan xalq, elat yoki urug'ning kelib chiqishi, ularning …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dehqonchilikning rivojlanishi va vazifalari"

prezentatsiya powerpoint reja: mavzu: xvi-xix-asrlarda oʻzbek xonliklari davri madaniyati va san’ati 1.ijtimoiy-madaniy hayot va uning asosiy xususiyatlari. 2. falsafiy tafakkur va tarix fanlari rivoji. 3. adabiy-badiiy jarayon. 4. me'morlik va musiqa madaniyati. kirish xv asr oxirlariga kelib temuriyzodalarning o'zaro taxt talashishlari xuroson va movarounnahr ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga salbiy ta'sir ko'rsatdi. siyosiy tanglik avj olib, madaniy hayot izdan chiqdi. dehqonchilik, savdo-sotiq va boshqa hududlar bilan bo'ladigan madaniy aloqalarga putur yetdi. movarounnahr mayda hokimliklarga bo'linib ketdi. temuriyzodalar hokimiyatni qo'lga kiritish uchun dashti qipchoqda hukmronlik qilayotgan ko'chmanchi o'zbek va mo'g'ul xonlariga murojaat qila boshladilar. iqtisodiy va siyosiy tanglik ko...

This file contains 16 pages in PPTX format (10.2 MB). To download "dehqonchilikning rivojlanishi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dehqonchilikning rivojlanishi v… PPTX 16 pages Free download Telegram