arpa biologiyasi va etishtirish texnologiyasi

PPTX 34 pages 1.2 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

ekinlarning fotosintetik faoliyati mavzu: arpa biologiyasi va etishtirish texnologiyasi reja 1. arpa - ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi. 2. arpa sistematikasi, biologiyasi va davlat reestriga kiritilgan navlari. 3. arpa etishtirish texnologiyasi. arpa - xalq xo'jaligidagi ahamiyati kuzgi arpa markaziy osiyo mamlakatlari, shu jumladan o'zbekistonda ko'p ekiladi. arpa asosan chorva mollari uchun em-xashak va yorma ekini sifatida etishtiriladi. pivobop navlari donidan pivo ishlab chikarishda foydalaniladi. arpa jahon miqyosida kuzda va bahorda ekilib kelinadi. kuzgi arpa bahorgi arpaga nisbatan ikki baravar serhosil, lekin bug'doy va javdarga nisbatan qishga chidamliligi past bo'lganligi uchun uning ekilish maydonlari cheklangan. o'zbekistonda kuzgi arpa oraliq ekin sifatida, beda uchun qoplama ekin sifatida ham ekiladi. ko'p yillar mobaynida kuzgi va bahorgi arpa ekin maydonlari teng bo'lgan, hozirda sug'oriladigan erlarda kuzgi arpa keng tarqalgan, bahorgi arpa esa qoplama ekin sifatida beda bilan ekiladi. arpa - xalq xo'jaligidagi ahamiyati arpani somoni chorva mollari uchun ozuqa sifatida keng qo'llaniladi. shuningdek, arpani sut …

2 / 34

rupa - bu tozalangan va shlifovka qilingan butun don. arpa donida o'rtacha 12% oqsil, 5,5% kleykovina 64,6% aem, 2,1% moy, 13% suv, 2,8 % kul bo'ladi. arpa oqsilining biologik to'yimliligi past - 51,2%, boshqa ekinlar bilan solishtirganda sulida 83,4% va bug'doyda 59,9% ni tashkil qiladi. uglevod miqdorining 44-45% ni asosan kraxmal egallaydi, shuning uchun bu pivo pishirish sanoatida asosiy xom ashyo hisoblanadi. er yuzida 125 mln tonna don ishlab chiqariladi. ko'k o't hosili, ts/ga javdar suli arpa tritekale 300 330 350 400 oraliq ekin turlari arpa-donli dukkakli moyli o'zbekistonda kuzgi arpa oraliq ekin sifatida, beda uchun qoplama ekin sifatida ham ekiladi. ko'p yillar mobaynida kuzgi va bahorgi arpa ekin maydonlari teng bo'lgan, hozirda sug'oriladigan erlarda kuzgi arpa keng tarqalgan, bahorgi arpa esa qoplama ekin sifatida beda bilan ekiladi. oraliq ekinlarning tezpisharligi 60 70 80 90 arpa suli bug'doy javdar arpa - kelib chiqishi, tarqalishi va tarixi arpa juda qadimiy ekin. …

3 / 34

ko'plab davlatlarida ekiladi: evropa, osiyo, shimoliy amerika, lotin amerikasi, afrika, avstraliyaning katta xududlarida etishtiriladi. arpa respublikamizning suvli va lalmikor erlarida 20 ming/ga maydonga etishtiriladi. lalmida 4-7 ts/ga, suvlida 35-40 ts/ga (65-70 ts/ga) hosil beradi. n.i. vavilov va boshqa olimlar tarafidan arpaning quyidagi kelib chiqish markazlari aniqlangan: 1.efiopiya (abissiniya) markazi - barcha mavjud ikki, olti qatorli arpa turlari, doni qobiqsiz, qiltiqli tur xillari mavjud. 2.sharqiy - osiyo (xitoy, koreya, yaponiya va tibet viloyati) markazi - past bo'yli, zich kalta boshoqli, kalta qiltiqli yoki qiltiqsiz shakllari, olti qatorli qiltiqli va qiltiqsiz o'simtali tur xillari mavjud. 3.old osiyo markazi - tabiiy sharoitda vujudga kelgan boshog'ini rangi har xil, qiltig'ini uzunligi, boshoqning zichligi va boshoq o'zagini bo'g'inlarga bo'linishi bo'yicha turli shakllari mavjud. 4.o'rta dengiz - (janubiy afrika, misr, tunis, aljir, palastin, suriya) - doni yirik, kasallikka chidamli, oziq-ovqatda ishlatiladigan arpa turlari. 5.o'rta osiyo - (tojikiston, afg'oniston, o'zbekiston) - issiqlikka, qurg'oqchilikka chidamli, kasallikka chidamsiz turlari …

4 / 34

sil qilib, birinchi guruh donli o’simliklarga kiradi. boshoqchalarning boshoq o’qida joylanishiga qarab arpaning madaniy turi hordeum sativum jess uchta tur xillariga bo’linadi. a) ko’p qatorli arpa - hordeum vulgarel tur xili. b) ikki qatorli arpa - hordeum distichum l tur xili. v) oraliq arpa-intermedium vav. arpa - biologiyasi arpaning biologik kuzgi, yarim kuzgi va tipik biologik bahorgi navlari mavjud. respublikamizda ekiladigan arpa navlarining ko'pchiligi yarim kuzgi bo'lib yaxshi qishlaydi. arpaning tashqi faktorlarga - yorug'lik, issiqlik, namlik, tuproq, ozuqaga bo'lgan talabi bug'doynikiga o'xshashdir. arpa urug'i 1-3 °s da unib chiqadi, lekin muqobil harorat 18-25 °s, maksimal harorat esa 28-30 °s hisoblanadi. urug'ini unib chiqishi uchun 48-65 % suv quruq urug' vazniga nisbatan talab qiladi. arpa maysalari -3-4 °s sovuqqa ham chidaydi. lekin, bunda barglari nobud bo'ladi, tuplanish bo'g'ini shikastlanmaydi. changchilari -1 °s da, sovuqda nobud bo'ladi. don 16 % namlikda juda past haroratga chidaydi va unuvchanligini saqlab qoladi. arpa boshoqlash va …

5 / 34

akllanishi gullagandan 10-15 kundan keyin kechadi. bu davr sut pishish davri hisoblanadi, bunda don hali ko'm-ko'k (xom), namligi 60-80% ni t.e. mum pishish davrida o'simlik sarg'ish rangga kiradi, doni yumshoq, tirnoqda kesiladi. don namligi 25-30% tashkil etadi. bu davrda o'simlikda zarur biologik jarayon kechadi. don asosiy o'simlikdan ajraladi, ozuqa oqimi to'xtaydi, murtak o'sishdan to'xtaydi. don unuvchanligiga ega bo'ladi. mum pishish davri sharoitga qarab 7-15 kun davom etadi. bundan keyin to'liq pishish davri boshlanadi. don qattiq pishadi, shakliga, rangiga o'lchamiga o'z naviga xos belgilariga ega bo'ladi. bu davrda hosilni tezda yig'ib olish talab etaladi, chunki ba'zi navlar to'kiladi yoki har hil sabablarga ko'ra yotib qoladi. o'sish davri 80-120 kunni tashkil etadi. qurg'oqchilikka chidamliligini o'rganish natijasida olimlar arpa navlarini 3 ta turga bo'ladi: 1.yuqori biologik xususiyatga ega - qurg'oqchilikka chidamli va sug'orishga talabchan. 2.qurg'oqchilikka chidamsiz, sug'organda yuqori hosil beradigan turlar. 3.lalmi dehqonchilikda - qurg'oqchilikka chidamli va sug'oriladigan erlarda uncha ahamiyatga ega emas. …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arpa biologiyasi va etishtirish texnologiyasi"

ekinlarning fotosintetik faoliyati mavzu: arpa biologiyasi va etishtirish texnologiyasi reja 1. arpa - ahamiyati, kelib chiqishi, tarqalishi. 2. arpa sistematikasi, biologiyasi va davlat reestriga kiritilgan navlari. 3. arpa etishtirish texnologiyasi. arpa - xalq xo'jaligidagi ahamiyati kuzgi arpa markaziy osiyo mamlakatlari, shu jumladan o'zbekistonda ko'p ekiladi. arpa asosan chorva mollari uchun em-xashak va yorma ekini sifatida etishtiriladi. pivobop navlari donidan pivo ishlab chikarishda foydalaniladi. arpa jahon miqyosida kuzda va bahorda ekilib kelinadi. kuzgi arpa bahorgi arpaga nisbatan ikki baravar serhosil, lekin bug'doy va javdarga nisbatan qishga chidamliligi past bo'lganligi uchun uning ekilish maydonlari cheklangan. o'zbekistonda kuzgi arpa oraliq ekin sifatida, beda uchun ...

This file contains 34 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "arpa biologiyasi va etishtirish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: arpa biologiyasi va etishtirish… PPTX 34 pages Free download Telegram