xalq og'zaki ijodi

DOCX 14 стр. 46,8 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 46,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

mavzu: xalq og’zaki ijodi xalq qadriyatlarining tarkibiy qismi sifatida reja: 1. mustaqillik sharofatida xalq og'zaki ijodi 2. davlat maqomiga erishuvi 3. xalq dostonlari milliy istiqlol xalq og‘zaki ijodi namunalarini barcha hududlar bo‘yicha izchil to‘plash va bir tizimga solish borasidagi ishlarni jadallashtirib yubordi. sobiq sho‘rolar mafkurasining tazyiqi tufayli yozib olinishi mushkul bo‘lgan ayrim janrlar, jumladan, marosim folklorining ko‘plab namunalari to‘plandi. o‘zbekistonning qadimiy folklor va an’anaviy ijrochiligi saqlanib qolgan surxondaryo, qashqadaryo, samarqand, navoiy, buxoro, xorazm viloyatlari, qoraqalpog‘iston respublikasi va farg‘ona vodiysi bo‘ylab ekspeditsiyalar uyushtirildi. nomoddiy madaniy meros yodgorliklarini keng ko‘lamda to‘plash va xatlovga olish maqsadida 2012 yil 9-18 aprel kunlari farg‘ona vodiysida o‘tgan ekspeditsiya davomida o‘zbek xalq og‘zaki badiiy ijodining “o‘lan”, “lapar”, “yor-yor”, “alla”, “kelin salom”, “kelin o‘tirsin”, “terma-qo‘shiq”, “ashula”, “bayt-g‘azal”, “yig‘i-yo‘qlov qo‘shiqlari”, “rivoyat”, “afsona”, “topishmoq”, “maqol”, “duo-olqish”, “yo ramazon”, “aytishuv”, “kinna aytimlari”, “zikr aytimlari”, “askiya”, “qiziqchilik (kulgi-hikoya)”, “latifa”, tabiat hodisalari bilan bog‘liq xalq qarashlari, mifologik tasavvurlar, xalq kalendariga oid materiallar, ob-havo …

2 / 14

o‘zida mujassamlashtirgan noyob ilmiy ob’ektlaridan biri maqomi berildi. folklor arxivi mamlakatimizning yetakchi ilmiy fondlaridan biri bo‘lib, unda saqlanayotgan materiallar o‘zbek filologiyasining taraqqiyotini belgilovchi yirik ilmiy ishlarning yaratilishi uchun manba bo‘ladi. mamlakatimiz mustaqillikka erishganidan keyin xalq og‘zaki ijodi namunalarini nashr etish ishlari ham sifat, ham miqdor, ham qamrov jihatidan o‘sdi. har bir xalqning milliy o‘zligi, avvalo, uning urf-odatlari va marosimlarida namoyon bo‘ladi. shuning uchun mustaqillik yillarida marosim folklorining janrlar tarkibi, genezisi va badiiy xususiyatlari, ayniqsa, ilgari kam o‘rganilgan janrlarni tadqiq etish tamoyili kuchaydi. xalq og`zaki badiiy ijodiyoti xilma-xil adabiy tur va janrlarda namoyon bo`lgan hodisasifatida kishilik jamiyati tarixida ko`p vazifali ijtimoiy-estetik mohiyatga ega so`z san`ati hisoblanadi. u hamma zamonlarda ham o`z ijodkori bo`lgan xalqning orzu-armonlarini ifodalab keldi, qolaversa, xalqning o`z-o`zinigina emas, balki bolalarning ham ma`naviy-axloqiy jihatdan shakllanishlarida muhim tarbiyaviy vosita vazifasini bajarmoqda. bolalar xalq ijodiyotidan otabobolarining hayot tajribasini, mehnat va kurash ilmini o`rganib kelayotirlar. ular xalq qo`shiqlaridan, dostonu ertaklaridan, afsonayu rivoyatlaridan …

3 / 14

nroq aks ettirgan holda asrlar davomida avlodlar ma`naviy-axloqiy vorisligini ta`minlab keldi, jamoa ijodi namunasi sifatida xalq zakovatini, iste`dodini va til boyligini namoyish etdi, xalq uchun o`zligini anglash, o`z tarixini sevish vositasiga aylanib qoldi, eng muhimi, yozma adabiyotning bunyodga kelishida genetik asos vazifasini bajardi. bu silsilada bolalarning o`z folklori ham muayyan rol o`ynadi. binobarin, bolalar folklori – kichkintoylar olami bilan kattalar dunyosining o`zaro uyg`unlashuvi oqibatida yuzaga kelgan o`yinlar, qo`shiqlar va musiqiy poetik janrlarning yaxlit bir tizimiga aylangan xalq og`zaki ijodiyotining o`ziga xos tarmog`idir. shunga qaramay, o`zbek bolalar folklori namunalarini to`plash, nashr etish va ilmiy-estetik qimmatini o`rganishga uzoq zamonlar e`tibor berilmay kelindi. xx asrning dastlabki choragi oxirlarida bu ishga kirishilgan esa-da, u uzluksiz jarayonga aylanmadi. elbek to`plab, tartib berib 1937-yilda chop ettirgan «bolalar qo`shig`i» to`plamidan o. safarov tartib bergan «o`zbek xalq ijodi» seriyasida 1984-yilda bosilib chiqqan «boychechak» to`plamigacha kechgan salkam yarim asrlik uzilish ana shu fikr dalili bo`la oladi. o`zbek bolalar folklorini …

4 / 14

ni ham, rasm-rusumlari va qo`shiqlarini ham kattalar ijod etganlari rost. lekin unutmaslik lozimki, shu marosimlarning birortasi ham bolalar ishtirokisiz o`tmagan; hech bo`lmaganda, bolalar tomoshabin sifatida unga qatnashganlar va kattalar bajargan ishlarni ko`rgach, o`sha marosimni keyinroq o`yinda muqallid qilib o`zlari bajarganlar, shu muqallidlariga yarasha qo`shiqlarni to`qiganlari ham ayni haqiqat. binobarin, bolalarning ham o`z marosim va mavsum qo`shiqlari yuzaga kela boshlagan. bu jarayon davr o`tishi, turmush sharoitining o`zgarishi, yangicha ijtimoiy munosabatlarning tug`ila borishi tufayli u yoki bu marosimning tamoman yo`qolishi, yo shunchaki kattalar o`rtasida nufuzini yo`qotishi natijasida o`sha marosim bolalar o`yini yoki ijrochiligida yashash shakliga o`tishi bilan yanada chuqurlasha borgan. bunday holatni «boychechak», «chittigul», «binafsha», «oppoqijon» kabi mavsum qo`shiqlari misolida yaqqolroq ko`rish mumkin. o`zbek bolalar folklori namunalari tabiatidan kelib chiqib, genetik asoslariga ko`ra uni uch qismdan tarkib topgan hodisa sifatida kuzatish mumkin. ma’lumki, adabiyot va sa’nat asarlari jamiyat taraqqiyotining muayyan bosqichlarida uning ehtiyojlari tufayli yuzaga kelib, mazkur jamiyat hayotini ifoda etib, aks …

5 / 14

fol’klorning janr formalari juda qadimiy bo`lsa-da, u xamisha o`zgarishda, rivojlanishdadir. chunki, har bir adabiy forma, poetik janr muayyan tarixiy sharoitda turli o`zgarishlarga uchrashi, formal poetik jixatdan isloh qilinishi mumkin. yozma adabiyotdagi adabiy turlar va janr formalari kabi fol’klordagi janr formalari ham bir-biriga ta’sir, etib bir-birini to`ldirib boradi. aniqrog`i fol’klorda ham janrlar sintezi uzluksiz davom etadi. xalq og`zaki ijodining janrlari bir tekisda taraqqiy etmaydi. balki adabiyot jarayonda davr va jamiyat talabidan kelib chiqib, notekis taraqqiy etishi mumkin. xalq og`zaki ijodining eng qadimgi janr formasi hisoblangan maqol hamma davrlar va jamiyatlarda uzluksiz taraqqiy etib keldi. ammo bu fikrni fol’klorning yirik janri hisoblangan dostonlarga nisbatan taraqqiy etib bo`lmaydi. chunki, oktyabr’ revolyutsiyasigacha bo`lgan davrda va revolyutsiyaning dastlabki yillarida dostonchilik ancha taraqqiy etgan bo`lsa, hozirgi vaqtda esa yirik dostonlar umuman yaratilmayapti yoki bu janr imkoniyatlari yozma adabiyotning boshqa formalarida uchramoqda. shunday bo`lsa-da, xalq og`zaki badiiy ijodida ming yillar davomida turli xil poetik formalar, janrlar yaratildiki, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xalq og'zaki ijodi"

mavzu: xalq og’zaki ijodi xalq qadriyatlarining tarkibiy qismi sifatida reja: 1. mustaqillik sharofatida xalq og'zaki ijodi 2. davlat maqomiga erishuvi 3. xalq dostonlari milliy istiqlol xalq og‘zaki ijodi namunalarini barcha hududlar bo‘yicha izchil to‘plash va bir tizimga solish borasidagi ishlarni jadallashtirib yubordi. sobiq sho‘rolar mafkurasining tazyiqi tufayli yozib olinishi mushkul bo‘lgan ayrim janrlar, jumladan, marosim folklorining ko‘plab namunalari to‘plandi. o‘zbekistonning qadimiy folklor va an’anaviy ijrochiligi saqlanib qolgan surxondaryo, qashqadaryo, samarqand, navoiy, buxoro, xorazm viloyatlari, qoraqalpog‘iston respublikasi va farg‘ona vodiysi bo‘ylab ekspeditsiyalar uyushtirildi. nomoddiy madaniy meros yodgorliklarini keng ko‘lamda to‘plash va xatlovga olish maqsadi...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (46,8 КБ). Чтобы скачать "xalq og'zaki ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xalq og'zaki ijodi DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram