o’zbek mumtoz adabiyotida tahlil va talqin masalasi

DOC 41,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483371254_66922.doc o’zbek mumtoz adabiyotida tahlil va talqin masalasi reja: 1. qadimgi sharqda matnga yondoshuv masalasi 2. tafsir, ilmi-sharh, ilmi-aruz, ilmi-qofiya, ilmi-sanoi 3. o’zbek mumtoz adabiyotida ilmi-g’ariba 4. ilmi-g’ariba, fununi-ajiba mumtoz tahlil namunasi sifatida 5. ilmi-g’aribaning hozirgi adabiyotshunoslikdagi o’rni va ekvivalentlari 6. badiiy matn va asarni tahlil etishda ilmi-g’aribaning o’rni mumtoz adabiyoshunosligimizda ilmi g’ariba, g’ariba fani xususida talaygina ma’lumotlar berilgan. g’arib (g’ariba) — ajoyib, taajjublanarli, hayron qoladigan narsa. ilmi g’ariba talqin fani bilan bevosita bog’liq. ilmi g’ariba fanning teran nuqtalarini, ich-ichidagi ma’nilarini anglash san’atidir. g’ariba ilmi mavjud fanlarni sinchiklab o’rganish orqali kashfiyot darajasida xulosa chiqarishgacha yetish, ajoyibot nuqtasi qadar ko’tarilpshdir. alisher navoiy «xamsatul-mutaxayyirnn» asarida abdurahmon jomiyning ilmiy uquvi nihoyatda kuchliligi haqida to’xtab: «va g’aribdurkim, zohir ulumining takmili vaqtida necha ish alarg’a muyassar bo’lib turkim, bu ummatda akobir va soxib kamollardan hyech qaysig’a voqye’ bo’lg’oni zohir emas», degan xulosaga keladi. alisher navoiy «tarixi anbiyo va hukamo» asarida muso alayhissalomning yaqin qarindoshi qorun …

ngan edi. ilmi g’ariba haqida hasanxoja nisoriyning «muzakkiri ahbob» asarida ham ma’lumotlar mavjud. olimlar rahnamosi asomiddin ibrohim haqidagi ma’lumot diqqatga sazovordir: «ko’pgina ilm sohalari bo’yicha yaxshi tasniflari bor. ayniqsa g’ariba fanida tidori kuchli edi. insho yozganda ko’p ma’nolarni mo’jaz va lo’nda kalomda bayon etib, siqiq hajm mazmunida katta va ko’p fikrlarni anglatardi. hazrat ubaydulloxon peshindan keyin arabiy tilda bir ruboiy aytib yuborgan ekan, mullo esa namozshomgacha dovur vaqt ichida shu ruboiy xususida bir arabcha risola tasnif qilishga ulgurganlar. mazkur ruboiyning har bir misrasi bobida olti yuz ellik ma’no aytganlar». mazkur asarda asomiddin ibroximning shogirdi mavlono husayn turkistoniy xaqida mana bu ma’lumot berilgan: «ilmlar ikir-chikirini shu darajada o’zlashtirganki, bu sohalarning ko’pida mahorat bilan ish olib borardi... g’ariba fanida fasohatomez nutqi va balog’atangez kalomi bilan ko’p ran tanobini tortib, farovon ma’noli fikrlar inshosini oz jumlalarda oydin, ravon bayon qilardiki, dunyo kezuvchi aql isbotlash kemasi bilan tasavvur dengizida ketidan qanchalik ergashmasin, uni sharhlovchi …

kati boshlandimi, adabiyotda «ochilgan qo’riq» monand romanlar, «muraviya mamlakati» monand dostonlar ko’payib ketdi. adabiy tanqid badiiy adabiyotga nisbatana-da mafkuralashdi, siyosiylashdi. u badiiy adabiyot sohasida firqaning ko’zi, qulog’i, ovoziga aylandi. adabiy tanqidning siyosiy hushyorligi qatli omu qatag’on, ta’qiblarga sabab bo’ldi. sho’ro yozuvchilari yuksak minbarlardan turib qalb amriga ko’ra yozajakliklarini va’da qildilar, qalblari esa bus-butun partiyaga baxshida ekanligini qo’shib qo’ydilar. qalb amri bilan yozish — yurak qoni bilan bitishdir. «yurak qoni bilan yozgan odam uzun yozolmaydi»,— deydi a.muxtor «tundaliklar»ida. chin dildan gapirayotgan, aytayotgan gaplari mas’uliyatini sezgan odam ham uzoq, ravon gapira olmaydi. «abdulla qodiriy... sirtdan qaraganda bosiq, kamgap ko’rinar, chunki u har bir so’zni taroziga solib ko’rar, og’ziga kelgan har bir so’zni aytavermas, sekin va gapi xuddi o’ziga xalal berayotgandek yoqinqiramay gap boshlardi», — deb yozadi oybek «adabiyot, tarix, zamonaviylik» maqolasida. xx asrda ilmi g’aribaga manba bo’ladigan asarlarni abdulla qodiriy, cho’lpon, fitrat, oybek, odil yoqubov, pirimqul qodirov, yerkin vohidov, abdulla oripov, rauf …

nutildi. go’zallik tuyg’usi deganda, avvalo, ma’noning teranligi, fikrlashga undash yetakchilik qiladi. alisher navoiy asarlaridagi har bir ramz, har bir ifoda, har bir qiyos zaminida katta ma’no-mazmun yashiringan. kitobxon buyuk san’atkor asarlaridagi ma’noni anglagani sayin go’zallik olamiga kirib borayotganliginn, ruhiy-ma’naviy jihatdan boyib borayotganligini his qiladi. mohir san’atkor bir ishora, bir bayt orqali tarixning katta odimini, o’n yilliklar tajribasini bera oladi. g’ariba fani tarix haqiqatini — qisqa satrlar zaminidagi ma’noni yoritib berishi bilan g’aroyib, go’zaldir. masalan, abdulla oripovning: labda tabassumu ko’zda yosh bilan senga intilaman buyuk nabiram... yerkin vohidovning: sen hilol, yulduz, salib, tavrot, zaburdan yuksalib boymisan yoki g’arib, komron o’zing, yakson o’zing... rauf parfining: parchin-parchin bo’ldi yedim sirlari, simlar — kuzlarimga mil tortgan chizgu singari misralari g’ariba fani uchun boy manbadir. tadqiqotchi shoir ruhiga sinchkov nazar tashlab, tarix haqiqati — fojialarini aks ettirishi mumkin. g’ariba ilmida san’atkor va tadqiqotchining o’zaro munosabati diqqatni jalb etadi. san’atkor aytmoqchi bo’lgan fikrini nozik yashira olsa, …

n ayrilgan dehqonqul holatiga kuyadi; shu uch misra haqida yozar ekan bolaligi bolalarcha o’tmagan, endi shum yetimlik azobiga duchor bo’layotganlar taqdiriga kuyadi. shu uch kuydiruvchi misra haqida yozuvchi odam «osmol yiroq, yer qattiq» maqolini epigraf qilib olsa yanglishmasligini sezadi.ilmi g’ariba imkoniyatlari cheksiz. shoir borki, shamol o’yini, nur rangi, dengiz mavji (iosif brodskiy singari) orqali tuyg’ularini ifodalaydi; shoir borki, yuragidagi og’riqlarni — malomat toshida ochilgan gullarni (rauf parfi singari) tasvirlaydi; shoir borki, yuragini ochgani sayin namakob to’la kosa lopillab goh u yon, goh bu yon borib turishini anglaydi. fariba ilmida qalam suruvchi ijodkor ruhidagi holatlarni, go’zallikdan go’zallik yaratayotganini unutmagan holda, qog’ozga tushirishi joiz.ilmi g’aribada badiiy asar muallifi va tadqiqot yaratuvchi aro munosabatning eng nozik ko’rinishi mavjud. san’atkor yozuvchi ham, olim-tadqiqotchi ham iste’dod sohibi. ammo san’atkor iste’dodi bilan olim uquvi-bilimi aro fark bor. san’atkor — yozuvchi aksariyat hollarda g’ayri shuuriy holatda, savqi tabiiy ravishda ijod qiladi. yaratuvchi ijodkor ruhiyat olamidagi o’zgarish, holat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbek mumtoz adabiyotida tahlil va talqin masalasi"

1483371254_66922.doc o’zbek mumtoz adabiyotida tahlil va talqin masalasi reja: 1. qadimgi sharqda matnga yondoshuv masalasi 2. tafsir, ilmi-sharh, ilmi-aruz, ilmi-qofiya, ilmi-sanoi 3. o’zbek mumtoz adabiyotida ilmi-g’ariba 4. ilmi-g’ariba, fununi-ajiba mumtoz tahlil namunasi sifatida 5. ilmi-g’aribaning hozirgi adabiyotshunoslikdagi o’rni va ekvivalentlari 6. badiiy matn va asarni tahlil etishda ilmi-g’aribaning o’rni mumtoz adabiyoshunosligimizda ilmi g’ariba, g’ariba fani xususida talaygina ma’lumotlar berilgan. g’arib (g’ariba) — ajoyib, taajjublanarli, hayron qoladigan narsa. ilmi g’ariba talqin fani bilan bevosita bog’liq. ilmi g’ariba fanning teran nuqtalarini, ich-ichidagi ma’nilarini anglash san’atidir. g’ariba ilmi mavjud fanlarni sinchiklab o’rganish orqali kashfiyot darajasida...

Формат DOC, 41,5 КБ. Чтобы скачать "o’zbek mumtoz adabiyotida tahlil va talqin masalasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbek mumtoz adabiyotida tahli… DOC Бесплатная загрузка Telegram