irodaviy xususiyatlar

PPTX 29 pages 3.8 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

shaxning irodaviy xususiyatlari. shaxning irodaviy xususiyatlari. reja 1.iroda haqida tushuncha. 2 .irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. 3.iroda borasidagi nazariyalar. irodaviy akt va uning tuzilishi. irodaviy harakatlar va uni boshqarish. 4. shaxsning irodaviy sifatlari. irodaviy xatti-harakat motivatsiyasi. tayanch iboralar abuliya (yunon. abule - irodani inkor etmoq) - eng oddiy, osongina masalalar bo’yicha ham ma'lum qarorga kelish qobiliyati yo’qligida namoyon bo’ladigan o’ta irodasizlik. iroda erkinligi - falsafiy - ahloqiy kategoriyani ifoda etuvchi tushuncha. u o’z - o’zini aniqlash jarayonida kishi irodasining moslashishiga bog’liq. lokus nazorat (lot. lokus joy) - odamning o’z faoliyati natijalariga javobgarligini tashqi kuchlardan ko’rish (eksternal, tashqi lokus nazorati) yoki o’zining qobiliyatlarini intilishlardan ko’rish xislati (internal, ichki lokus nazorati). 1.iroda haqida tushuncha. ma'lumki, insonning ehtiyojlari ijtimoiy tuzum shakllari taraqqiyotiga qarab o’zgaradi. shu bois o’z ehtiyojlarini qondirish uchun inson harakat qiladi. shaxs o’z harakatlari yordami bilan muhitga moslashadi va undan o’z ehtiyojlari uchun foydalanadi. lekin shu bilan birga odam muhitni o’z ehtiyojlariga …

2 / 29

ladi. masalan, yo’talish, aks urish, ko’z qovoqini ochib yumilishi va shu kabilar. bu harakatlarni odam oldindan o’ylab rejalashtirmaydi. ixtiyorsiz harakatlar har qanday sharoitda yuz berishi mumkin. ixtiyorsiz harakatlar ba'zan, odamning aqliy faoliyatlari bilan ham bog’liq bo’ladi. chunonchi, ixtiyorsiz idrok, ixtiyorsiz diqqat, ixtiyorsiz esda olib qolish, ixtiyorsiz esga tushirish holatlari ham bo’ladi. bunday hollarda odamning ixtiyorsiz harakatlari idrok qilinayotgan narsaning boshqa narsalardan keskin farq qilishi yoki odamning qiziqishlari, ehtiyojlari bilan bevosita bog’liq bo’ladi. ixtiyoriy harakatlar iroda bilan bog’liq bo’lgan harakatlardir. ixtiyoriy harakatlar oldindan belgilangan maqsad asosida to’la ongli ravishda amalga oshiriladigan harakatlardir. lekin ixtiyoriy harakat deganda, faqat jismoniy harakatlar emas, balki, aqliy harakatlar ham tushuniladi. shunday qilib, iroda tushunchasiga nisbatan adabiyotlarda turlicha ta'riflar uchraydi. . a.v.petrovskiy darsligida iroda - bu kishining o’z oldiga qo’ygan maqsadlariga erishishida qiyinchiliklarni yengib o’tishga qaratilgan faoliyati va xulq-atvorini ongli ravishda tashkil qilishi va o’z-o’zini boshqarishi demakdir, deb ta'riflanadi. q.turg’unov muallifligidagi lug’atda ta'riflanishicha, iroda - shaxsning ongli …

3 / 29

chiqadigan natijalarni ham oldindan tasavvur eta oladi. ana shuning uchun har qanday qiyinchiliklarni yengib bo’lsa ham maqsadini amalga oshirishga intila boradi. 2 .irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. irodaviy akt va uning tuzilishi ixtiyoriy harakatning dastlabki boshlang’ich nuqtasi harakat maqsadining vujudga kelishi va shu maqsadning o’rtaga qo’yilishidir va uning tuzilishini quyidagicha izohlash mumkin. maqsad-kishining shu paytda ma'qul yoki zarur deb topgan ish harakatini tasavvur etish demakdir. masalan, inson pedagogika universitetiga kirib o’qishni zarur deb topdi yoki viloyatga ish bilan borib kelish zarurligini tushundi, deylik. bularning hammasida kishining maqsadi o’z-o’zidan zohir bo’layotganga o’xshaydi, ba'zan esa bu maqsad bir qadar fikr yuritish natijasida yuzaga keladi. maqsadni tasavvur qilish odatda shu maqsadga erishish istagini va zarur ishni amalga oshirish bilan bog’liq bo’lib, u quyidagicha ifodalanishi mumkin. . maqsadni va unga yetish yo’lini tanlash jarayonida unga ma'qul yoki noma'qulligi nuqtai nazaridan baho beriladi. maqsadni va unga yetishish yo’llarining ma'qulligi yoki noma'qulligini belgilab beradigan hamma narsa ish-harakat …

4 / 29

aqsadiga muvofiq ravishda o’zgartiradi va uni o’z ehtiyojlariga moslashtiradi. insonning to’siqlarni, tashqi qiyinchiliklarini yenga olish qobiliyati tashqi iroda deb ataladi. . k.d.ushinskiy quyidagi so’zlarni keltirib o’tadi: "qo’rquvni his qilmasdan xavf-xatarga o’zini uradigan kishi mard emas, balki eng kuchli qo’rquvni ham bosa oladigan va qo’rquv ta'siriga berilmagan, xavf-xatarni o’ylamaydigan kishi marddir". o’zini tuta bilish kishi xarakterining xislati bo’lib, asosan ichki irodaning namoyon bo’lishidan iborat. . jasurlik o’zini tuta bilishga chambarchas bog’liq. jasurlik bor joyda o’zini tuta bilishlik mavjud. kishi o’zini tuta bilsa jasurlik qila oladi. biron maqsadga yetishish yo’lida mutassil jasurlik ko’rsatish, dovyuraklik jasorat deyiladi. o’zining hayoti uchun xatarli to’sqinliklarni yengishga doimo tayyor turgan va shunday to’sqinliklarni yenga oladigan kishilarni jasur kishilar deb ataymiz. katta to’sqinliklarni bartaraf qilib, uzoq qunt qilib, maqsadga yetishda ko’rinadigan bunday iroda kuchi sabotmatonat deb ataladi. . sobiq sovet uchuvchisi alievning bir o’zi havo jangida dushmanning yettita samolyotiga qarshi mardonavor kurashdi va hammasini urib tushirdi. kuchlar teng …

5 / 29

nchasi deb e'tirof etgan. uning fikricha, iroda inson xulq-atvorini o’zgartirishini boshqarish imkoniyatiga ega bo’lgan omil hisoblanadi. gumanitar yo’nalish, ya'ni inson muammolariga e'tiborning ortishi bilan o’zo’zidan irodani o’rganish ham dolzarb masalaga aylanib bormoqda. xviii-xix asrlarda bu muammo eng markaziy psixologik tadqiqot masalalaridan biri edi. biroq psixologiya fanida xx asr boshlarida ro’y bergan inqiroz tufayli u ikkinchi rejaga o’tib qoldi, uni mutlaqo inkor etish mumkin emas. . xvii asrdayoq gobbs va spinozalar ta'kidlab o’tganlaridek, faollik manbaini bemahsul sohaning paydo bo’lishi, deb tushuntirish mumkin emas, chunki uning shaxsiy kuch-quvvatini hissiy intilish bilan uzviylikda qarash lozim. spinozaning fikricha, iroda bilan aql aynan bir narsadir. unga bunday yondashish irodaning ilmiy nuqtai nazardan tushuntirishni shakllantirgan bo’lsa, ikkinchi bir tomondan u mustaqil substansiya sifatida tan olindi. . v.vundtning mulohazasicha, irodaning negizida appersepsiya aktining sub'ekti tomonidan ichki faollik uniki ekanligini his etish yotadi. uning bu konsepsiyasi emosional yoki affektiv nom bilan psixologiya faniga kirib keldi. appersepsiya (lot. ad …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irodaviy xususiyatlar"

shaxning irodaviy xususiyatlari. shaxning irodaviy xususiyatlari. reja 1.iroda haqida tushuncha. 2 .irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. 3.iroda borasidagi nazariyalar. irodaviy akt va uning tuzilishi. irodaviy harakatlar va uni boshqarish. 4. shaxsning irodaviy sifatlari. irodaviy xatti-harakat motivatsiyasi. tayanch iboralar abuliya (yunon. abule - irodani inkor etmoq) - eng oddiy, osongina masalalar bo’yicha ham ma'lum qarorga kelish qobiliyati yo’qligida namoyon bo’ladigan o’ta irodasizlik. iroda erkinligi - falsafiy - ahloqiy kategoriyani ifoda etuvchi tushuncha. u o’z - o’zini aniqlash jarayonida kishi irodasining moslashishiga bog’liq. lokus nazorat (lot. lokus joy) - odamning o’z faoliyati natijalariga javobgarligini tashqi kuchlardan ko’rish (eksternal, tashqi lokus nazorat...

This file contains 29 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "irodaviy xususiyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: irodaviy xususiyatlar PPTX 29 pages Free download Telegram