nafosat falsafasi (estetika)

PPTX 16 pages 1.4 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint toshkent-2023 12-mavzu. nafosat falsafasi (estetika) (2 soat) ma’ruza o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innavatsiyalar vazirligi ma’ruzachi: fal. f. d., prof dilrabo tursunovna amridinova 1 reja 1 . “estetika” fanining obyekti va falsafiy mohiyati. “estetika” haqidagi qarashlar tarixi. 2. estetika kategoriyalarining an’anaviy va zamonaviy tasnifi. 3. go‘zallik va uning muqobillari. ulug'vorlik kategoriyasining falsafiy mohiyati. fojeaviylik (tragediya) kategoriyasi. kulgililik kategoriyasi. 4. estetika kategoriyalarining o‘zaro aloqadorligi. 1 2 asosiy adabiyotlar: 1. madaeva sh.o. va boshqalar. falsafa. –toshkent.: mumtoz so‘z, 2019.-b. 517 2.q.nazarov [va boshq.]. falsafa asoslari [matn]: o‘quv qo‘llanma / - toshkent: o‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2018. - 380 b. -b. 321-355 3. ochilova b. milliy-ma'naviy yuksalishda meros, qadriyatlar va vorisiylik. –t.: istiqlol, 2009. tayanch iboralar: .“estetika”, ulug'vorlik kategoriyasi, fojeaviylik (tragediya), kulgililik kategoriyasi. evropa «estetika» atamasini birinchi bo‘lib buyuk olmon faylasufi aleksandr baumgarten (1714—1762) ilmiy muomalaga kiritgan. boshqa bir ulug‘ olmon faylasufi g. laybnist (1646-1716) ta’limotidan kelib chiqqan holda munosabat …

2 / 16

ator tushunchalar bor. estetika fani falsafiy bilimlar tizimida o‘ziga xos o‘rin egallaydi. estetikaning borliqni estetik o‘zlashtirish mohiyati va qonuniyatlari haqidagi fan; estetika fani psixologiya fani bilan ham chambarchas bog‘liq. 1 estetikaning predmeti, maqsadi va vazifalari: estetika san’at va badiiy faoliyat turli shakl ko‘rinishlarini o‘rganadigan bilim sohalari uchun uslubiy asos bo‘ladi. estetikaning amaliyot uchun ahamiyati nimada? u voqelikka qanday ta’sir o‘tkazadi? estetika san’atshunoslik bilim sohalari uchun boshlang‘ich na-zariy va uslubiy asos bo‘ladi. estetika amaliyoti adabiy-badiiy tanqidda yaqqol namoyon bo‘ladi. badiiy tanqid bilan estetik nazariya o‘rtasida azaliy uzviy bog‘liqlik mavjuddir. i estetikaning predmeti, maqsadi va vazifalari: “estetika” haqidagi qarashlar tarixi. geraklit (e.a. 540-480) nafosat xossalari moddiy dunyoning o‘zidan kelib chiqqan, nafosat hamohanglikni anglatadi, hamohanglik esa qarama-qarshiliklar birligini tashkil etadi, deb ko‘rsatadi va nafosatning nisbiyligi g‘oyasini ilgari suradi. suqrot (e.a. 470-399), go‘zallik koinotdan inson turmushiga, uning ichki kechinmalariga ko‘chirilgan, go‘zallik va ezgulik bir-biridan ajralmasdir. aflotun (e.a. 427-347) fikricha, nafosat manbaini “g‘oyalar” tashkil etadi, …

3 / 16

n – o‘lchov ko‘rinishda, nafaqat tabiat hodisalari, balki adolat, mardlik, sahovat, donishmandlik kabi yaxshi insoniy fazilatlar ham kiradi. go‘zallik – bu tabiat, jamiyat, san’at hodisasi bo‘lib, biror narsaga his-tuyg‘u orqali ta’sir o‘tkazish bilan insonda jismoniy va ma’naviy kuchlar oqimining ko‘payishiga, shodlik, zavqlanish, ma’na-viy qoniqish holati vujudga kelishiga imkon yaratiladi. qadimgi yunon faylasufi platon bu muammoni ilk bor «nima go‘zal?» va «go‘zallik nima?» degan savollarga, go‘zallikni u jonli, hissiyotli, o‘zgaruvchan narsalar olamidan ajralib qolgan abadiy ruh - g‘oya sifatida ta’riflaydi. go‘zallik va uning muqobillari san’atdagi go‘zallik – hayotdagi go‘zallikning in’ikosi bo‘lib, boshqa odamlardan farqi shunda-ki, u boshqalar fahmlay olmagan go‘zallikni hamma erda ko‘ra olish, fahmlash, sezish, his qilish qobiliyatiga egadir. haqiqat va go‘zallik birligi san’at taraqqiyotining qonuniyatlaridan biridir. shekspir «go‘zallik qimmatli haqiqat bilan yakunlanib, yuz chandon go‘zallik kashf etadi», deydi. san’at estetik orzuni ro‘yobga chiqarish: 1) ijobiy qahramon ramzini yaratish, ijobiy qahramon – ijodkorning go‘zallik haqidagi estetik orzusidir. 2) salbiy qahramon …

4 / 16

miyatliligi bilan ajralib turadigan nutqning alohida uslubini tavsiflash uchun ishlatilardi. ijtimoiy hayotda ulug‘vorlik qahramonlik va mardlik bilan qo‘shilib ketadi, ularni alohida mushohada etish qiyin. ulug‘vorlikka xos estetik va axloqiy sifatlar mavjuddir. fidoyilar, qahramonlarning qiyofalari bir vaqtning o‘zida ham ulug‘vorlikni, ham mardlikni namoyon qiladi. tabiat ustidan hukmronlik qilish emas, balki u bilan hamohang bo‘lish, ijtimoiy faol, tashabbuskor, ijodkor shaxsni shakllantirish – ulug‘vorlik orzusining asosiy mazmuni. ulug‘vorlik va pastkashlik qiymatlari ham o‘zgaruvchan bo‘lishi mumkin. insonning tabiat ustidan hukmronligi – yaqin kunlargacha ulug‘vorlik timsoli sifatida in’ikos etiladi. 01 02 03 04 ulug‘vorlik kategoriuasi: san’atda ulug‘vorlik ba’zida fojialilik bilan yonma-yon namoyon bo‘ladi. masalan, shekspir asarlari, shashmaqom, ba’zi me’moriy obidalar bir vaqtning o‘zida ham ulug‘vorlik, ham fojialilik ruhi bilan sug‘orilgan bo‘ladi. fojialilik va kulgililik o‘zaro bog‘liqligi hayotning murak-kabligi, ziddiyatliligi, harakatchanligidan kelib chiqib, ularni san-’at yordamida yaxshiroq anglaymiz. san’at asarlarida fojialilik va kulgililik yaxlit namoyon bo‘ladi. fojialilik va kulgililik estetik kategoriyalari yordamida hayot ziddiyatlari va to‘qnashuvlari …

5 / 16

bosqichlarida ijtimoiy adolatsizliklar, mu-nosabatlardagi xilma-xillik, san’atda fojiali ohanglar tug‘ili-shiga sabab bo‘ladi. latifa – kulgili yoki eng sodda komik voqea. parodiya – hajviy o‘xshatma. satira (mashara) – hayotning salbiy hodisalari ustidan achchiq kulish. yumor (hazil-hajv), sarkazm, lof, askiya, karikatura va bosh… go'zallik hamma joyda yoqimli mehmon suqrot. jaloliddin rumiy: insonlardagi go‘zallik bu – yuzdir, yuzdagi go‘zallik esa – ko‘zdir. ammo, insonni inson qilgan bu uning tilidan chiqadigan – so‘zdir. hazil tuyg‘usi shaxsning tabiiy va erkin, bevosita idrok etishi natijasida xilma-xil kulgili, beo‘xshovliklarni ko‘rib, anglab, ularga kulgi bilan javob berish qobiliyatining ifodasidir. 01 02 03 04 san’atda kulgilik turlari: kulgililik tushunchasi komik tushunchadan kengroqdir. komik voqea ijtimoiy va estetik ahamiyatga ega bo‘lgan hodisadir. komediyada komik matn bo‘ladi. gogol «komediya uchun qiyshiq burun emas, qiyshiq jon kerak» deydi. “agar mendan sizni nima qiynaydi?” deb so‘rasangiz, farzandlarimizning ta’lim va tarbiyasi deb javob beraman. sh.m.mirziyoev hayo - insonning abadiy go‘zalligi va latofatidir. hayosiz yuz jonsiz …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafosat falsafasi (estetika)"

prezentatsiya powerpoint toshkent-2023 12-mavzu. nafosat falsafasi (estetika) (2 soat) ma’ruza o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innavatsiyalar vazirligi ma’ruzachi: fal. f. d., prof dilrabo tursunovna amridinova 1 reja 1 . “estetika” fanining obyekti va falsafiy mohiyati. “estetika” haqidagi qarashlar tarixi. 2. estetika kategoriyalarining an’anaviy va zamonaviy tasnifi. 3. go‘zallik va uning muqobillari. ulug'vorlik kategoriyasining falsafiy mohiyati. fojeaviylik (tragediya) kategoriyasi. kulgililik kategoriyasi. 4. estetika kategoriyalarining o‘zaro aloqadorligi. 1 2 asosiy adabiyotlar: 1. madaeva sh.o. va boshqalar. falsafa. –toshkent.: mumtoz so‘z, 2019.-b. 517 2.q.nazarov [va boshq.]. falsafa asoslari [matn]: o‘quv qo‘llanma / - toshkent: o‘zbekiston faylasuflari milliy ja...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "nafosat falsafasi (estetika)", click the Telegram button on the left.

Tags: nafosat falsafasi (estetika) PPTX 16 pages Free download Telegram