atmosfera

PDF 9 pages 220.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 220.8 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mashg‘ulot turi: ma’ruza (ma’lumotli ma’ruza) mavzu: atmosfera. mavzu rejasi: 1.atmosfera haqida umumiy ma’lumot. 2. atmosferaning tuzilish atmosfera haqida umumiy tushuncha. planetamizni o‘rab olgan havo qobig‘iga atmosfera deyiladi.yerning havo qobig‘i esa har xil gazlarning mexanik aralashmasidan iborat.atmosferaning qalinligi 3000 km ga yetadi.atmosferaning massasi esa gidrosfera massasidan 100 marta,litosfera massasidan 1000 marta kam bo‘lib, 5,15є 10 tonnaga teng. atmosfera planetamiz uchun ayniqsa,uning biosferasi (organik sfera)uchun,jonli organizmning nafas olishi uchun katta ahamiyatga ega.bulardan tashqari,yerning havo qobig‘i planetamiz yuzasini kunduzi qattiq qizib ketishidan, kechasi esa sovub ketishidan saqlovchi go‘yoki bir ko‘rpa vazifasini o‘taydi. atmosfera, shuningdek, yerni kosmosdan keladigan ko‘plab meteorlardan saqlaydi:meteorlar atmosferada qizib yonib ketib,yerga yetib olmaydi. atmosferaning tarkibi.atmosfera (yer yuzasi yaqinida )asosan azot(78,08%)va kislorod (20,95%)dan iborat bo‘lib unda kamroq miqdorda argon (0,93%),karbonat angidridan(0,03%),geliy,neon,ksenon,kripton,vodorod,ozon, ammiak,yod,va boshqa gazlar (0,01%)bor. atmosfera tarkibidagi gazlarning protsent miqdori uning quyi qismida o‘zgarmaydi.faqat korbonat angidrid gazining miqdori sanoatlashgan katta shaharlarda bir oz ko‘proq, aksincha arktika, antraktida va okeanlar ustida bir …

2 / 9

roposferada havo zich bo‘lib, bulutlar, yog‘inlar, shamollar vujudga keladi va shu jihatdan u yer yuzasi uchun mezosfera atmosferaning 50-60 km dan 80-85km gacha bo‘lgan qismini oladi.bu qatlamda otmosfera bosimi kam,havo yer yuzasidagiga nisbatan 200 marta siyrak, temperatura esa yana past:-60, -80єc. atmoferaning bu qismida tabiati yaxshi o‘rganilmagan kumush rang bulutlar juda mayda muz kristallaridan iborat bo‘lsa kerak,deb taxmin qilsalar, ba’zi olimlar esa juda mayda kosmos changlari to‘planishidan vujudga kelgan deb o‘ylaydilar. havo bosimi.atmosferaning ogirligi yerning ogirligiga nisbatan million marta kam bolsada lekin u yer yuzasini ancha katta kuch bilan bosib turadi. yer yuzasida 1 kubometr havoning ogirligi 1 kg 300 gr keladi. havo yer yuzasining har bir kvadrat metr joyiga tahminan 10 tonna (togrirogi 10333kg) kuch bilan bosadi. inson badanining yuzasi orta hisobda 1,5 kvadrat metr keladi. demak har bir kishini havo 15 tonna kuch bilan bosib turar ekan. bunday ogirlik har qanday kishini ham majaklab tashar edi, biroq kishi …

3 / 9

ish. atmosferaning quyi qismida 12000 kub km suv bugi bolib bu planetamizdagi suv miqdorining tahminan 0,001 % ini tashkil etadi. bulut havoning vertikal harakati natijasida hosil boladi. bulutlar balandligiga tashqi korinishiga va boshqa hususiyatlariga kora xalqaro kelishuvga muvofiq quyidagi 4 yarusga bolinadi: 1) 6000 m dan yuqorida bolgan baland bulutlar; 2) 2000–6000 m balandlikda bolgan orta yarusli bulutlar; 3) 2000 m dan pastda bolgan past bulutlar; 4) 2000–3000 m balandda ornashgan vertikal tarqalgan bulutlar. bu bulutlar tashqi korinishi (shakli) jihatidan yana 10 turga bolinadi. havoning bulutlilik holati 10 balli shkala yordamida ifodalanadi. bunda havo tiniq ochiq bolsa bulutlilik 0 ball, osmon gumbazining 10 dan bir qismi bulutli bolsa 1 ball, osmon gumbazining yarmi bulutli bolsa 5 ball, hammasi bulut bilan qoplanib olingan bolsa 10 ball boladi. bulutlar sovuq mintaqada va ekvator ustida eng kop aksincha qurgoqchil chollarda esa kam boladi. dunyoda bulut eng kam joy afrikaning shimoliy qismida asvon shahri …

4 / 9

yerda bir hil emas. planetamizning shimoliy yarim sharida tortta yirik havo massasi bor: 1) arktika havosi; 2) qutbiy yoki motadil havo; 3) 3) tropik (dengiz va kontinental) havo; 4) 4) ekvatorial havo. 1) arktika havosi. arktikaning sovuq yuzasida (shimoliy muz okeanida) vujudga keladi. masalan, arktika havo massasi o`rta osiyoga g`arbiy sibir tekisligi orqali 3 – 5 kunda yetib keladi va tempraturani qishda pasaytirib yuboradi, bahor va kuzda esa bunday havoda ekinlarni va darahtlarni sovuq urishi mumkin. 2) qutbiy havo ortacha kengliklar havosidir. paydo boladigan joyi hususiyatlariga qarab ikkiga – dengiz qutbiy havosiga va quruqlik qutbiy havosiga bolinadi. dengiz qutbiy havosi ortacha mintaqa okeanlari ustida paydo bolib teritoriyasiga garb tomondan yani atlantika okeanidan keladi. bu havo yevropa qismiga yetib kelib, yozda tez tez yomgir qishda esa juda kop qor olib keladi. quruqlik qutbiy xavosi o‘rtacha mintaqadagi materiklar ustidan vujudaga keladi.shu sababli,u qishda juda sovub ketib,ayozli kunlar vujudga keladi.bu havo ba’zan shimoli …

5 / 9

gi qutbiy kengliklarda 8-10 km, o‘rtacha kengliklar ustida 11-12 km, ekvator ustida xatto 16-18 km. butun atmosfera massasining 80% qismi troposferada joylashgan. atmosferadagi suv bug‘larining deyarli hammasi shu sferadadir. troposferada havo zich bo‘lib, bulutlar, yog‘inlar, shamollar vujudga keladi va shu jihatdan u yer yuzasi uchun juda muhim ahamiyatga ega. troposferada havo temperaturasi har 100m yuqoriga ko‘tarilgan sari o‘rta hisobda 0,6 sovib boradi. natijada tropoferaning yuqorgi chegarasida temperatura ekvator ustida-65, shimoliy qutb ustida-45,-50 sovuq bo‘ladi. ob-havo o‘zgarishlari, asosan, troposferada ro‘y beradi. ttopopauza troposfera bilan stratosfera orasidagi zonz bo‘lib, ko‘p xususiyati jihatidan troposferaga o‘xshaydi, lekin eng yuqori qismida suv bug‘lari kamayib, gazlar siyraklasha boradi, temperatura past bo‘lib, 72єc ga yetadi. stratosfera atmosferanung 50-60 km balandlikkacha bo‘lgan qismini o‘z ichiga oladi,butun atmosfera massasining 10% qismi shu sferada.stratosferada havo siyrak.bu sferada xavo, asosan, traposferadagi gazlardan iborat bo‘lsada,lekin unda ozon gazining miqdori ko‘proq. stratosferaning quyi qismida temperatura yozda ekvator ustida-70єc, qutblar ustida-56єc ga pasayadi; lekin …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atmosfera"

mashg‘ulot turi: ma’ruza (ma’lumotli ma’ruza) mavzu: atmosfera. mavzu rejasi: 1.atmosfera haqida umumiy ma’lumot. 2. atmosferaning tuzilish atmosfera haqida umumiy tushuncha. planetamizni o‘rab olgan havo qobig‘iga atmosfera deyiladi.yerning havo qobig‘i esa har xil gazlarning mexanik aralashmasidan iborat.atmosferaning qalinligi 3000 km ga yetadi.atmosferaning massasi esa gidrosfera massasidan 100 marta,litosfera massasidan 1000 marta kam bo‘lib, 5,15є 10 tonnaga teng. atmosfera planetamiz uchun ayniqsa,uning biosferasi (organik sfera)uchun,jonli organizmning nafas olishi uchun katta ahamiyatga ega.bulardan tashqari,yerning havo qobig‘i planetamiz yuzasini kunduzi qattiq qizib ketishidan, kechasi esa sovub ketishidan saqlovchi go‘yoki bir ko‘rpa vazifasini o‘taydi. atmosfera, shuningdek, ...

This file contains 9 pages in PDF format (220.8 KB). To download "atmosfera", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosfera PDF 9 pages Free download Telegram