mo‘g‘ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash

DOC 12 стр. 429,5 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 429,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

6-mavzu 6-mavzu. mo‘g‘ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash. jaloliddin manguberdi .ma’ruza– 2 soat. r e j a 1. mo‘g‘ullar istilosi arafasida xorazmshohlar davlatidagi vaziyat. chingizxon va muhammad xorazmshoh o‘rtasidagi munosabatlar. 2. mo‘g‘ullarning o‘rta osiyoga harbiy yurishlari, unga qarshi kurash (jaloliddin manguberdi, temur malik, najmiddin kubro) va uning fojiali oqibatlari. 3. chig‘atoy ulusining tashkil topishi. mo‘g‘ullar zulmiga qarshi kurash. 4. chig‘atoy xonlari davrida ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayot. 1. mo‘g‘ullar istilosi arafasida xorazmshohlar davlatidagi vaziyat. chingizxon va muhammad xorazmshoh o‘rtasidagi munosabatlar. xii asrning i yarmida xorazm hali ham saljuqiylarga qaram hisoblanar edi. qutbiddin muhammad (1097-1127) xorazmshoh unvonini qayta tiklaydi. uning vorisi otsiz (1127-1156) davrida xorazmning mustaqilligini tiklashga kirishadi. bu borada sulton sanjar bilan ziddiyatlashadi. xorazmshoh otsiz xuroson va movaraunnahrda har bir vaziyatdanxorazm davlatining mustaqilligini tiklash yo‘lida foydalangan. ammo sulton sanjarga tobelikdan qutula olmagan. 1154 yilda g‘uz qabilalaridan zarbaga uchragan sulton sanjar o‘zini o‘nglay olmaydi. sulton sanjarning o‘limidan so‘ng saljuqiylar davlati deyarli …

2 / 12

a erkinliklar berilgan, ular doimo qo‘llab-quvvatlangan. turkonxotunning davlat ishlariga aralashuvi xorazmdagi ichki nizolarni kuchayishiga olib keldi. tanashning o‘limidan so‘ng taxtga alouddin muhammad (1200-1220) o‘tirdi. uning davrida xorazmshoh (muhammad xorazmshoh) (1200-1220) davriga kelib mamlakatning hududlari behad kengaya boshladi. sulton o‘z onasi bo‘lmish turkonxotun yordamida o‘z hokimiyatini mustahkamlab olishga, zafarli yurishlar qilishga muvaffaq bo‘ldi. u 1203-yili g‘ur davlatini, 1204-yili hirotni, 1207-yili buxoroni qo‘lga kiritadi. 1210 yili sentyabr oyida sirdaryo bo‘yidagi ilamish dashtida qoraxitoylar bilan bo‘lgan hal qiluvchi jangda esa qoraxitoylar to‘liq mag‘lubiyatga uchrab, ularning lashkarboshchisi tayangu o‘ldiriladi. movaraunnahr butkul xorazmshoh qo‘liga o‘tib, hamma joylarda sadoqatli kishilar hokim etib tayinlandilar. qoraxoniylar xoni usmonxon xorazmshohlar vassaliga aylanib, sultonning qizi uylanadi. xorazmshoh – anushteginiylar davlati sharqning eng buyuk davlatiga aylanib, o‘z ichiga movarounnahr, xuroson, mozandaron, kirmon, iroqi ajam, ozarbayjon, seiston, g‘azna, balx, qandahor o‘lkalarini olgan edi. 1212 yili samarqandda qoraxoniylar xoni usmonxon boshchiligida isyon ko‘tardilar. isyonni qattiqqo‘llik bilan bostirgan xorazmshoh muhammad usmonxon va 10000 dan …

3 / 12

bo‘ladi. xorazm davlati elchilariga chingizxon o‘zaro ikki davlat o‘rtasida tinchlik va do‘stlik hukmdorlik qilishi lozimligini uqtirib, o‘zini “sharq hukmdori”, xorazmshoh muhammadni “g‘arb erlarning egasi” deb ta’kidlaydi. xitoy erlariga endilikda yurish qilish nojoiz ekanligini anglagan xorazmshoh o‘z diqqat-e’tiborini yana janub hamda g‘arb erlariga qaratadi. elchilarga xorazmlik taniqli savdogar mahmud yalavoch (mahmud al-aromiy) rahbar etib tayinlanib, yana 2 ta odam, buxorolik savdogar alixo‘ja va o‘trorlik yusuf qanqalar elchilik rutbasiga ega edilar. sulton muhammad bu elchilarni 1218-yil bahorida buxoro shahrida qabul qiladi. elchilar chingizxon sultonning zafarli yurishlaridan xabardor ekanliklari, uni qudratli podshoh sifatida tan olib “o‘zining eng ardoqli o‘g‘illari qatorida” ko‘rishini bayon etishadi. chingizxon o‘z nomasida kuch-qudrati zafarini ko‘rsatish ma’nosida xitoy va qo‘shni mamlakatlarni qanday kuch bilan egallaganligini ham aytib o‘tadi. elchilar nomasi shubhasiz sultonga ma’qul bo‘lmaydi. ayniqsa, mo‘g‘ul davlatining xonini, uni o‘zining “o‘g‘li” qatorida ko‘rish, bu sharq ustamonligida qaram qilish yoki o‘z homiyligini olish degan ma’noni anglatishni sulton yaxshi tushunadi. elchilarga sulton …

4 / 12

lchilar karvonini jo‘natadi. ulkan savdo karvoni 450 ta musulmon savdogari va 500 ta tuyaga ortilgan qimmatbaho mollardan iborat edi. karvon urganch tomon yo‘l olgan edi. lekin xorazmshohlarning chegara viloyati o‘tror erlariga kirib kelishi bilanoq bu karvon ushlab qolindi. inalxon, arab tarixchisi ibn al-asir, an-nasaviylarning yozishicha, xorazmshoh ijozati bilan bu karvonlarni talashga buyruq berib, karvon a’zolarini josuslikda ayblaydi va ularni qirib tashlaydi. o‘tror fojeasidan so‘ng chingizxon ibn kafrojiy bug‘roni ikki mulozim bilan xorazmshoh huzuriga elchi etib jo‘natdi. as-subqiyning yozishicha, chingizxon o‘tror fojeasining aybdori inalxonni tutib mo‘g‘ullar qo‘liga topshirishini, elchilar o‘limining sabablarini keskin tarzda so‘raydi. mo‘g‘ullar bilan munosabatlarni keskinlashtirmaslik uchun o‘tror hokimini chingizxon qo‘liga topshirish kerak degan taklifni ko‘targan jaloliddinning fikrini sulton rad etadi. sulton buyrug‘i bilan elchi bo‘lmish ibn kafroj bug‘ro o‘ldirilib, ikki mulozimning soqol-mo‘ylovlari sharmandali tarzda qirib tashlanadi. bu ikki o‘rtadagi elchilik aloqalarining uzilishiga olib keldi. endi urush bo‘lib qolgan edi. mo‘g‘ullar xorazmshoh ustiga harbiy yurish qilishdan avval, ettisuv va …

5 / 12

sbatan 2 barobar ortiq edi.) davlat musulmon olamida qabul qilingan qonun chiqaruvchi-dargoh hamda ijroiya-devonlar tizimida boshqarilar, davlat boshlig‘i sulton hokimiyatining huquqlari hech bir qonun-qoida bilan chegaralanmagan edi. saltanatni hokimlar, noiblar, vazirlar, lashkar boshliqlaridan iborat kuchli harbiy aslzoda guruhlar, mustavfiy (daftardor hisobchilar), qozilar, sadrlar va boshqa ko‘plab saroy mansablaridan iborat ulkan arkoni davlat doirasi qurshab turar edi. hokimlar ko‘p holda o‘z bilganicha ish tutishar, soliqlar to‘plashning ham aniq tizimi yo‘q edi. hashar yo‘li bilan biron-bir yo‘l, ko‘prik, qal’a va boshqa inshootlarni qurish (suhra giriftan) keng tarqalgan edi. davlat ahvoli tang bo‘lganda ko‘p holda iqtodorlarga ishonch qolmas edi. ayrim viloyat hokimlari shaxsan turkon xotunga bo‘ysunib, o‘z bilganlaricha ish tutar edilar. sulton muhammadning volidasi turkon xotunning qo‘shin oliy sarkardalari bo‘lmish qipchoq sarkardalari bilan aloqasi mustahkam, o‘zi shu qabilaga mansub bo‘lganligi uchun ularni hamisha qo‘llab-quvvatlab turar edi. sarkardalar, qo‘shin boshliqlari, vazirlar, hokimlar ko‘p holda uning ijozati va ko‘rsatmasi ila tayin etilar, ular ham o‘z …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mo‘g‘ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash"

6-mavzu 6-mavzu. mo‘g‘ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash. jaloliddin manguberdi .ma’ruza– 2 soat. r e j a 1. mo‘g‘ullar istilosi arafasida xorazmshohlar davlatidagi vaziyat. chingizxon va muhammad xorazmshoh o‘rtasidagi munosabatlar. 2. mo‘g‘ullarning o‘rta osiyoga harbiy yurishlari, unga qarshi kurash (jaloliddin manguberdi, temur malik, najmiddin kubro) va uning fojiali oqibatlari. 3. chig‘atoy ulusining tashkil topishi. mo‘g‘ullar zulmiga qarshi kurash. 4. chig‘atoy xonlari davrida ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayot. 1. mo‘g‘ullar istilosi arafasida xorazmshohlar davlatidagi vaziyat. chingizxon va muhammad xorazmshoh o‘rtasidagi munosabatlar. xii asrning i yarmida xorazm hali ham saljuqiylarga qaram hisoblanar edi. qutbiddin muhammad (1097-1127) xorazmshoh unvonini qayta tiklaydi...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOC (429,5 КБ). Чтобы скачать "mo‘g‘ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mo‘g‘ullar istilosi va zulmiga … DOC 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram