муғуллар истилоси ва зулмига қарши кураш. жалолиддин мангуберди

DOC 87,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1664130256.doc муғуллар истилоси ва зулмига қарши кураш. жалолиддин мангуберди режа: 1. марказлашган муғуллар давлатининг ташкил топиши. xii аср бошида хоразм давлатидаги ижтимоий-сиёсий вазият. 2. муғулларнинг урта осиёга истилоси ва унга қарши кураш. жалолиддин мангуберди жасорати. 3. истило оқибатлари. чиғатой улуси. ундаги сиёсий, ижтимоий-иқтисодий аҳвол. xi-хп асрларда муғуллар ижтимоий, иқтисодкй ва маданий хаётда колок хисобланар эди. уларда хали уруг-аймокчилик муносабатлари кучли булиб, асосан чорвачилик, овчилик ва узаро товар айирбошлаш, савдо-сотик билан шугулланиб келишган. xii аср охири -xiii агр бошларида муғул уруг бошликлари орасида ички курашлар авж олди. бу курашларда темучин исмли баходир голиб чикиб, 1204-1205 йилларда кучманчи чорвадор уругларни сиёсий жихатдан бирлаштиришга муваффак булди. 1206 йилда у онон дарёсининг юкори кисмида курултой чакирди. бу курултойда темучинга чингизхон унвони берилди, яъни кучли, каттик, шиддатли денгиздек хон маъносини билдирган. ана шу тарика темучин куп сонли жангари кабилалар салтанатининг кучли хукмдорига айланди. бу салтанат кудратининг узагини чингизхон юргизган каттиккул ва хукукий жихатдан асосланган, марказлашган …
2
и уз овкати, куроли, зарур буюм ва анжомлари учун узи кайгуриши керак булган. яъни яшаш ва кураш мезони олинадиган улжага боглик килиб куйилган, хаётий зарурат даражасига кутарилган эди. жанг услуби оддий, ёппасига, бирваракайига хужумга утишга асосланган булиб, куркоклик, соткинлик каттик жазога тортилар эди; - жазо чоралари акс эттирилган. сувни еки сутни атайлаб тукиб юбориш дашт шароитида кечирилмас жиноят сифатида кораланар эди. угрилик, очик талон-тарожлик разил одат саналар, угирланган мол туккиз баробар микдорида ундириб олинарди; - аёллар хукуклари таъкидланган. хусусан, уруш шароитида авлодлар келажагини таъминлаш сифатида бахоланган аёлларнинг уз эрига хиёнати конун томонидан кечирилган. "ясо" коидаларини хамма бажариши шарт эмасди. мамлакат олдидаги буюк хизматлари учун шахсан чингизхон мархаматига эришиб "тархон" унвонига эга амалдорлар уни хатто 9 марта бузишлари мумкин булган. биринчи курултойдаёк бир неча киши ана шундай унвонга эга булиши бу давлатнинг накадар табакаланганлигини кўрсатади. "ясо"нинг эълон килиниши чингизхоннинг мутлок хукмдорлигини, ута каттик интизомли ва кучли харбийлашган мамлакатнинг юзага келганлигини исботлайди. …
3
антирди. муғуллар давлати киска муддат ичида урта осиёдаги хоразмшохлар давлатига чегарадош мамлакатга айланди. хоразмшохлар давлатининг хукмдори аловуддин мухаммад узок йиллар давомида кушни давлатлар устига муваффакиятли харбий юришларни амалга ошириб, озарбайжон, эрон, курдистон, ирок ерларини кулга киритган, салкам 400 минг кишилик кушинга эга эди. галабалар унинг шухратпараст калбида катта ишонч, гурур ва шу билан бирга баландпарвоз хисларни уйготганди. узини "худонинг ердаги сояси", "иккинчи искандар" деб атаб юрган мухаммад хам хитойга куз тикканди. боз устига мухаммаднинг сиёсий мавкеи пасайиб борар, улкадаги ижтимоий аҳвол эса нотинч эди. шох бир катор заифликларга эга булганки, бу муваффакиятлар даврида унча сезилмас, аммо жиддий харбий шароитда реал хавф касб этарди хусусан, мухаммад кипчоклардан булган катор лашкарбошиларга ишонмас, тахтга куз тиккан онаси туркон хотин ва унинг саройига тикиштирилган кариндошлари билан чикишмас, дин пешволарини уз харакатлари туфайли каттик ранжитган эди. халк кузголонларини (1210 й самарканд кузголони) шафкатсизлик билан бостиргани, соликлар зулми, турмуш даражасининг пастлиги уни оддий халкдан жуда узоклаштирганди. …
4
юборади. чингизхон айбдорни жазолаш, иналхонни унга топширишни талаб килади. хоразмшох чингизхоннинг талабига жавобан элчини улдиришни ва икки мулозимни сокол-мойловини кириб шармандали килиб кайтариб юборишни буюради. бу вокеалар икки давлат уртасида харбий тукнашув мукаррар эканлигини кўрсатади. хоразм мамлакатининг харбий кудрати, географик холати давлат бошкарувидаги карама-қаршилик ва заифликларини обдон урганган чингизхон ижтимоий-сиёсий вазият уруш учун нихоятда кулай эканини тушунади хамда 1218 йили чакирилган навбатдаги курултойда харбий харакатлар тактикасини ишлаб чикади. ii 1219 йилнинг кузида чингизхоннинг деярли 600 минглик кушини турт йуналиш буйича хоразм ерларига ёпирилиб келади. угиллари чиғатой ва уктой утрор (сирдарё буйида)га, яна бир угли жужи урганчга, чингизхоннинг узи бухорога хужум бошлайди. аловуддин мухаммад утказган машварат (харбий кенгаш) унинг ужарлиги билан нотугри тактикани маъкуллайди. улкан кушин тор шахарларга булинган холатда жунатилади ва жангларнинг бошидаёк ягона бошкариладиган кушин сунъий равишда парчаланиб, таркок холатга тушиб колади. умумий назоратдан халос булган бир канча лашкарбошилар илгарилари качонлардир мухаммаддан курган аламларидан чикиш максадида кул остидаги кушинлари …
5
айдилар. 1220 йил мартида самаркандга қарши харакат бошланади. жанглар натижасида шахарликларнинг 75 фоизи халок булган ёки асирликка олинган. самарканд жангидан сунг аловуддин мухаммад тахликага тушиб, уз мамлакатидан кочa бошлайди. аввал ирокка, сунг каспий буйларига кетади. 1221 йилнинг февралида у аянчли тарзда вафот этади. муғулларга қарши мардонавор курашган яна бир тарихий шахс темур малик эди. у узи хокимлик килган хужанд шахрини метин калъага айлантиради. маълумотларга, кура чингизхон бу шахарни эгаллашга салкам 70 минг кишини сафарбар этган. узок муддатли огир жанглардан холсизланган темур малик узиниг охирги одамларини 70 та кайикка жойлаб сирдарё узанидан урганч ерларига олиб кетади. у ерда унинг кушинлари янги тахт вориси жалолиддинга кушилади. урганч химояга тайёрланади. чингизхон бу шахар истилосига энг сара 50 минг кишилик аскар кучларни ташлайди. муғуллар шафкатсиз жанг олиб борадилар. шахар химоясида сабот турган 76 ёшли шайх нажмиддин (асл исми-шарифи-ахмад ибн умар хивакий)нинг "ё ватан, ё шарафли улим" деб килган хитоби ила хар кайси уй учун …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"муғуллар истилоси ва зулмига қарши кураш. жалолиддин мангуберди" haqida

1664130256.doc муғуллар истилоси ва зулмига қарши кураш. жалолиддин мангуберди режа: 1. марказлашган муғуллар давлатининг ташкил топиши. xii аср бошида хоразм давлатидаги ижтимоий-сиёсий вазият. 2. муғулларнинг урта осиёга истилоси ва унга қарши кураш. жалолиддин мангуберди жасорати. 3. истило оқибатлари. чиғатой улуси. ундаги сиёсий, ижтимоий-иқтисодий аҳвол. xi-хп асрларда муғуллар ижтимоий, иқтисодкй ва маданий хаётда колок хисобланар эди. уларда хали уруг-аймокчилик муносабатлари кучли булиб, асосан чорвачилик, овчилик ва узаро товар айирбошлаш, савдо-сотик билан шугулланиб келишган. xii аср охири -xiii агр бошларида муғул уруг бошликлари орасида ички курашлар авж олди. бу курашларда темучин исмли баходир голиб чикиб, 1204-1205 йилларда кучманчи чорвадор уругларни сиёсий жихатдан бирла...

DOC format, 87,0 KB. "муғуллар истилоси ва зулмига қарши кураш. жалолиддин мангуберди"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.