pedagogik qarashlar

PPTX 18 pages 5.4 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

al-xorazmiyning pedagogik qarashlari amir temur o‘gitlarining tarbiyaviy ahamiyati. alisher navoiyning pedagogik qarashlari. amir temur hayotlik davridayoq uning harbiy san’ati va davlat boshqarish uslubiga bag‘ishlangan maxsus asar yaratilib, u “temur tuzuklari” nomi ostida shuhrat topadi. bu asar shaxsan temurning og'zidan yozib olingan deb hisoblanadi. unda davlatni boshqarishda kimlarga tayanish, toj-u taxt egalarining tulumi (yo‘nalishi) va vazifalari, (vazir va qo‘shin boshliqlarini saylash, sipohlarning maoshi) mamlakatni idora etish tartibi, davlat arboblari va qo‘shin boshliqlarining burchi va vazifalari, amirlar, vazirlar va boshqa mansabdorlarning toj-u taxt oldida ko'rsatgan alohida xizmatlarini taqdirlash tartibi va boshqalar xususida bayon etiladi. amir temur o‘gitlarining ahamiyati amir temur johillik, yovuzlikni, zo‘ravonlikni yoqtirmas, insonparvar, adolatli hukmdor edi. masalan, “temur tuzuklari” hukmdorning hokimiyatni boshqarish qoidalari hamda odob-axloq me’yorini belgilab beruvchi yo‘riqnomadir. taniqli olim bo‘riboy ahmedov “temur tuzuklari” podsholarning turish-turmush va axloq-odob nomalarini belgilovchi risoladir, deb ta’riflaydi. haqiqatan ham, mazkur asarni turmush odobi, xulq-odob qoidalari tartib berilgan an’anaviy asarlar qatoriga qo‘ysak bo‘ladi. zero, …

2 / 18

fadagi kishilarga tayanish; - dushman bilan kurashda maslahat, kengash, tadbirkorlik bilan ish ko‘rish, faollik, hushyorlik, ehtiyotkorlik ko‘rsatish, saltanat ishini yurg‘izishda murosay-u madora, muruwat hamda sabr-toqat bilan ish ko‘rish; - davlat ishlarini yurg‘izishda davlat qonun-qoidalariga qat’iy rioya qilish; adolat va insof bilan ish yuritish; - sayyidlar, ulamo, mashoyix, oqil-u donolar, muhandislar, tarixchilami izzat-hurmat qilish; - azm-u jazm bilan ish ko‘rish (aytganiga rioya etish), buzuqchilikning oldini olish; - foqaroning axvolidan ogoh bo‘lib turish; - barchaga hurmat-e’tiborda bo‘lish, yaxshilik, muruwat, ehson, izzatu ikrom, haqqini ado etish; - farzandlar, qarindoshlar, oshnolar va do‘st birodarlami doimo yodda tutib, ular bilan yaqin aloqada bo‘lish; - sipohiylami hurmat etish va ularga g‘amxo‘rlik qilish. amir temur mazkur talablarga rioya etgani tufayli uning saltanati rivoj topdi, fan va madaniyat taraqqiy etdi, davlatining nufuzi oshib, nafaqat sharqda, balki g‘arbda ham mashhur bo‘ldi. bu o‘n ikki qoidaga rioya qilishdan tashqari, amir temur o‘zining hayoti tamoyillari haqida shunday degan: “men o‘z hayotim …

3 / 18

, tutgan siyosati hozir ham o‘z qiymatini yo‘qotmagan. amir temurning ta’lim-tarbiyaga oid ishlari, qarashlari hozirgi barkamol insonni shakllantirishda katta rol o'ynaydi. 1. adovat emas, adolat yengadi. 2. so‘zlaguvchi gar nodon erur, tinglaguvchi dono o‘lsin. 3. ota bo'lmagan, ota qadrini bilmas. 4. do‘shmandan qo‘rqma, munofiqdan qo‘rq. 5. ishon. ammo shubha qil. 6. kuch - adolatdadir. 7. do‘stlik sinovda chiniqadi. 8. filning dumi bo‘lguncha, chumolining boshi bo‘l. 9. toy mingan - ot ham minadi. 10. botir jangda bilinar, dono - mashvaratda. 11. birliksiz kuch bo‘lmas. “temur tuzuklari”dagi hikmatlardan namunalar: alisher navoiyning pedagogik qarashlari alisher navoiy fan va san’atning turli sohalari: adabiyot, tarix, til bilimlari, musiqa, hattotlik, tasviriy san’at hamda me’morchilikning rivoji yo‘lida amaliy harakatlami olib borish bilan birga yoshlarga ta’lim va tarbiya berish masalalariga ham alohida diqqat-e’tibor qaratdi. ulug‘ mutafakkir o‘zining ““xamsa”, “mahbub-ul-qulub”, “munojot”, “vaqfiya”, “majolis-un-nafois”, “muhokamat-ul-lug‘ atayin”, shuningdek, abdurahmon jomiyning “arba’in” nomli asarining tarjimasi sifatida yaratilgan “chihil hadis” (“qirq hadis”) kabi …

4 / 18

an mehr-muhabbatli bo‘lish, ishqda vafodorlik, saxovat, himmat, karam, muruvvat, yumshoq ko‘ngillik (hilm) kabi xislatlarni ijobiy fazilatlar sirasiga kiritadi va ularning har biriga ta’rif berganidan so‘ng tanbeh va hikoyatlar vositasida shaxsiy qarashlarini dalillar bilan to‘ldiradi. asarda, shuningdek, axloqiy fazilatlarning antonimi hisoblangan salbiy illatlar va ulardan qutulish yo‘llari ham bayon etilgan. mutafakkir axloqlilikning eng muhim mezoni odob deb hisoblaydi. odobli, axloqli bo‘lish insonga atrofdagi kishilar o‘rtasida muayyan mavqe hamda hurmatga sazovor bo‘lishga yordam beradi. odobga ega bo‘lishning inson hayotidagi rolini ko‘rsatib berar ekan, alisher navoiy shunday fikrlarni ifoda etadi: “adab kichik yoshdagilami ulug‘lar duosiga sazovor etadi va u duo barakati bilan umrbod bahramand bo‘ladi. adab, kichkinalar mehrini ulug‘lar ko‘ngliga soladi va u muhabbat ko‘ngilda abadiy qoladi. yoshlarni ko‘zga ulug‘ ko‘rsatadi. ularning yurish-turishini xalq ulug‘vor biladi. o‘ziga qarshi xalq tomonidan bo‘ladigan hurmatsizlik eshigini bog‘laydi va kishini hazil-mazaxdan va kamsitilishidan saqlaydi. alisher navoiy asarlarida zamonaviy pedagogika fani asoslari qatorida muhim o‘rin tutuvchi omil o‘z-o‘zini …

5 / 18

uliyatli va sharafli, ayni vaqtda murakkab ish sanaladi. ushbu faoliyatni samarali yo‘lga qo‘yish mudarris hamda ustoz-murabbiylaming muayyan talablarga to‘laqonli javob bera olishlariga bog‘liq. mutafakkir o‘qituvchining hurmatini qay darajada yuqori baholasa, uning shaxsi va faoliyatiga nisbatan talabni shu darajada oshiradi. ayniqsa, madrasa mudarrislarining bilimli, kamtar va ma’naviy jihatdan pok bo‘lishlarini talab etadi. bu boradagi qarashlarini quyidagicha ifoda etadi: “mudarris (dars beruvchi) kerakki, g‘arazi mansab bo‘lmasa va manmanlik uchun dars berishga havas ko'rgizmasa va olg'irlik uchun gap-so‘z va g‘avg‘o yurgizmasa, nodonlikdan sallasi katta va pechi uzun bo‘lmasa, gerdayish uchun madrasa ayvoni boshi unga o‘rin bo‘lmasa. yaramasliklardan qo‘rqsa,o‘zini olim bilib, ishlarni qilmoq undan sodir bo‘lsa va qilar ishlarni qilmaslik unga qoida va odat bo‘lib qolsa. bu mudarris emasdir, yomon odati tarqatuvchidir”. alisher navoiy “muruvvat va saxovat” to‘g‘risida saxovat insoniyat bog‘ining borvar shajaridur (boqiy ildizidir), balki ul shajaring mufid samaridur (hosilasidur). odamiylik kishvarining bahri mavjvari (odamiylik dengizining mavjlari), balki ul mavj bahrining samin gavhari... …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik qarashlar"

al-xorazmiyning pedagogik qarashlari amir temur o‘gitlarining tarbiyaviy ahamiyati. alisher navoiyning pedagogik qarashlari. amir temur hayotlik davridayoq uning harbiy san’ati va davlat boshqarish uslubiga bag‘ishlangan maxsus asar yaratilib, u “temur tuzuklari” nomi ostida shuhrat topadi. bu asar shaxsan temurning og'zidan yozib olingan deb hisoblanadi. unda davlatni boshqarishda kimlarga tayanish, toj-u taxt egalarining tulumi (yo‘nalishi) va vazifalari, (vazir va qo‘shin boshliqlarini saylash, sipohlarning maoshi) mamlakatni idora etish tartibi, davlat arboblari va qo‘shin boshliqlarining burchi va vazifalari, amirlar, vazirlar va boshqa mansabdorlarning toj-u taxt oldida ko'rsatgan alohida xizmatlarini taqdirlash tartibi va boshqalar xususida bayon etiladi. amir temur o‘gitlarining ah...

This file contains 18 pages in PPTX format (5.4 MB). To download "pedagogik qarashlar", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik qarashlar PPTX 18 pages Free download Telegram