mezolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasi

DOCX 10 стр. 223,2 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 223,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

максуд oʻrta osiyodagi mezolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish . reja: 1. mezolit davri umumiy tavsifi. davrlashtirish va xronologiya. 2. mezolit davrining o’rganilish tarixi. 3. mezolit madaniyati va ularning hududiy variantlarga bo’linishi. markaziy osiyo hududi (hozirgi o’zbekiston, turkmaniston, tojikiston, qirg’iziston mustaqil davlatlari va qozog’iston davlatining janubiy qismi hududlari) qadimdan boshlab insoniyatning ilk madaniy markazlaridan biri bo’lgan. rim tarixchisi trog pompey “o’rta osiyoliklar qadimiylikda misrliklar bilan bahslasha oladilar” deb qayd etgan edi. markaziy osiyo hududida qadimgi tosh, bronza davrlariga oid ko’plab ibtidoiy manzillar, qabrlar, qadimgi davrga oid shaharlar qoldiqlari o’rganilib, uning natijalari ilmiy jamoatchilikka e’lon qilingan edi. markaziy osiyo hududida sho’rolar hokimiyati davrida arxeologik tadqiqotlar olib borilib, uning natijalari m.j.jo’raqulov “o’rta osiyoning ibtidoiy arxeologiyasi (1984 y.), j.kabirov, a.s.sagdullayevlarning “o’rta osiyo arxeologiyasi (1990) o’quv qo’llanmalarida aks ettirilgan. mezolit – o’rta tosh davri bo’lib, yunoncha mezos – o’rta, litos – tosh demakdir. so’nggi paleolit davri mezolitni boshlanishi bilan ulug’ muzliklar (mindilov, ris, vyuri) …

2 / 10

ga kelgan, muzlikni erishi bilan shimoldan janubga kelgan shoxdor bug’ular endi shimolga ko’chib o’ta boshladi. uzun junli mamontlar ham tugab, bu yirik hayvonlar, ya’ni makrolitlar o’rniga kichik, tez chopar mikrolitlar vujudga keldi. bu hayvonlarni vujudga kelishi o’q-yoyni kashf etilishi bilan bog’liq edi. ya’ni bu bilan insoniyat yirik hayvonlardan qo’rqish xavfini tugatdi va ovchilikning yangi usullarini kashf etdi va ovchilik ibtidoiy kishilarning hayot manbaiga aylandi. hayvonlarni qo’lga o’rgatish boshlandi. birinchi qo’lga o’rgatilgan hayvon esa it edi. bu davr odamlari o’simlik ildizi bilan emas, balki mazali mevalarni yeb tirikchilik qiladigan bo’lganlar. suyakdan qurollar yasalgan (qarmoq). daraxt novdalaridan savatlar to’qiganlar. mezolit davrida o’troq hayot tarzi boshlangan va muzlikdan bo’shagan yangi yerlarni o’zlashtirishga kirishganlar, insoniyatning mehnat qurollari ham takomillashib, har xil geometrik shakldagi kichik tosh – mikrolit qurollari paydo bo’ldi. dastlab bu qurollarni fransiyaning janubida yashagan arunta qabilalari ishlatganlar, bu 1887 yilgi arxeologik tekshirishlar natijasida aniqlangan. mezolit davrida o’rta osiyoda ham iqlim qulay bo’lgan, …

3 / 10

rqda neolit davri gullab yashagan davri bo’lgan. o’zbekistondagi mezolit davri yodgorliklari qo’shilish madaniyati. 1) mil. avv 11–10 yilliklar 2)obishir madaniyati. 3) machay madaniyati 7–6 ming yilliklar. bu davrda diniy tasavvurlar ham vujudga kelgan (kayla, tutkaul, machaydan)ligi aniqlangan. kayla g’oridan topilgan mozorda chalqanchasiga yotqizilgan, ustiga oxra (qizil) rang sepilgan, oyoqlari bukilgan skeletlar topilgan bo’lib, ayollar yonidan taqinchoqlar, toshmunchoqlar topilgan. surxondaryoni zarautsoy qoya suratlari shular jumlasidandir. bular qizil rang bilan ishlangan, avvalgi hayvonlarni ov qilish manzarasi tasvirlangan, ovchilarning yonlarida iti, ustlarida yopinchiq, qo’llarida o’q-yoy va palaxmon toshlari bo’lgan. bu davrda yerto’lalar, loydan uylar qurishgan, doimiy o’troq hayot tarzi barpo bo’lgan. surhondaryo viloyatining boysun tog’ida machay g’or manzili –yuqori va o’rta machay qishloqlari o’rtasida joylashgan, uning kengligi – 20 m, chuqurligi – 2 m, balandligi – 3,5–5 m. madaniy qatlamdan tosh va suyak qurollari topilgan. ayirtom – termiz shaharidan 18 km sharqda, amudaryoning o’ng sohilida joylashgan. farg’ona vodiysining janubidagi katron tog’ining janubida obishir …

4 / 10

ati gazli shahari yaqinida joylashgan, uning madaniy qatlamidan olingan qurollar sazagon-ii mehnat qurollariga o’xshaydi. toshkent shahrining g’arb tomonidagi qoraqamish jarligi atrofida bo’zsuv ii, qo’shilish mezolit davri joy-makonlari o’rganilgan. madaniy qatlamlardan qirg’ichlar, geometrik qurollar, plastinkalar, tosh pichoq, mehnat qurollari olingan. madaniy qatlamlardan qo’y, echki, buqa va sigirning suyaklari topilgan, manzillar bundan 12 – 13 ming yillikka oid. shimoli-g’arbiy ustyurt hududidagi jayronquduq va aydabol quduqlari atrofidan 30 ta manzillar o’rganilgan. hisor madaniyati – mil. av. 6–3 ming yilliklarga oid neolit davri arxeologik majmuasi. asosiy yodgorliklari tojikistonning yovonsu, vaxsh, qizilsuv, kofar, nihon daryolari havzalarida qayd etilgan. hisor madaniyati 1948 yil a.p.okladnikov tomonidan kashf etilgan; asosiy yodgorliklari tutkovul, sayyod, qozi berdi va boshqalar. bu madaniyat davriy jihatdan o’zbekistondagi kaltaminor va turkmanistondagi joytun arxeologik madaniyatlari bilan bir vaqtga to’g’ri keladi. topilmalari tosh suyakdan yasalgan qurollar, har xil maishiy o’choqlardan iborat. tosh qurollar yasashda ohaktosh, kvarsit, serpantin, yashma kabi materiallardan foydalanilgan. hozirgacha hisor madaniyati yodgorliklarida sopol …

5 / 10

mpleks ekspedisiyasi qazish ishlarini olib borgan. o’ndan ortiq yodgorliklar (chag’illitepa, pessejiktepa, chopontepa, nayzatepa, joytun va b.)ni tekshirgan. bu urug’doshlik manzilgohlarining har biri 0,5–2 ga maydonni egallagan. somonli guvaladan qurilgan bir xonali uylar (25–45 m²) sahni och ganchli loy bilan suvalgan, ayrimlari qizil va qora rangga bo’yalgan. har bir xonada o’choq, g’alla o’rasi, supa bo’lgan. ayrim xonalar o’rtasida katta otashkada bo’lib, umumiy sajdagoh vazifasini o’tagan. manzilgohlarda ombor, sopol idishlar pishiriladigan maydonchalar bo’lgan. uch madaniy qatlamdan iborat joytun manzilgohi (joytun madaniyati shu nomdan olingan) to’la o’rganilgan. uning maydoni 0,5 ga, yuqori qatlami 35-40 xonadan, o’rta qatlami 29 xonadan iborat. manzilgohlardan bolalar suyagi topilgan, kattalar tashqariga ko’milgan. aholi asosan dehqonchilik, chorvachilik, ovchilik bilan shug’ullangan. aholi chaqmoqtoshdan qirg’ich, o’roq, randa, pichoq, suyakdan igna, bigiz, tosh o’g’ir va boshqa buyumlar yasagan. sopol idishlar somonli loydan ishlanib, ba’zilarining sirti qizil angob bilan bo’yalgan. tosh va loy (sopoldan) ishlangan ayol va hayvon haykalchalari, tosh, suyak va chig’anoqlardan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mezolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasi"

максуд oʻrta osiyodagi mezolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish . reja: 1. mezolit davri umumiy tavsifi. davrlashtirish va xronologiya. 2. mezolit davrining o’rganilish tarixi. 3. mezolit madaniyati va ularning hududiy variantlarga bo’linishi. markaziy osiyo hududi (hozirgi o’zbekiston, turkmaniston, tojikiston, qirg’iziston mustaqil davlatlari va qozog’iston davlatining janubiy qismi hududlari) qadimdan boshlab insoniyatning ilk madaniy markazlaridan biri bo’lgan. rim tarixchisi trog pompey “o’rta osiyoliklar qadimiylikda misrliklar bilan bahslasha oladilar” deb qayd etgan edi. markaziy osiyo hududida qadimgi tosh, bronza davrlariga oid ko’plab ibtidoiy manzillar, qabrlar, qadimgi davrga oid shaharlar qoldiqlari o’rganilib, uning natijalari ilmiy jamoatchilikka e’lon qilinga...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (223,2 КБ). Чтобы скачать "mezolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mezolit davri ibtidoiy manzilgo… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram