toponimika va geografik joy nomlari o‘rganish

DOCX 36 pages 66.2 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.2 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi z.m. bobur nomidagi andijon davlat universiteti tarix fakul’teti o‘zbekiston tarixi kafedrasi tarixiy o‘lkashunoslik fanidan mavzu: geografik joy nomlarini o‘rganishda toponimikaning o‘rni va ro‘li bajardi: tarix fakul’teti, sirtqi bo‘lim, tarix ta’lim yo‘nalishi 407 guruhi talabasi rahmatullayev lazizjon dilshodjon o‘g‘li tekshirdi: dots. mo‘minov x.m. andijon - 2024 reja: kirish. 1. toponimika tushunchasi. uning maqsad va vazifasi. 2. o‘zbekiston viloyatlari toponimiyasi. 3. geografik joy nomlarini o‘rganishda toponimikaning o‘rni va qo‘qon toponomikasi. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. kirish mavzuning dolzarbligi. наг bir fan taraqqiyoti davomida turli rivojlanish bosqichlarini bosib o‘tadi. buning uchun jamiyalda zaruriy sharoit, lalab va ehtiyoj paydo bo‘lishi, mustahkam ilmiy poydevor yaratilishi shart. geografik nomlarni o‘rganadigan fan -toponimika ham barcha rivojlanish bosqichlarni bosib o‘tib, alohida ilmiy yo‘nalish sifatida xx asr boshida shakllandi va o‘tgan davr mobaynida ilmiy va amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega fanlar qatoridan o‘rin egalladi. toponimikaning tadqiqot obyekti bo‘lgan geografik nom - serqirra …

2 / 36

r geografik obyekt o‘rnini aniq belgilashdan iborat. toponimika ijtimoiy fan deyishga ham asos bor, chunki geografik nom ham so‘z va u til qonuniyatlariga bo‘ysunadi. shunindek, joy nomfari jamiyat tarixi bilan ham chambarchas bog‘liq, ularda muavyan tarixiy voqea-hodisalar mujassam. geografik obyektlarga qanday nom berish, eng avvalo jamiyatning muayyan bosqichdagi ehtiyoj lari bilan belgilanadi. binobarin. ishonch bilan aytish mumkinki. agar toponimikaning metodologik asosini geografiya tashkil qilsa. unda tarix - vaqtdagi shartli belgisi, filologiya - har ikkisini leksik ifodasidir. toponimika o‘tgan asrming ikkinchi yarimidan boshlab tez sur’atlar bilan rivojlandi. bunga albatta, fanning ichki imkoniyatlari va «chegaraviy” fanlar bilan uyg‘unlashib. ilmiy- tadqiqot ishlarini oqilona tashkil qilishi sabab bo‘lgan. deniak. turli fanlarning o‘zaro ta’siri bu - qonuniy jarayon. ilmiy-tadqiqot ishlari ham aynan. bir necha fanlar manfaatlari tutashgan joyda samarali rivojlanmoqda. geografik nomlarni o‘rganuvchi toponimika - ana shunday fanlar sirasiga kiradi. har qanday geografik nom - bu dunvoni anglash mahsuli, linda muayyan bir hududdagi kishilarning kundalik …

3 / 36

ev sh.m. milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. t.1. – toshkent: o‘zbekiston, 2017. –b.105.] mavzuning maqsadi - о’zbekiston loponiniiyasi va lining о ‘rganilish larixi va viloyathir toponiyasining farqlovchi xususiyatlari ham da mamlakatimizning mustaqiuik davridagi toponimik siyosati haqida ilmiy tashunchalarni shakllantirishdan iborat. mavjud geografik, tarixiy va lingvistik ma’lumotlar negizida toponimika fani haqida ilmiy tushuncha hosil qilish. mavzuning vazifasi - toponimikaning fanlar tizimidagi o‘rnini belgilash, toponimik tadqiqotlar tarixi va metodlari haqida bilimlarni shakllantirish. geografik nomlarning turlariga oid muammolarni o‘rganish, talabalarni turli zamonaviy toponimik takt va hodisalar bilan yaqindan tanishtirishdan iborat. 1. toponimika tushunchasi. uning maqsad va vazifasi. 1917-yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o‘rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi.toponimika geografik nomlar, kishi ismlarini o‘rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimikani «zamin tili», ya’ni yer tili deb atashadi. toponimika atamsi lotin tilidan olingan bo‘lib, «topos» - joy, «onom» - nom, umuman joy nomini o‘rganadigan fan degan ma’noni bildiradi. …

4 / 36

an bilishimiz mumkin. atrofimizdagi turli-tuman joylarni ularga berilgan nomlar asosidagina tushunamiz, anglaymiz va eslab qolamiz, chunki toponimlar (joy nomlari) o‘ziga xos tarix, o‘ziga xos xotira hamda o‘ziga xos madaniy-ma’naviy yodgorliklardan biri sanaladi. [2: hakimov q.m., mirkamilov m.t. toponimika. – t.: tafakkur avlodi, 2020. –b.32.] shuning uchun ham joy nomlari davlat ahamiyatiga molik masala ekanligi qator rasmiy hujjatlarda qayd qilingan. o‘zbekiston toponimikasi fani asrimizning 30-yillaridan boshlab rivojlangan. uning rivojlanishiga toponimist olim h. hasanovning xizmatlari katta. vatanimiz joy nomlariga oid toponimik ma’lumotlar esa tarixiy ilmiy kitoblardan qadim-qadimdan beri naql qilinib kelmoqda. shu sababli joy nomlari bo‘yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlarida ancha qadimiy bo‘lgan qo‘lyozma manbalardagi materiallar ham e’tiborga olinmoqda. bu holni hozirgi vaqtda amalga oshirilayotgan ilmay tadqiqot ishlarida aniq ko‘rish mumkin. o‘zbekiston toponimikasi fani ona vatanimiz hududidagi joy nomlarini yig‘ish, to‘plash, ma’lum bir ilmiy-nazariy tizimga solish bilan birga, ularga har tomonlama izohlashga ham harakat qiladi. mamlakatimiz hududida toshkent shahar, toshkent, sirdaryo, …

5 / 36

d ba’zi zamonasoz rahbarlarning sayi-harakatlari bilan zamonaviylashtirilishi ham mumkin. mana bunday holatlarning oldini olish uchun esa joy nomlarini xoh u makrotoponim bo‘lsin, xoh u mikrotoponim bo‘lsin, farqi yo‘q. ularni har tomonlama tadqiq etish vaqti, payti keldi. [3: никонов в.а. введение в топонимику. – м.: 1965; мурзаев э.м. очерки топонимики. – m.: 1974. –с.11.] toponimika faning obyekti, predmeti, vazifasi. geografik obyektlarning - materik okean, dengiz, qo‘ltiq, ko‘rfaz, tekislik, tog‘, shahar, qishloq, mamlakat, region va boshqa yer sharidagi obyektlarning nomlari – atoqli otlar bo‘lib, ularni toponimika fani o‘rganadi. aslida geografik obyektlar ma’lum bir mazmunga ega bo‘lib, ularning joylashuvi muayyan hususiyati, aniq bir xalq tilidan olingan so‘z bo‘lib muayyan tarixiy sharoit yoki voqiylik munosabati bilan atalgan. yer sharidagi geografik obyektlar toponimikaning fan sifatida o‘rganish obyekti. geografik xaritalardagi va xaritalarga aks ettirilmagan mahalliy obyektlarning atoqli otlari toponimikaning o‘rganish obyekti. nomlarning paydo bo‘lishi ularning tahlili, fanning predmeti. har qanday fan boshqalaridan ko‘pincha farq qiladigan qonun …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toponimika va geografik joy nomlari o‘rganish"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi z.m. bobur nomidagi andijon davlat universiteti tarix fakul’teti o‘zbekiston tarixi kafedrasi tarixiy o‘lkashunoslik fanidan mavzu: geografik joy nomlarini o‘rganishda toponimikaning o‘rni va ro‘li bajardi: tarix fakul’teti, sirtqi bo‘lim, tarix ta’lim yo‘nalishi 407 guruhi talabasi rahmatullayev lazizjon dilshodjon o‘g‘li tekshirdi: dots. mo‘minov x.m. andijon - 2024 reja: kirish. 1. toponimika tushunchasi. uning maqsad va vazifasi. 2. o‘zbekiston viloyatlari toponimiyasi. 3. geografik joy nomlarini o‘rganishda toponimikaning o‘rni va qo‘qon toponomikasi. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. kirish mavzuning dolzarbligi. наг bir fan taraqqiyoti davomida turli rivojlanish bosqichlarini bosib o‘tadi. buning uchun j...

This file contains 36 pages in DOCX format (66.2 KB). To download "toponimika va geografik joy nomlari o‘rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: toponimika va geografik joy nom… DOCX 36 pages Free download Telegram