matematika fanining rivojlanishi va yangilanishi 2020-yilda

DOCX 22 sahifa 314,8 KB Bepul yuklash

22 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 314,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 22

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 22

reja: kirish asosiy qism funksiyaning ekstremum nuqtalari funksiyalarning ekstremum qiymatlarini hisoblashning taqribiy usullari xatolar va yaqinlashishning real hayotda qo'llanilishi xulosa adabiyotlar kirish mamlakatimizda matematika 2020-yildagi ilm-fanni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilandi. o‘tgan davr ichida matematika ilm-fani va ta’limini yangi sifat bosqichiga olib chiqishga qaratilgan qator tizimli ishlar amalga oshirildi: birinchidan, ilg‘or ilmiy markazlarda faoliyat yuritayotgan vatandosh matematik olimlarning taklif qilinishi va xalqaro ilmiy-tadqiqotlar olib borilishi uchun zarur shart-sharoit yaratildi; ikkinchidan, xalqaro fan olimpiadalarida g‘olib bo‘lgan yoshlarimiz va ularning murabbiy ustozlari mehnatini rag‘batlantirish tizimi joriy etildi; uchinchidan, oliy ta’lim va ilmiy tadqiqotlarning o‘zaro integratsiyalashuvini ta’minlash maqsadida talabalar shaharchasida fanlar akademiyasining v.i. romanovskiy nomidagi matematika institutining (keying o‘rinlarda — institut) yangi va zamonaviy binosi barpo etildi. matematika sohasidagi fundamental tadqiqotlarni moliyalashtirish hajmi bir yarim barobarga oshirildi, budjet mablag‘lari hisobidan superkompyuter, zamonaviy texnika va asbob uskunalar xarid qilindi;to‘rtinchidan, ilmiy darajali kadrlarni tayyorlashning birlamchi bosqichi sifatida stajor-tadqiqotlik instituti joriy etildi; beshinchidan, ilm fan …

2 / 22

davlat rahbari matematikada ilmiy tadqiqotlarni amaliyot bilan bog‘lash, raqamli iqtisodiyot uchun mustahkam poydevor yaratish borasidagi dolzarb vazifalarga ham to‘xtalib o‘tdi.yoshlarda matematika faniga qiziqishni kuchaytirish, iqtidorli bolalarni seleksiya qilib, ixtisoslashtirilgan maktablar va keyinchalik oliy ta’lim muassasalariga qamrab olish ishlarini to‘g‘ri tashkil qilish kerakligi ta’kidladi. bolalar uchun mazkur fandan oddiy va tushunarli tilda yozilgan ommabop darslik va o‘quv qo‘llanmalari yaratish, matematik ongni, kerak bo‘lsa, bog‘chadan boshlab shakllantirish vazifasi qo‘yildi.“matematika hamma aniq fanlarga asos. bu fanni yaxshi bilgan bola aqlli, keng tafakkurli bo‘lib o‘sadi, istalgan sohada muvaffaqiyatli ishlab ketadi”,degan prezident. sharq hikmatlarida «agar inson ilm nuri bilan o‘z yo‘lini yoritmasa, zulmat vanodonlik ko‘chasida qoladi» deya bejiz ta’kidlanmagan. kishi qalbining nuri ilm vama’rifat bilan baquvvat bo‘ladi. insoniyatning qadri ham ilm bilan hosil bo‘ladi. ilmni egallab olish esa ta’limdagi bir san’atga qiyoslanadi. ta’lim mazmun va mohiyatanjamiyatning moddiy va madaniy taraqqiyoti darajasiga borib taqaladi. umumiy vasohaviy bilimlarga bo‘lgan ehtiyoj, ta’lim haqidagi pedagogik g‘oyalar jamiyattaraqqiyotining turli bosqichlarida …

3 / 22

ro‘yobga chiqarish uchun barcha zarur shart sharoitlarni yaratib berishdan iborat». ushbu fikrlar tasdig‘i o‘laroq, 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan «ta’lim to‘g‘risida»gi qonunda yaqin yillardagi ta’lim sohasida amalga oshirilgan islohotlar o‘z aksini topdi. qonun loyihasini takomillashtirish davomida 238 ta norma va qoidalar qayta ko‘rib chiqildi, idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni qisqartirish maqsadida 123 ta norma loyiha tarkibidan chiqarildi va shu bilan birgalikda 54 ta to‘g‘ridan-to‘g‘ri amal qiluvchi modda bilan almashtirildi. 2022-yil prezidentimiz shavkat mirziyoyev tomonidan keng jamoatchilik fikrini o‘rgangan holda ushbu yilga «inson qadrini ulug‘lash va faol mahalla yili»deb nom berildi. ushbu yilda yangi islohotlar olib borish uchun ijtimoiy sohalar, jumladan, ta’lim-tarbiya va ilm-fanni rivojlantirishga barcha resurslar jalb etilishi maqsad qilingan. «inson qadri» tamoyilini ilgari suruvchi yangi o‘zbekistonning 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan taraqqiyot strategiyasi va uni joriy yilda amalga oshiriladigan bir qator loyihalar tayyorlandi. ayniqsa, ta’lim sohasida amalga oshuvchi loyihalar, shubhasiz, ushbu soha rivojiga salmoqli hissa qo‘shadi. qayd etilishicha, har bir tuman markazida bittadan matematika …

4 / 22

mkin bo’lsaki, bu atrofdagi barcha x≠qiymatlar uchun f() f(x)] tengsizlik bajarilsa, u holda y=f(x) funksiya nuqtada minimum(maksimum)ga ega deyiladi. f() qiymat funksiyaning maksimum(minimum) qiymati deyiladi. funksiya biror oraliqda bir nechta maksimum va bir nechta minimumga ega bo’lishi mumkin. masalan, grafigi chizmadatasvirlangan y=f(x) funksiya, ,,nuqtalarda maksimumga, , , nuqtalardaesa minimumga ega. agar chizmani kuzatsak, dagi minimum da maksimumdan kattaligini ko’ramiz. demak, maksimum va minimum tushunchalari mahalliy tushunchalar, ya’ni maksimum qisqa atrofda eng katta, minimum qisqa atrofda eng kichik ekan. funksiyaning maksimum va minimumlari uning ekstremumlari yoki ekstremal qiymatlari deb ataladi. ekstremal qiymatlarni topishda quyidagi teorema muhimdir. teorema.(ekstremum mavjudligining zaruriy sharti). agar differensiallanuvchi y=f(x) funksiya x= nuqtada maksimumga yoki minimumga ega bo’lsa, u holda uning hosilasi shu nuqtada nolga aylanadi, ya’ni f '()=0 bo’ladi. bu teoremadan quyidagi natija kelib chiqadi: agar argument x ning qaralayotgan barcha qiymatlarida f(x) funksiya hosilaga ega bo’lsa, u holda funksiya x ning faqat hosilani nolga aylantiradigan qiymatlaridagina …

5 / 22

funksiyasining ikkinchi tartibli hosilasi mavjud va x= kritik nuqtaning biror atrofida uzluksiz bo’lsin. u holda quyidagi teorema o’rinlidir. teorema. f '() =0 bo’lsin; u holda f''() 0 bo’lsa, funksiya x= nuqtada minimumga ega bo’ladi. funksiyaning yana bir muhim xususiyatlaridan biri uning qavariqligi va botiqligi bo’lib hisoblanadi. bunga misol sifatida fizikaning optika bo’limida qaralaidigan qavariq va botiq linzalarni keltirish mumkin. funksiyaning qavariqlik va botiqlik oraliqlarini topishda ham hosila muhim qurol bo’lib xizmat qiladi. ta’rif. agar y=f(x) funksiya (𝑎, 𝑏) oraliqda differensianaluvchi va uning grafigi bu oraliqdagihar bir m(x,f(x)) nuqtada o’tkazilgan urinmasidan pastda(yuqorida) joylashgan bo’lsa, u shu oraliqda qavariq (botiq deyiladi). 8 umumiy holda y=f(x) funksiya grafigining qavariqlik va botiqlik oraliqlari uning ikkinchi tartibli hosilasi yordamida quyidagi teorema bilan aniqlanadi. teorema. agar y=f(x) funksiya (a, b) oraliqning har bir nuqtasida ikki marta differensiallanuvchi va barcha x⋲(a, b) nuqtalarda f ''(x)>0 (f ''(x) =1 bo’lganda f ''(x)>0, demakgrafik botiq bo’lgani uchun m(1; -2) …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 22 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"matematika fanining rivojlanishi va yangilanishi 2020-yilda" haqida

reja: kirish asosiy qism funksiyaning ekstremum nuqtalari funksiyalarning ekstremum qiymatlarini hisoblashning taqribiy usullari xatolar va yaqinlashishning real hayotda qo'llanilishi xulosa adabiyotlar kirish mamlakatimizda matematika 2020-yildagi ilm-fanni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilandi. o‘tgan davr ichida matematika ilm-fani va ta’limini yangi sifat bosqichiga olib chiqishga qaratilgan qator tizimli ishlar amalga oshirildi: birinchidan, ilg‘or ilmiy markazlarda faoliyat yuritayotgan vatandosh matematik olimlarning taklif qilinishi va xalqaro ilmiy-tadqiqotlar olib borilishi uchun zarur shart-sharoit yaratildi; ikkinchidan, xalqaro fan olimpiadalarida g‘olib bo‘lgan yoshlarimiz va ularning murabbiy ustozlari mehnatini rag‘batlantirish tizimi joriy et...

Bu fayl DOCX formatida 22 sahifadan iborat (314,8 KB). "matematika fanining rivojlanishi va yangilanishi 2020-yilda"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: matematika fanining rivojlanish… DOCX 22 sahifa Bepul yuklash Telegram