matematika fanining rivojlanishi

PDF 15 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PDF

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

arab olimlarining matematika rivojiga qo‘shgan hissasi arab olimlarining matematika rivojiga qo‘shgan hissasi tayyorladi: mamadaliyeva shalolaxon reja: • kirish — islom uyg‘onish davrida ilm-fan taraqqiyoti. • arab olimlarining matematika sohasidagi ishlari: a) algebra fanining yaratilishi (al-xorazmiy). b) trigonometriya va geometriya rivoji (al-bo‘zjoniy, al-battani). • arab olimlari kashfiyotlarining yevropaga tarqalishi va ta’siri. • xulosa — arab olimlarining ilmiy merosi va uning hozirgi ahamiyati. arab olimlarining yutuqlaridan foydalanish arab olimlari yaratgan matematik bilimlar keyinchalik: •astronomiyada (quyosh va oy tutilishlarini hisoblashda, vaqtni aniqlashda), •geodeziya va xaritachilikda (masofalarni aniqlashda, joy o‘lchashda), •arxitekturada (masjidlar, minoralar, saroylarni geometrik nisbatlarda qurishda), •savdo va iqtisodda (foiz, o‘lchov, kasr va hisob- kitoblarda), •navigatsiyada (qiblani aniqlash, dengiz yo‘nalishlarini topish) keng qo‘llanilgan. masalan, trigonometriya astronomiyada, algebra esa muomala va meros masalalarini hal qilishda katta yordam bergan. shu sababli arab olimlarining yutuqlari yevropaga ham o‘tib, keyinchalik renessans davri matematikasi uchun asos bo‘lgan. arab olimlarining umumiy hissasi arab olimlari matematika fanini faqat o‘z davrida …

2 / 15

kosinus, tangens kabi trigonometrik funksiyalarni aniqlagan. •geometrik metodlar orqali algebraik muammolarni yechgan (masalan, omar xayyom kub tenglamalarni geometrik usulda yechgan). 4. ilmiy asarlarni tarjima qilish va rivojlantirish •yunon, hind va fors olimlarining asarlarini arab tiliga tarjima qilib, ularni tahlil qilgan va rivojlantirgan. •bag‘doddagi “bayt al-hikma” (donishmandlar uyi) bu jarayonning markazi bo‘lgan. global ta’siri arab olimlarining matematik yutuqlari yevropa uyg‘onish davriga tayanch bo‘lib xizmat qilgan. ularning global ta’siri quyidagicha: 1. yevropa faniga kirib kelishi •arab olimlarining asarlari lotin tiliga tarjima qilinib, yevropa universitetlarida o‘qitilgan. •masalan, al-xorazmiyning algebra asari xii asrda lotin tiliga tarjima qilinib, “algoritmi” nomi bilan tanilgan. 2. matematik terminologiyaning shakllanishi •“algebra”, “algorithm” kabi atamalar arab olimlarining nomi va asarlaridan kelib chiqqan. •bu terminlar bugungi kunda ham keng qo‘llaniladi. 3. ilmiy metodologiyaning tarqalishi •arab olimlari tajriba, kuzatuv va mantiqiy tahlilga asoslangan ilmiy metodologiyani rivojlantirgan. •bu metodologiya keyinchalik yevropa olimlari tomonidan qabul qilingan. 4. matematikaning amaliy qo‘llanilishi •astronomiya, tibbiyot, iqtisod, muhandislik …

3 / 15

kab tenglamalarni yechishning yangi usullarini ishlab chiqdi. ularning barchasi matematikani amaliy hayotga yaqinlashtirdi: masalan, hisob-kitob ishlari, savdo, arxitektura, astronomiya, va navigatsiya sohalarida bu bilimlar keng qo‘llanildi. arab olimlarining asarlari yevropa tillariga tarjima qilinib, o‘rta asrlarda g‘arb fanining rivojlanishiga kuchli turtki berdi. aynan ularning kashfiyotlari tufayli keyinchalik yevropada renessans davri ilm-fani shakllandi. shu bois arab olimlarini matematika tarixining ustunlari deb atash mumkin. bugungi kunda ham ularning ishlari o‘rganilmoqda, ularning nomlari matematika terminologiyasida, ilmiy asarlarda, hatto algoritm va algebra kabi so‘zlarda abadiy saqlanib qolgan. arab olimlarining ilmiy merosi — inson tafakkurining, izlanish va yaratuvchanlik qudratining yorqin timsolidir. e’tiboringiz uchun rahmat

4 / 15

matematika fanining rivojlanishi - Page 4

5 / 15

matematika fanining rivojlanishi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "matematika fanining rivojlanishi"

arab olimlarining matematika rivojiga qo‘shgan hissasi arab olimlarining matematika rivojiga qo‘shgan hissasi tayyorladi: mamadaliyeva shalolaxon reja: • kirish — islom uyg‘onish davrida ilm-fan taraqqiyoti. • arab olimlarining matematika sohasidagi ishlari: a) algebra fanining yaratilishi (al-xorazmiy). b) trigonometriya va geometriya rivoji (al-bo‘zjoniy, al-battani). • arab olimlari kashfiyotlarining yevropaga tarqalishi va ta’siri. • xulosa — arab olimlarining ilmiy merosi va uning hozirgi ahamiyati. arab olimlarining yutuqlaridan foydalanish arab olimlari yaratgan matematik bilimlar keyinchalik: •astronomiyada (quyosh va oy tutilishlarini hisoblashda, vaqtni aniqlashda), •geodeziya va xaritachilikda (masofalarni aniqlashda, joy o‘lchashda), •arxitekturada (masjidlar, minoralar, saroyl...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PDF (1,4 МБ). Чтобы скачать "matematika fanining rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: matematika fanining rivojlanishi PDF 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram