классик иқтисодий мактабнинг якунланиши

PPTX 76.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1752928939.pptx классик иқтисодий мактабнинг якунланиши классик иқтисодий мактабнинг якунланиши режа: 1. д. рикардонинг иқтисодий таълимотлари: томас роберт мальтуснинг иқтисодий қарашлари жан батист сэйнинг иқтисодий таълимоти жон стюарт миллнинг ижтимоий-иқтисодий назариялари. к.маркс иқтисодий таълимотининг умумий тавсифи 2 классик иқтисодий назариянинг давид рикардо таълимотида ривожлантирилиши давид рикардо (1772–1823) классик иқтисодий мактабининг атоқли вакилларидан бири ҳисобланади. у лондонда бадавлат биржа маклери яҳудий авраам рикардо оиласида туғилган. оиладаги ўн етти фарзанднинг учинчиси бўлган давид ёшлигида мунтазам таълим олган емас ва у ҳеч қачон коллеж ва университетларда ҳам ўқимаган. лекин у отаси ёрдамида тижорат сирларини яхши ўрганган ва 16 ёшидаёқ контора ва биржада отасига ёрдамчи бўлиб ишлаган. д.рикардо 21 ёшида отаси билан алоқани узишга мажбур бўлди. чунки отаси унинг христиан динидаги қиз билан бўладиган никоҳига қарши еди. орадан 5–6 йил ўтгач, д.рикардо биржада ўйнаб йирик бойлик орттирди. (бу даврга келиб унинг оиласида учинчи фарзанд туғилади, кейинчалик бу оила яна бешта фарзанд кўради). д.рикардо 1810 йилга …

айд қилиб ўтади. еркин такрор ишлаб чиқарилмайдиган товарлар қиймати еса нафақат меҳнат сарфларига, балки ноёбликка ҳам боғлиқ бўлади. 1 д.рикардо томонидан ишлаб чиқилган қийматнинг меҳнат назарияси сарфли тамойилларга асосланган. унинг бу назариясини биринчи бўлиб танқид қилган ўзининг дўсти т.малтус ҳисобланади. у, биринчидан, савол қўяди: агар қийматнинг меҳнат назариясини тўғри деб фараз қилсак, унда меҳнатга ҳақ тўлаш қандай бўлади: қиймат бўйичами ёки қийматдан паст баҳо бўйичами? агар баҳо қийматдан паст бўлса, унда еквивалентли айирбошлаш тамойили бузилади (фойдалилиги ҳар ҳил, лекин бир хил қийматга ега бўлган товарлар айирбошланади) - бу классик иқтисодий назариянинг ва д.рикардонинг асосий тамойили. иккинчидан, т.малтус қийматнинг меҳнат назарияси реал амалиёт билан мос тушмаслигини кўрсатиб беради: агар қийматнинг ягона манбаи ҳақиқатдан ҳам меҳнат бўлса, унда меҳнат кўп сарфланадиган тармоқлардаги тадбиркорлар, капитал кўп сарфланадиган тармоқлардаги тадбиркорларга нисбатан кўпроқ фойда олишлари керак. амалиётда еса барча тармоқларда фойда меъёри деярли бир хил. демак, д.рикардо назарияси хато, товар қиймати фақат меҳнат билан емас, …

озиқ-овқат товарлари баҳосининг ошишига олиб келади. бу еса ишлаб чиқарувчиларни ёмон ерларда ҳам ишлашга мажбур қилади. бу ерлардан кўрсатилган миқдордаги ҳосилни олиш учун 10 соат емас, балки 15 соат иш вақти кетади. шунга мувофиқ, маҳсулотнинг баҳоси ҳам 15 пул бирлигига ошади. бозор баҳоси бу суммадан кам бўлмаслиги керак, акс ҳолда, ёмон ер участкалари ишлатилмасдан қолиб кетади. яхши участкада ишловчи фермерлар ишлаб чиқариш учун 10 пул бирлигига тенг меҳнат сарфлайдилар, ўз маҳсулотларини еса 15 пул бирликка сотадилар. ўртадаги 5 бирлик фарқ ер егасига тегади. ана шу, д.рикардо назарияси бўйича, рента ҳисобланади. рента қиймат яратмайди. аксинча, рента миқдори бозор баҳоси даражасига боғлиқ бўлади. «рента тўлангани учун нон қиммат емас, балки нон қиммат бўлгани учун рента тўланади... агар ҳатто, ер егалари барча ренталардан воз кечганларида ҳам ноннинг баҳоси ҳеч камаймаган бўлар эди», - деб ёзади д.рикардо. рентани ташкил етувчи омилларни ҳам ишонарли қилиб кўрсатиб берди. бундай омиллар: тупроқ унумдорлигининг ҳар хиллиги ва ер …

артибланиб турилади, ишчиларнинг сони эса доимо кўпайиб боради, уларга бўлган талаб эса секин ошади. д.рикардо иш ҳақининг ошиши товарлар баҳосининг ошишидан секин юз беради, натижада ишчи иш ҳақи ва баҳо ошган давргача харид қилиши мумкин бўлган товарларга қараганда камроқ товар сотиб олишга мажбурлигини қўшимча қилади. лекин иш ҳақини тартибга солиб турувчи “омилларини” тадқиқ қилгач, иш ҳақининг пасайиш мойиллиги фақат унинг давлат томонидан тартибга солинмайдиган “хусусий ва еркин рақобат бозори” шароитида амал қилиши мумкинлигига изоҳ бериб ўтади. фойда назарияси д.рикардода фойда ишчининг ҳақ тўланмаган меҳнати натижаси сифатида тавсифланади. еркин рақобат шароитида фойда, худди иш ҳақига ўхшаб, пасайиш мойиллигига ега, чунки жамиятнинг ривожланиб ва бойиб бориши билан қўшимча талаб қилинадиган маҳсулотларни ишлаб чиқаришга кетадиган меҳнат сарфлари кўпайиб боради. лекин шу ерда у ҳақли равишда, фойданинг пасайиш мойиллиги муайян вақт ўтгандан кейин ишлаб чиқаришда фойдаланаётган машиналарни такомиллаштириш, агрономия ютуқларидан фойдаланиш туфайли тўхтатилади, деб қайд қилиб ўтади. 9 капитал назарияси. д.рикардо бўйича, капитал ишлаб …

инчилардан бўлиб айрим товарларни ишлаб чиқаришдагина емас, балки мамлакатлар ўртасида ҳам халқаро меҳнат тақсимоти ва ихтисослашувнинг фойдалилигини исботлаб берди. халқаро меҳнат тақсимотига асосланган ҳолда, у қиёсий устунлик назариясини яратди. бу назариянинг асосий қоидаси шундан иборатки, ҳар бир мамлакат ўзининг муайян товарни ишлаб чиқаришга кетадиган харажатлари билан уни сотиб олишга кетадиган харажатлари ўртасидаги фарқни ҳисобга олган ҳолда ташқи савдодан фойда кўради. муайян товарни ишлаб чиқариш бир мамлакат учун бошқа мамлакатларга нисбатан қулайроқ бўлиши мумкин. шу боис, қиёсий устунлик назариясига биноан, мамлакатлар харажатларни ҳисобга олган ҳолда у ёки бу маҳсулотларни ишлаб чиқаришга ихтисослашиши керак. “қиёсий устунлик”назарияси д.рикардо шундай мисол келтиради. португалияда муайян миқдордаги винони тайёрлаш учун 80 кишилик меҳнат, газлама ишлаб чиқариш учун еса 90 кишилик меҳнат талаб қилинади (бир йилга). англияда шу миқдордаги винони ишлаб чиқариш учун 120 кишилик меҳнат, газламани ишлаб чиқариш учун 100 кишилик меҳнат сарфлаш зарур. гарчи олиб келинган газлама португалиянинг ўзида англияга нисбатан кам харажат евазига ишлаб …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "классик иқтисодий мактабнинг якунланиши"

1752928939.pptx классик иқтисодий мактабнинг якунланиши классик иқтисодий мактабнинг якунланиши режа: 1. д. рикардонинг иқтисодий таълимотлари: томас роберт мальтуснинг иқтисодий қарашлари жан батист сэйнинг иқтисодий таълимоти жон стюарт миллнинг ижтимоий-иқтисодий назариялари. к.маркс иқтисодий таълимотининг умумий тавсифи 2 классик иқтисодий назариянинг давид рикардо таълимотида ривожлантирилиши давид рикардо (1772–1823) классик иқтисодий мактабининг атоқли вакилларидан бири ҳисобланади. у лондонда бадавлат биржа маклери яҳудий авраам рикардо оиласида туғилган. оиладаги ўн етти фарзанднинг учинчиси бўлган давид ёшлигида мунтазам таълим олган емас ва у ҳеч қачон коллеж ва университетларда ҳам ўқимаган. лекин у отаси ёрдамида тижорат сирларини яхши ўрганган ва 16 ёшидаёқ контора ва биржад...

PPTX format, 76.0 KB. To download "классик иқтисодий мактабнинг якунланиши", click the Telegram button on the left.

Tags: классик иқтисодий мактабнинг як… PPTX Free download Telegram