parafinlar (alkanlar)

DOC 24 pages 286.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 286.5 KB

File type DOC

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu:nitrobirikmalar klassifikatsiyasi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ nitrobirikmalar klassifikatsiyasi.nomlanishi. laboratoriyada sanoatda olinishi. reja: 1. nitrobirikmalar klassifikatsiyasi. nomlanishi 2. nitrobirikmalarni laboratoriyada sanoatda olinishi. molekulalaridagi uglerod atomlari o’zaro oddiy (-bog’lar bilan bog’langan va qolgan valentliklari vodorod atomi bilan to’yingan birikmalar to’yingan uglevodorodlar yoki alkanlar (parafinlar) deb ataladi. parafinlar deyilishiga sabab oddiy sharoitda hech qanaqangi kimyoviy reaktsiyaga kirishmaydi, o’ta passiv moddalardir. gomologik qatori quyidagicha: сн4 – metan с2н6 - etan с3н8 – propan с4н10 - butan с5н12 – pentan с6н14 - geksan с7н16 – geptan с8н18 - oktan с9н20 – nonan с10н22 – dekan. umumiy formulasi – cnh2n+2 tuzilish va kimyoviy xossalari o’xshash bo’lib, tarkibi bir yoki bir necha сн2 guruh bilan farq qiluvchi moddalar qatori gomologik qator deyiladi. moddalar esa gomologlar deyiladi. …

2 / 24

zobutan, izopentan va neopentandagi uglerod zanjiri esa tarmoqlangan. bunday birikmalar izobirikmalar deyiladi. bu izomeriya struktura izomeriya yoki uglerod skeletining izomeriyasi deyiladi. uglevodorod molekulasidagi uglerod atomlarining soni ortib borishi bilan izomerlarning soni ham tez ortib boradi. to’yingan uglevodorod molekulasidan bitta vodorod atomi olinsa, ularning (radikallari hosil bo’ladi ya‘ni cnh2n+1). ular juda beqaror, reaktsiyaga aktiv kirisha oladigan zarrachalardir. ularni nomlashda –an qo’shimchasi –il ga almashtiriladi. nomenklaturasi metan, etan, propan, butan – tasodifiy nom berilgan. ratsional va sistematik nomenklatura asosida nomlanadi. masalan, r.n. s.n. сн4 metan metan метил, etil metan n-butan trimetilmetan 2-metilpropan tetrametilmetan 2,2-dimetil- metan diizopropil- 2,4-dimetil metan pentan murakkabroq strukturali moddalarni ratsional nomenklaturada nomlash qiyinlik tug’dirgani uchun ko’proq sistematik nomenklaturada nomlanadi. masalan 3,3,5,5-tetrametil-6-etil-7-izobutil dekan to’yingan uglevodorodlarning tabiatda uchrashi va olinishi. to’yingan uglevodorodlarning quyi vakillari tabiiy gazning tarkibiy qismini tashkil qiladi. qattiq holdagi to’yingan uglevodorodlar bitum, asfalt, azokerit (tog’ mo’mi) larning asosiy tarkibiy qismidir, neft to’yingan uglevodorodlar aralashmasiga boy tabiiy manbadir. to’yingan …

3 / 24

ft mahsulotlarini krekinglash natijasida to’yingan uglevodorodlar olinadi. laboratoriyada olinish usullari 4.alyuminiy karbidga suv ta‘sir etish orqali metanni olinishi. embed equation.3 5.metanni bertlo usuli bo’yicha uglerod sulfiddan olinishi. 6.sirka kislota tuzidan (dekarboksillanish) olish. 7.vyurts reaktsiyasi (1985). alkanlarni galogenli hosilalarini natriy metali bilan qizdirib to’yingan uglevodorodlar vakillarini sintez qilib olish. bu reaktsiyaning mexanizmini shorigin tomonidan 1907 yilda aniqlangan. u quyidagi ikki bosqichdan iborat. q. qq. 8. 1849 yilda nemis olimi kolbe organik kislota tuzlarini elektroliz qilib to’yingan uglevodorodlarni oladi. katod anod 9. har xil birikmalarni qaytarish orqali. ch3q + hq ( ch4 + q2 ch3ch2oh + 2hq ( c2h6 + h2o + q2 ch3cooh + 6hq ( ch3-ch3 + 3q2 + 2h2o c2h5q + [h] ( c2h6 + hq c2h5-nh2 + [h] ( c2h6 + nh3 10. to’yinmagan va o’ta to’yinmagan uglevodorod-larni gidrogenlash. 11. metall organik birikmalarni suv ta‘sirida parchalash usuli bilan ham to’yingan uglevodorodlarni olish mumkin. zn(сн3)2 + 2нон ( 2сн4 …

4 / 24

njirli izomerlarnikidan pastroq bo’ladi. masalan, n-pentan 36os da, izopentan 28os da qaynaydi. to’yingan uglevodorodlar suvda juda yomon eriydi, organik erituvchilarda yaxshi eriydi. alkanlarning iq-spektrlarida с-н bog’ga tegishli yutilish chiziqlari 2000-2850 sm-1 ularning deformatsiyali tebranishi 1470-1380 sm-1 da chiqadi. ub-spektrda 200, 125, 135 nm da max larga ega. kimyoviy xossalari. to’yingan uglevodorodlarda с-с ва с-н bog’lari bo’lib, ular juda kuchsiz qutblanishga ega, lekin bog’lanish energiyasi yuqori. ular birikish reaktsiyalariga kirishmaydi. oddiy sharoitda kuchli oksidlovchilar kmno4, k2cro4, k2cr2o7 va boshqalar ta‘sir etmaydi. faqat kuchli oksidlovchilar, katalizator ishtirokida va yuqori haroratlarda almashinish reaktsiyalariga kirishadi. almashinish reaktsiyalariga uchlamchi uglerod atomidagi vodorod atomlari osonroq, ikkilamchi uglerod atomidagi vodorod atomi esa qiyinroq, birlamchi uglerod atomidagi водород esa qiyin almashinadi. 1. galogenlanish reaktsiyalari. galogenlar yorug’lik nuri ta‘sirida to’yingan uglevodorodlar bilan reaktsiyaga kirishadi. metanga xlor ta‘sir ettirilganda metanning vodorod atomlari birin-ketin xlor atomlariga almashinadi va vodorod xlorid ajralib chiqadi: metanning yorug’lik nuri ta‘sirida xlorlanishi, erkin radikalli mexanizmda boradi …

5 / 24

keladi. demak bu reaktsiyalarni quyidagi tartibda boradi deyish mumkin: > > > yod bilan bu reaktsiya qaytar xarakterga ega. 2.nitrolanish reaktsiyasi. kontsentrlangan kislotalar oddiy sharoitda ta‘sir etmaydi. qizdirilganda esa parchalanadi. konovalov (1888) ma‘lum sharoitda suyultirilgan nitrat kislotasi alkanlarni nitrolab nitrobirikmalar hosil qilishni ko’rsatdi. mexanizm: embed equation.3 bu reaktsiyada asosiy mahsulot 2-nitropropan lekin kam miqdorda bo’lsada, 1-nitropropan ham hosil bњladi: 3. sulfoxlorlash reaktsiyasi yorug’lik nuri ta‘sirida yoki qizdirilganda boradi va radikal o’rin olish mexanizmiga ega. 2-nitropropan 2-metil,2-sulfonilxlorid propan mexanizmi: 4. sulfooksidlanish reaktsiyasi. alkansulfo kislotalar xosilalari (с10-с16) sintetik yuvish vositalari sifatida ishlatiladi. 5. sulfolash reaktsiyasi. (олеум ( ) 6.oksidlanish reaktsiyalari. to’yingan uglevodorodlar yuqori haroratlarda (300oc) oson alangalanib so’ngra yonadi va hosil qiladi. alkanlar yuqori bo’lmagan haroratlarda (200o), havodagi kislorod bilan marganets (iv)-oksidli katalizatorlar ishtirokida oksidlanadi. bu reaktsiya natijasida quyi molekulali uglevodorodlarning kislorodli birikmalarini hosil qiladi. bunda uglerod-uglerod bog’lari uziladi va to’yingan kislotalar aralashmalari hosil bo’ladi. oksidlanish reaktsiyalari ham radikal mexanizmda boradi. 8.degidrogenlanish …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parafinlar (alkanlar)"

mavzu:nitrobirikmalar klassifikatsiyasi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ nitrobirikmalar klassifikatsiyasi.nomlanishi. laboratoriyada sanoatda olinishi. reja: 1. nitrobirikmalar klassifikatsiyasi. nomlanishi 2. nitrobirikmalarni laboratoriyada sanoatda olinishi. molekulalaridagi uglerod atomlari o’zaro oddiy (-bog’lar bilan bog’langan va qolgan valentliklari vodorod atomi bilan to’yingan birikmalar to’yingan ugle...

This file contains 24 pages in DOC format (286.5 KB). To download "parafinlar (alkanlar)", click the Telegram button on the left.

Tags: parafinlar (alkanlar) DOC 24 pages Free download Telegram