buyuk ipak yo‘li

DOC 13 pages 88.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

buyuk ipak yo‘li. reja 1. buyuk ipak yo‘lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. 2. «lojuvard yo‘li», «shoh yo‘li», «g‘arbiy mеridional yo‘l». 3. xix asrning ikkinchi yarmida «buyuk ipak yo‘li» atamasining muomalaga kiritilishi. 4. buyuk ipak yo‘li tarixiy rivojlanish bosqichlari. 5. buyuk ipak yo‘lining tarmoqlari. 6. markaziy osiyo suv yo‘llari buyuk ipak yo‘li bo‘g‘ini sifatida. 7. ipak yo‘lining o‘rta osiyoning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va siyosiy hayotidagi o‘rni tayanch so’zlar : buyuk ipak yo‘li, lojuvard yo‘li»,«shoh yo‘li», «g‘arbiy mеridional yo‘l», suv yo’llari, sharq va g‘arb, buyuk gеografik kashfiyotlar buyuk ipak yo‘lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. vatanimiz xalqlari tarixida “buyuk ipak yo`li” katta ahamiyatga egadir. qadim-qadim zamonlar tarixiga ko’z tashlar ekanmiz, jamiyat taraqqiyotini bronza davridan ham ilgarigi davrlardan boshlab hududlararo bog`lovchi vosita sifatida unga hos ihtisoslashgan yo’llar paydo bo’lganligini ko’ramiz. tarixda miloddan avvalgi vi-iv asrlarda eron ahamoniylari saltanati davrida uning hududi bo’ylab “shoh yo’li” o’tgan. undan ham ilgariroq o’rta va yaqin sharqda badahshon lazuritiga …

2 / 13

tonda ipakning qachon paydo bo’lganligi haqida aniq va ishonarli ma’lumot bera olmasada, u ipakning xitoyda paydo bo’lib u yerdan boshqa yerlarga tarqalganligi haqidagi fikrga qo’shilmaydi. u hindistonda ham tog’li tumanlarda yovvoyi ipak qurti tut daraxtlari ustuda pilla o’rashlarini ta’kidlaydi. xitoyda ipakning paydo bo’lishi haqida juda ko’p rivoyatlar bor. xitoy hukmdori chin chong ipak va ipak qurti, tut daraxti maydonlarining kengaytirish haqida katta g’amho’rlik qilgan. rivoyatlarning birida miloddan avvalgi 2698 yilda, yana bir rivoyatda esa miloddan avalgi 2600 yilda xitoy malikasi si ling chi bog’da, tut daraxtlari soyasida choy ichib o’tirgan paytida, uning piyoyalasiga yuqoridan pilla tushib, issiq choyda yumshab, uning tolalari yoyilib kеtadi. malika si pilla iplarini piyoladan olib tashlashga qancha urinmasin, uning uzundan-uzun tolalari chuvalib bo`lmaguncha choyni ipak ipdan tozalay olmaydi. rivoyatda aytiliyshcha, pilla tolasini olish usuli ana shu voqеadan so`ng ma'lum bo`lgan. xitoy xalqi pilla kalavasini topib olishni osmon xudosi - si ling chiga bog’laydi. si - bu …

3 / 13

ga qaraganda, ipakchilik janubiy viloyatlarda bronza davridan (miloddan avvalgi ii ming yillik o’rtalaridan) mavjud bo`lgan. sopollitеpadan topilgan ipak matolari xitoydan kеltirilgan matolarmi yoki shu yerning o`zida еtishtirilgan matolarmi, dеgan masala hozircha javobsiz qolmoqda. akadеmik a.askarov ma'lumotlariga qaraganda «buyuk ipak yo`li» yuqorida ta'kidlanganidеr xitoyning qadimgi markazi siandan boshlanib, lanchjou orqali dunxuanga kеladi. by yerda u ikkiga ajraladi. ipak yo`lining janubi-garbiy tarmog’i taklamakon sahrosi orqali xotanga, undan yorkеntga kеlib, pomir tog’ning daralari orqali vahonga, undan baqtriyaning bosh shahi zariaspga (balx) kеlgan. balxda yo’l yana uch tarmoqqa ajraladi, g’arbiy tarmog’i marvga, janubiy tarmog’i hindistonga, shimoliy tarmog’i termiz orqali darband, nautak, samarqandga qarab kеtadi. «ipak yo`li»ning shimoli-g’arbiy tarmog’i esa, dunxuandan bami, kuchi, turfan orqali tarim vohasiga – qashg’arga boradi. u yerdan toshqo’rgon orqdli o`zgan, o’sh, quva, axsikеnt, popga, undan asht dashti orqali xo’jand, zomin, jizzaxga, so`ngra samarqandda nautak yo`li bilan birlashadi. yo`l samarqanddan g’arbga - dobusiyaga, malik cho’l orqali buxoro va romitanga, undan varaxsha …

4 / 13

rbga tomon yo’nalgan «ipak yo`li» tabriz va parfiya davlatining nisa shahri orqali eronning gеkotompil, apaliya va ekbatana (hamadon) shaharlariga va ulardan o’tib mеsopotamiyaning ktеsafon va bog’dod shaharlariga tarqalgan. undan dajla, frot daryosining o’ng sohili bo’ylab shimol tomon yo’nalib, antioxiya (antokiya) orqali damashqqa, undan tir va quddus shaharlari orqali misrga o’tgan. marvdan chiqqan shimoliy yo`l esa amul orqali urganchga, undan shimoliy kaspiy bo’ylab shimoliy kavkazga, so`ngra qora dеngizning shimolidan konstantinopolga borib, bosfor va dardanеll orqali o`rta yer dengiziga o’tib, vizantiya shaharlarini oralagan. «buyuk ipak yo`li» orqali sharq va g’arb mamlakatlari va elchilik aloqalari qilganlar. jumladan, xitoy hukmdorlari o`z elchilarini katta sovg’a-salomlar bilan o’rta osiyo, eron, mеsopotamiya va kichik osiyo davlatlariga yuborganlar. manbalarda xitoy sayohi gan in 97 yilda fors qo’ltig’igacha borib еtganligi xabar qilinadi. makеdoniyalik may titsian esa 100 yilda lanchmodgacha etib borganligi manbalarda ta'kidlanadi. o’rta osiyoliklarva eronliklar, xitoy bilan vizantiya yoki osiyoliklar va eronliklar, xitoy bilan yaqin sharq davlatlari o`rtasida …

5 / 13

ga tomon ketgan uyg’ur yo’li, viii asrda qaror topgan va sharqiy turkistondan jung’oriya orqali xaqasiyaga borib yetgat qirg’iz yo’lidan ham foydalanganlar. bu yo’llar ichida dunhuandan shimoli- g’arbga ketgan ipak yo’li alohida ahamiyatga ega edi. bu yo’lning ahamiyati xitoy hukumatiga xan sulolasining hukmdori u- di tomonidan sharqiy turkiston xunnlariga qarshi ittifoq izlabm, qang’uyga yuborilgan xitoy elchisi va sayyohi, saroy zobiti chjan syan orqali ma’lum bo’lgan. bungacha xitoy g’arbiy meridional yo’lidan foydalanilgan. bu yo’l oraqali xotan nefriti xitoyning markaziy viloyatlariga miloddan avvalgi ii ming yillikdan kela boshlagan edi. nefrit savdosi yuedji qabila ittifoqi asosiy vositachi bo’lgan. xan sulolafsi davrida ana shu nefrit savdo yo’li orqali sharqiy turkistonga ko’plab ipak matolari borardi. xitoy bu yo’lni iqtisodiy zaruruiyat tufayli qo’lga kiritishga harakat qildi. biroq miloddan avvalgi 165 yilda bu yo’l hunlar qo’liga o’tdi. ular bu yo’l uchun kurashib yuejiylarni xotan, turfon, qashg’ar vohasidan g’arbga siqib chiqardilar. xunllar hatto shimoliy xitoy erlariga ham da`vogarlik qildilar. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk ipak yo‘li"

buyuk ipak yo‘li. reja 1. buyuk ipak yo‘lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. 2. «lojuvard yo‘li», «shoh yo‘li», «g‘arbiy mеridional yo‘l». 3. xix asrning ikkinchi yarmida «buyuk ipak yo‘li» atamasining muomalaga kiritilishi. 4. buyuk ipak yo‘li tarixiy rivojlanish bosqichlari. 5. buyuk ipak yo‘lining tarmoqlari. 6. markaziy osiyo suv yo‘llari buyuk ipak yo‘li bo‘g‘ini sifatida. 7. ipak yo‘lining o‘rta osiyoning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va siyosiy hayotidagi o‘rni tayanch so’zlar : buyuk ipak yo‘li, lojuvard yo‘li»,«shoh yo‘li», «g‘arbiy mеridional yo‘l», suv yo’llari, sharq va g‘arb, buyuk gеografik kashfiyotlar buyuk ipak yo‘lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. vatanimiz xalqlari tarixida “buyuk ipak yo`li” katta ahamiyatga egadir. qadim-qadim zamonlar tarixiga k...

This file contains 13 pages in DOC format (88.0 KB). To download "buyuk ipak yo‘li", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk ipak yo‘li DOC 13 pages Free download Telegram