she’riyatda syujet kompozitsiya badiiy-tasviriy vositalar

DOC 75.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452008791_63013.doc she’riyatda syujet kompozitsiya badiiy-tasviriy vositalar reja: 1. stilistik sintaktik figuralar – poetik sintaksis 2. intonasiya. ritorik murojaat. ritorik so’roq. antiteza, parallelizm va h. vositalar 3. poetik fonika tayanch tushunchalar: stilistik sintaktik vositalar. intonasiya. ritorik murojaat. ritorik so’roq. antiteza. parallelizm. takror. anafora. epifora. apostrofa. ellipsis. inversiya. poetik fonika: alliteratsiya, assonans, dissonans, monorim. haqiqiy filolog bo’lim uchun, har bir shaxs ham adabiyotshunoslik, ham tilshunoslik ilmlarini chuqur o’zlashtirishi lozimligini, tahlilga tortilayotgan ushbu mavzu ham (nisbatlaudi) talab qiladi. darvoqye, stilistika predmeti deb fonetik, morfologik, sintakik va leksik birliklarni tushunsak (jumladan, fonetik stilistika nutq tovushlarining ta’sirdorlik qonuniyatlarini o’rgansa, leksik stilistika so’zni ishlatish va undan foydalanish(ekspressiv) xislatlarini o’rgatadi; grammatik stilistika esa grammatika qoidalarining qaysi birini qanday holatda qo’llashni fikrga buyoq va ohang beruvchi vosita sifatidagi fazilatlarini tekshiradi), bu birliklar nutqli turli-tuman ko’rinishlarini yuzaga chiqaradi, bu ko’rinishlar nutq stillari deb yuritiladi. nutq stillari tilning vazifa-funksiyasi bilan bog’liqligi sababidan ular funksional stillar deb yuritiladi. bular: 1) so’zlashuv …

’sirchanligi) – ularning estetik ta’sirini voqye qiladi. bu ta’sirni yuzaga chiqarish uchun so’z san’atkorlari tildagi gap bo’laklari tartibi qoidalaridan chekinadi, ayrim so’z, iboralarni qayta-qayta va turli-tuman o’rinlarda takrorlaydi, jonsiz narsaga jonliday murojat qiladi, poetik mazmun talabidan kelib chiqib, so’zlardan yangi so’z ijod qiladi va h. 1. intonatsiya(lat. intonate-qattiq talaffuz etish) – ohang – badiiy asar bilan birga tug’iladi. uni ilg’ash – asardagi har bir so’z va gapning asosida yotgan mazmuni to’g’ri anglash uchun, albatta, uning ohangini sezish talab qilinadi. uni sezishda asarda ishlatilgan turli tinish belgilari (nuqta, vergul, tire, so’roq, undov, qo’shnuqta, nuqtali vergul kabi), misralarning joylashishi, turoqlanishi, qofiyalanishi (she’riy asarlarda), muallif remarkalari (dramatik asarlarda) yordamga keladi. ular ovozning pasaytirishi, ko’tarilishi, so’nishi, tez yoki sekinlashishini, turfa xil tembrini anglatadilar. mazmun va ohang yuzaga chiqqanidagina-asarning emosional ta’siri beqiyos bo’ladi, g’oyasi ko’zlangan nuqtani zabt etadi. jumladan, eng bag’ri keng, eng samimiy shoir mirtemirning “qoraqalpoq daftari” turkumidagi “yengajon”ini tinglaylik: yengajon hazil · yengajon, …

i-mohiyatini qayin va yenganing beg’ubor qalbini, qaroqalpoqano hazilning milliy poeziyasini ko’rsatadi. 2. ritorik (gr.rhetor-notiq) murojat (ritorik nido, ritorik xitob, ritorik g’azab, ritorik undov va h.) – poetik figuralardan biri bo’lib, unda personajlarning quvonch, hayrat, nafrat, iltimos, buyruq kabi yuzlab hissyotlarining ko’tarinki, tantanali, kulguli, kesatiqli, g’azabli (g’oyaning talabiga mos tarzdagi) ifodasidir. ayt, ey, xasta bulbulim, o’shga qachon yetamiz? yashil bog’lar sarg’ardi, mag’iz bo’ldi gujumlar. oh, voy, muncha yo’l og’ir bulbulm... abadiyat oralab o’shga qachon yetamiz? shavkat rahmon (1950-1996)ning o’lim to’shagida aytib turib yozdirgan ushbu so’nggi she’rida orziqish, sog’inish nidosi bo’rtib ko’zga tashlanadi, “xasta bulbul”ning abadiyat oralabgina o’shga yetishini – o’lmasligini jo’mardlik bilan ifoda eta olgan. bu shoir dahosining, inson ruhining – shavkat rahmon qismatining yaratuvchan qudratidir. 3. ritorik so’roq- “poetik fikrni so’roq shaklida tasdiqlash” (n.hotamov, b.sarimsoqov)dir, ya’ni so’roqning o’zida javob ham mujassamlashgan bo’ladi; faqat fikr yorqinlashib, terinlashib qirralarining ham oshkor etib – estetik ta’sirdorlikni yuzaga keltiradi. jumladan, “naxshon”(u.nosir)da, uning ashotni sevib …

lan, “o’zbakni yurak”ning donishmand shoir mirtemirning “men seni...” she’ridan bir necha bayt tinglaylik: men seni injitmayman va lekin tinchitmayman... sarotonda sel bo’lib lolazor yaratgayman. qahramonda yel bo’lib gul atrin taratgayman. yo’l yurib cho’llab qolsang, shildiragin buloqday. yoki dashtga yo’l solsang, yastangayman o’tloqday. istab qolsang soyabon, men darrov chinor bo’lgum, cho’mor bo’lsang nogihon, men darrov anhor bo’ldim. kezar bo’lsang bog’ingda, pichirlashgum misli barg. kuyib seni dog’ingda bo’lmasaydim juvonmarg... men seni tinchitmayman va lekin intijmayman. mana shu go’zal she’rda antiteza vositasi shunchalik zarurki, faqat uning orqaligina insoniy sof tuyg’u – “mehrigiyo”ga boy go’zallikning sevgisiga sodiqlik yonadi, charx uradi, bo’zlaydi, tutiyonalanadi, zyolanadi, tovlanadi; kitobxonni mahliyo etadi. 5. parallelizm(gr.parallelos-yonma-yon boruvchi) – ikki yoki undan ortiq hodisa, narsa, predmet kabilarni yonma-yon tasvirlash(zidlashtirish, qiyoslashtirish, muqoyasalashtirish) orqali-asardagi poetik fikr(g’oya)ni konkretlashtirish, uning ta’sirchanligini kuchaytirish vositasidir. mirtemirning yosh qalamkashlarga atagan “kipriklarim” she’ri buning misoli bo’la oladi: kipriklarim qo’ng’irmikan yo qora? kipriklarim yuztamikin yo ming? kipriklarim muncha aziz va sara, …

lar asardagi poetik maqsadni ro’yobga chiqarish uchun, unga mos tarzda fikrni goh bo’rttiradi, goh kuchaytiradi, goh detalllashtiradi, goh bosh diqqatni qaratadi. takrorlarning ko’rinishlari ko’p, hozircha ulardan ikkitasini o’rganamiz. apafora – she’riy misralarning yoki nasriy gaplarning boshida bir xil so’z va iboralarning, tovushlarning takrorlanib kelishidan hosil bo’ladi. olamning chirog’i – quyosh bor bo’lsin, oy, yulduzlar doim unga yor bo’lsin, olam uzra ziyo barqaror bo’lsin, chiroq yoniq tursin, chiroq yoniq tursinh ziyo bo’lsin doim yuragimizda, ziyo bo’lsin doim qarog’imizda, ziyo pilik bo’lsin chirog’imizda, chiroq yoniq tursin, chiroq yoniq tursinh chiroq – davlat emas, shukuh muruvvat, chiroq – g’aflat emas, bedorlik, da’vat, chiroq – nafrat emas, mehr-muhabbat, chiroq yoniq tursin, chiroq yoniq tursinh insonning qo’lida chirog’i bo’lsin, insonning dilida chirog’i bo’lsin, insonning yo’lida chirog’i bo’lsin, chiroq yoniq tursin, chiroq yoniq tursinh mashrab boboyevning to’liq keltirilgan “chiroq yonib tursin” she’rida ta’kidlangan so’zlar – apofora bo’lsa, tagiga chizilgan har band oxirida takrorlanuvchi misralar – misralar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "she’riyatda syujet kompozitsiya badiiy-tasviriy vositalar"

1452008791_63013.doc she’riyatda syujet kompozitsiya badiiy-tasviriy vositalar reja: 1. stilistik sintaktik figuralar – poetik sintaksis 2. intonasiya. ritorik murojaat. ritorik so’roq. antiteza, parallelizm va h. vositalar 3. poetik fonika tayanch tushunchalar: stilistik sintaktik vositalar. intonasiya. ritorik murojaat. ritorik so’roq. antiteza. parallelizm. takror. anafora. epifora. apostrofa. ellipsis. inversiya. poetik fonika: alliteratsiya, assonans, dissonans, monorim. haqiqiy filolog bo’lim uchun, har bir shaxs ham adabiyotshunoslik, ham tilshunoslik ilmlarini chuqur o’zlashtirishi lozimligini, tahlilga tortilayotgan ushbu mavzu ham (nisbatlaudi) talab qiladi. darvoqye, stilistika predmeti deb fonetik, morfologik, sintakik va leksik birliklarni tushunsak (jumladan, fonetik stilisti...

DOC format, 75.5 KB. To download "she’riyatda syujet kompozitsiya badiiy-tasviriy vositalar", click the Telegram button on the left.

Tags: she’riyatda syujet kompozitsiya… DOC Free download Telegram