интеллектуал камчиликларнинг шакл ва турлари

DOC 35 pages 179.0 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 179.0 KB

File type DOC

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

интеллектуал камчиликларнинг шакл ва турлари 1. интеллектуал бузилишларни умумий тавсифи 2. интеллектни вақтинча сусайиши ҳолатлари 3. руҳий ривожланишни орқада қолиши 4. турғун интеллектуал бузилишлар касалликларни замонавий таснифларида интеллектуал бузилишларнинг 50 га яқин вариантлари тафовутланади. 10-халқаро касалликлар таснифи (иcд-10) психик бузилишлар ва хулқ-атвор бузилишлари (в синф) ни янги тавсифини назарда тутиб, мазкур бўлимлар интеллектуал бузилишларни ҳам ўз ичига олади. хкт-10 га кўра, в синф касалликлари (психик ва хулқ-атвор бузилиши) таснифи аввалги касалликлари таснифидан бир қатор сезиларли фарқларга эга. масалан: хкт-10 ҳарф-рақамли кодлаш схемасини қабул қилди; шундай қилиб, в синф касалликлари ф00-ф99 сарлавҳалари остида таснифланади. таснифлаш давомида "касаллик" атамалари ўрнига "бузилиш" атамаси қўлланилади. хавф омилларига, миянинг шикастланиш даражаси ва ҳажмига, шунингдек патоген таъсир муддатига қараб барча интеллектуал бузилишлар иккита асосий гуруҳга бўлинади: улгурмовчи ўқувчилар орасида руҳий ривожланиши сустлашган болалар ҳам учраб туради. уларнинг билиш фаолияти– интеллекти мантиқий тафаккури, идроки, хотираси,ихтиёрий диққати, иш қобилияти ва бошқа хислатларига биринчи ўринда марказий нерв системасининг касалликлари …

2 / 35

лалар – булар мактабни битиргунига қадар махсус шароитда ўқитилиши керак. бундай болалар мактаб дастурини соғлом тенгдошлари қатори ўзлаштира олмайди.руҳий ривожланиши сустлашган болаларни оммавий мактабда ҳамма қатори ўқитиш таълим жараёнига ҳам салбий таъсир кўрсатади., яъни ўртача ўқувчининг савиясини орқага тортади, яхши ва аъло ўзлаштирувчи ўқувчиларни етарли даражада ўстиришга тўсқинлик қилади. дастур материалларини яхши ўзлаштира олмаганлиги туфайли руҳий ривожланиши сустлашган болалар доим муваффақиятсизликларга учрайверади, бу нарса уларнинг ҳулқ-атворида аксарият турли салбий хислатлар юзага келишига сабаб бўлади. олимлардан к.с.лебединская, г.п.бертўн, э.м.дунаева ва бошқалар руҳан суст ривожланганликни клиник-психологик жиҳатдан қуйидаги ҳилларга бўлишни тавсия этадилар: 1) конститутсионал; 2) соматоген; 3) психоген; 4)серебрал шакли. руҳан суст ривожланганликнинг конститутсионал шаклини ҳарактерловчи белгиларга қуйидагилар киради: боланинг гавда тузилиши соғлом тенгдошлариникига нисбатан 1- 2 ёш кичик кўринади. у ўзини боғча ёшидагиларга ўхшаб тутади ва таълим олиш учун ҳали “етилмаган” бўлади. бундай бола ўқув фаолиятига яхши киришиб кетмайди, чунки унда ўқишга қизиқиш йўқ, иш қобилияти паст. масъулиятсизлик, мотивларнинг сустлиги, руҳий …

3 / 35

ункали инфексиялар, аллергик ҳолат туғма порок ва шу каби касалликлар айниқса тез учраб туради. руҳий ривожланишнинг соматоген сабабларга алоқадор сустлиги болада астения ҳолатини вужудга келтиради. айрим болаларда соматоген инфантилизм кузатилади, яъни бола ўсиб-унмаган, гўдак тахлит бўлиб қолаверади. бунда бола психикасида неврозга ўхшаш ҳолатлардан ўз кучига ишонмаслик, қўрқоқлик, инжиқлик, эркалик, қизиқишнинг пастлиги ва бошқалар кузатилади. руҳан суст ривожланганликнинг психоген шаклида бола эрта ёшлигидан ноқулай, нотўғри шароитда тарбияланади ва шу тарбиянинг салбий томонлари руҳан ривожланишига таъсир ўтказган бўлади. шу хилдаги камчиликларнинг келиб чиқиш сабабларини 3 гуруҳга бўлиш мумкин: 1. бола тарбияси билан мутлақо шуғулланмаслик, уни бутунлай ўз ҳолига ташлаб қўйиш, бунда болаларда бурч ва масъулият ҳисси шаклланмайди. ақл-идрокнинг ривожланиши, қизиқишлари, билиш фаолияти,ҳис-туйғу ва ирода етишмаслиги устига ўқув фанларини ўзлаштириш учун зарур билим ва таассуротларнинг етишмаслиги ҳам қўшилади. 2. болани ҳар томонлама эркалатиш,етарли мустақил фаолиятга ўргатмаслик, ташаббускорлик, масъулият хиссини шакллантирмаслик болани «оила эркаси» қилиб ўстириш,ҳаддан ташқари унинг кўнглига қараб иш тутиш натижасида ҳам …

4 / 35

арни педагогик қаровсиз болалардан ажрата олиш лозим. педагогик қаровсиз болаларнинг психикаси нормал бўлиб, улар нотўғри тарбияланганлиги натижасида улгурмовчи ўқувчилар қаторига ўтиб қоладилар. холбуки, руҳан суст ривожланган болаларда шахсиятнинг ҳар томонлама нотўғри ривожланиши марказий нерв системасидаги енгил даражадаги органик жароҳатланиш билан боглиқ. руҳан суст ривожланганликнинг энг мураккаб ва кенг тарқалган психоген шаклида бош миянинг касаллигига, яхши етилмаганига алоқадор ўзгаришлар кузатилади.олимларимизнинг берган маълумотларига кура бундай болаларнинг 50 фоизида нерв системасида органик нуқсонлар бўлади.бу нарса уларнинг ҳис-туйғу, иродавий ҳолатлари тараққий этмаганлигига, асосан органик инфантилизм тарзида намоён бўлади. мияга алоқадор органик инфантилизмни иккига бўлиши мумкин: 1. кайфи-рухияти ўзгариб, аксари, кўтаринки руҳда болалар, уларда ўзларидан ёш болаларга хос ҳислатлар сақланган бўлади. 2. купроқ кайфияти паст бўлиб маюс тортиб юрадиган болалар, уларда вазифани мустақил ҳал қила олмаслик, ташаббус кўрсата олмаслик, қўрқиш ҳолатлари кўрилади. мияга алоқадор органик ҳарактердаги яна шу икки хил инфантилизм кўп ҳолатларда қатор қўшимча ҳодисалар билан бирга давом этади.буларга қуйидагилар киради: 1. серебрал-ендокрин инфантилизм. …

5 / 35

хавфсираш, гиперкинезлар, дудуқланиш, энурез, каби ҳодисалар билан бирга ифодаланади. 4. психомотор қўзғалувчанлик – асосан ўғил болаларда кўпроқ учрайди. серҳаракатлик, диққатнинг тарқоқлиги,тез чалғиш бунга ҳарактерлидир. 5. аффектив ўзгаришлар – кайфу-руҳиятнинг айтарли сабабсиз айниб туриши, тажовузкорлик қилишга мойил бўлиш билан ҳарактерланади. 6. психопатик ўзгаришлар – ақлий фаолиятга рағбат пастлиги, ўқишга салбий муносабатда бўлиш, ўғрилик қилиш(клептомания), кўпроқ ёлғон гапириш каби салбий хислатларни ўз ичига олади. 7. эпилептик бузилишлар – ҳар хил кўринишларда тутқаноқ тутиб туриши билан намоён бўлади. 8. апатик-адинамик бузилишлар – ташаббускорлик пасайиши, ақлий фаолият сустлиги, хаддан ташқари эмотсионал бўшанглик билан ҳарактерланади. руҳий суст ривожланишнинг серебрал шакли мия шикастлари, менингит, менингоенсефалит, гидротсефалия ва бошқа касалликлар натижаси бўлиб ҳисобланади. руҳий ривожланиши сустлашган болаларни ўқиши пасайиб кетади, бироқ бу ҳолат ўз вақтида ва тўғри аниқланса,болаларга тегишли ёрдам ташкил этилса, улар оммавий мактаб дастурини ўзлаштира оладилар. руҳан ривожланиш камчиликларининг баъзи бир шаклларида болаларни вақти-вақти билан махсус психоневрологик санаторийларда даволаш фойдалидир.санаторияда бола коллектив ишига аста-секинлик билан …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "интеллектуал камчиликларнинг шакл ва турлари"

интеллектуал камчиликларнинг шакл ва турлари 1. интеллектуал бузилишларни умумий тавсифи 2. интеллектни вақтинча сусайиши ҳолатлари 3. руҳий ривожланишни орқада қолиши 4. турғун интеллектуал бузилишлар касалликларни замонавий таснифларида интеллектуал бузилишларнинг 50 га яқин вариантлари тафовутланади. 10-халқаро касалликлар таснифи (иcд-10) психик бузилишлар ва хулқ-атвор бузилишлари (в синф) ни янги тавсифини назарда тутиб, мазкур бўлимлар интеллектуал бузилишларни ҳам ўз ичига олади. хкт-10 га кўра, в синф касалликлари (психик ва хулқ-атвор бузилиши) таснифи аввалги касалликлари таснифидан бир қатор сезиларли фарқларга эга. масалан: хкт-10 ҳарф-рақамли кодлаш схемасини қабул қилди; шундай қилиб, в синф касалликлари ф00-ф99 сарлавҳалари остида таснифланади. таснифлаш давомида "касаллик"...

This file contains 35 pages in DOC format (179.0 KB). To download "интеллектуал камчиликларнинг шакл ва турлари", click the Telegram button on the left.

Tags: интеллектуал камчиликларнинг ша… DOC 35 pages Free download Telegram