c++ 3-darslik

DOC 30 pages 148.0 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 148.0 KB

File type DOC

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

c++ 3-darslik funksiyalar c++ da dasturlashning asosiy bloklaridan biri funksiya-lardir. funksiyalarning foydasi shundaki, katta masala bir necha kichik bo'laklarga bo'linib, har biriga alohida funksiya yozilganda, masala yechish algoritmi ancha soddalashadi. bunda dasturchi yozgan funksiyalar c++ ning standart kutubhonasi va boshqa firmalar yozgan kutub-honalar ichidagi funksiyalar bilan birlashtiriladi. bu esa ishni osonlashtiradi. ko'p holda dasturda takroran bejariladigan amalni funksiya sifatida yozish va kerakli joyda ushbu funksiyani chaqirish mumkin. funksiyani programma tanasida ishlatish uchun u chaqiriladi, yani uning ismi yoziladi va unga kerakli argumentlar beriladi. () qavslar ushbu funksiya chaqirig'ini ifodalaydi. masalan: foo(); k = square(l); demak, agar funksiya argumentlar olsa, ular () qavs ichida yoziladi. argumentsiz funksiyadan keyin esa () qavslarning o'zi qo'yiladi. ma'lumotlar tipi (data types) shu paytgacha ma'lumotlar tipi deganda butun son va kasrli son bor deb kelgan edik. lekin bu bo'limda maylumotlar tipi tushunchasini yahshiroq ko'rib chiqish kerak bo'ladi. chunki funksiyalar bilan ishlaganda argument kiritish va qiymat qaytarishga …

2 / 30

chun biz kompyuterni ikkili arifmetikaga asoslangan deymiz. ammo agar kerak bo'lsa, boshqa sistemaga asoslangan mashinalarni ham qo'llash mumkin. masalan uchli sanoq sistemasiga asoslangan kompyuterlar bor. informatika faniga ko'ra esa, hisoblash mashinasi uchun eng optimal sanoq sistemasi e ga teng bo'lar ekan. demak amaldagi sistemalar ham shu songa iloji borisha yaqin bo'lishi kerakdir. c/c++ da baytga asoslangan tip char dir. char tipi butun son tipida bo'lib, chegaraviy qiymatlari -128 dan +127 gachadir. bu tip lotin alifbosi harflarini va y ana qo'shimcha bir guruh simvollarni kodlashga qulay bo'lgan. lekin hozirda milliy alifbelarni kodlash uchun 16 bitlik unicode qo'llanilmoqda. u yordamida 65536 ta simvolni ko'rsatish mumkin. char tipida o'zgaruvchi e'lon qilish uchun dasturda char g, h = 3, s; kabi yozish kerak. o'zgaruvchilar vergul bilan ayriladi. e'lon bilan bir vaqtning o'zida boshlang'ich qiymat ham berish imkoni bor. mashina ichida baytdan tashkil topgan boshqa kattaliklar ham bor. ikki baytdan tuzilgan kattalik so'z (word) deyiladi, …

3 / 30

ari quyidagi jadvalda berilgan. ushbu tiplar bilan ishlaganda unsigned(ishorasiz, +/- siz), signed (ishorali) long (uzun) va short (qisqa) sifatlarini qo'llasa bo'ladi. unsigned va signed ni faqat butun son tiplari bilan qo'llasa bo'ladi. unsigned qo'llanganda sonning ishorat biti bo'lmaydi, ishorat biti sonning kattaligini bildirish uchun qo'llaniladi. masalan char tipida 8 chi, eng katta bir odatda ishorat bitidir. biz unsigned char ch; desak, ch o'zgaruvchimizga faqat 0 va musbat qiymatlarni berishimiz mumkin. lekin oddiy char [-128;127] ichida bo'lsa, unsigned char [0;255] orasidagi qiymatlarni oladi, chunki biz ishorat biti ham qo'llamoqdamiz. huddi shunday unsigned int da (4 baytli) qiymatlar [0;4 294 467 296] orasida yotadi. signed ni ishlatib esa biz ochiqchasiga butun sonimizning ishorati bo'lishi kerakligini bildiramiz. normalda agar signed yoki unsigned qo'yilmasa, tipimizning ishorasi bo'ladi. long int bilan qo'llanilganda 16 bitli int 32 ga aylanadi. bu agar mashina 16 bitli bo'lsa, mashina 32 bitli arhitekturaga ega bo'lsa, int ning kattaligi 4 bayligicha …

4 / 30

da juda qo'l keladi. bool tipi boshqa bir integral tipga asoslangan bo'lishiga qaramasdan (int yoki char), yuqoridagi ikki qiymatdan tashqari boshqa qiymat ololmaydi. bool tipi o'zgaruvchilari to'g'ri shaklda initsalizatsiya qilinmagan taqdirda, ularning qiymati hato ravishda na true va na false bo'lishi mumkin.yana boshqa bir integral tip bu wchar_t dir (wide char type - keng simvol tipi). u ham ko'pincha boshqa bir butun son tipiga asoslanadi - bir baytdan kattaroq bo'lishi kerakligi uchun short int qo'llaniladi.wchar_t simvollar kodlanishida qo'llaniladi. masalan c++ da unicode ni odatda wchar_t bilan kodlaymiz. hozirda wchar_t ning kattaligi 16 bit, lekin yuqori kattaligi necha bit bo'lishi kerakligi standartda belgilanmagan. butun sonlarni c++ da bir necha asosda berish mumkin. hech qanday belgi qo'yilmasdan yozilgan son o'nlik asosda (decimal) deb qabul qilinadi. sakkizli asosdagi (octal) sonni berish uchun sondan oldin 0o yoki 0o belgilarini qo'yish kerak.o'n oltilik sistemadagi (hexadecimal) sonlar oldiga 0x yoki 0x lar yoziladi. sakkizli sistemada qo'llaniladin …

5 / 30

rafidan bajariladi. masalan ushbu parchani ko'raylik: char c = 33; int k; k = c; bu yerda k ning sig'imi c nikidan kattaroqdir. shuning uchun c ning qiymatini k ga berishda hech qanday muammo paydo bo'lmaydi. quyidagi misolni ko'raylik: int i = 5; float f = 9.77; float result; result = f + i; c++ ning kompilyatori ikki turdagi o'zgaruvchilar bilan ishlay olmaydi. shu sababli ifodadagi sig'imi kichik bo'lgan o'zgaruvchilar ifodadagi qatnashgan eng katta sig'imga o'tqaziladi. bu ham avtomatik tarzda bajariladi. i o'zgaruvchimiz qiymati vaqtinchalik float tipidagi o'zgaruvchiga beriladi. bu vaqtinchalik o'zgaruvchi esa f ga qo'shiladi. chiqqan javob result ga beriladi. yuqorida ko'rib chiqqanlarimiz kompilyator tarafidan bajariladi. bu kabi tip o'zgarishlarini avtomatik konversiya(implicit conversion) deymiz. lekin gohida to'g'ri kelmaydigan tiplarni birga qo'llashga to'g'ri keladi. masalan float tipiga double tipni o'tqazish, char ga int va hokazo. bu hollarda ochiq konversiya (explicit conversion) amalini bajarishimiz kerak. buni bajarishning ikki uslubi bor. birinchisi …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "c++ 3-darslik"

c++ 3-darslik funksiyalar c++ da dasturlashning asosiy bloklaridan biri funksiya-lardir. funksiyalarning foydasi shundaki, katta masala bir necha kichik bo'laklarga bo'linib, har biriga alohida funksiya yozilganda, masala yechish algoritmi ancha soddalashadi. bunda dasturchi yozgan funksiyalar c++ ning standart kutubhonasi va boshqa firmalar yozgan kutub-honalar ichidagi funksiyalar bilan birlashtiriladi. bu esa ishni osonlashtiradi. ko'p holda dasturda takroran bejariladigan amalni funksiya sifatida yozish va kerakli joyda ushbu funksiyani chaqirish mumkin. funksiyani programma tanasida ishlatish uchun u chaqiriladi, yani uning ismi yoziladi va unga kerakli argumentlar beriladi. () qavslar ushbu funksiya chaqirig'ini ifodalaydi. masalan: foo(); k = square(l); demak, agar funksiya argument...

This file contains 30 pages in DOC format (148.0 KB). To download "c++ 3-darslik", click the Telegram button on the left.

Tags: c++ 3-darslik DOC 30 pages Free download Telegram