xiva xonligida harbiy ishlar tezis

DOCX 5 pages 25.8 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.8 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

xiva xonligida harbiy ishlar kirish xiva xonligi (1511–1920-yillar) oʻrta osiyoning eng muhim davlatlaridan biri boʻlib, xorazm vohasida joylashgan boʻlib, amudaryo deltasining suvli tekisliklarida shakllangan. bu davlatning harbiy tizimi uning mavjudligini taʼminlashda markaziy rol oʻynagan, chunki u ichki qabilaviy nizolar, qoʻshni davlatlar (buxoro xonligi, qalmaqlar) hujumlari va keyinchalik rossiya imperiyasining ekspansiyasiga qarshi kurashda doimiy jangovar tayyorgarlik holatida boʻlgan. harbiy ishlar xiva xonligining ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga chuqur taʼsir koʻrsatgan: askarlar uchun yer ajratish, soliq imtiyozlari va yangi qurollarni joriy etish kabi choralar davlatning markazlashuvini kuchaytirdi. ushbu tezis xiva xonligidagi harbiy ishlarning barcha jihatlarini – tarixiy rivojlanish, tashkiliy tuzilma, qurol-yarogʻ, taktika va strategiya, asosiy yurishlar va janglar, ijtimoiy roli hamda tanazzul sabablarini – batafsil yoritishga qaratilgan. maʼlumotlar asosan xix asrga asoslangan boʻlib, bu davrda xonlik harbiy islohotlari eng yuqori choʻqqisiga chiqqan. tezisning maqsadi – xiva xonligining harbiy merosini ilmiy asosda tahlil qilish va uning oʻrta osiyo harbiy sanʼatidagi oʻrnini koʻrsatish. harbiy ishlarning tarixiy rivojlanishi …

2 / 5

inot ajratildi. markaziy hokimiyat qabilaviy nizolarni bartaraf etish va tashqi tahdidlarga qarshi kurash uchun kuchli armiyani shakllantirishga eʼtibor qaratdi. nukerlar instituti (xvi–xix asrlar) muhim rol oʻynadi: ular tinchlikda politsiya vazifasini bajarib, urushda harbiy xizmat qilgan va soliqdan ozod qilingan. karakalpaklar va orol oʻzbeklarining ittifoqi (1625–1814, "aral viloyati" davlati) harbiy hamkorlikni kuchaytirdi: ular birgalikda yurishlar oʻtkazgan va mudofaa qurilishlarini mustahkamladi. umuman, harbiy rivojlanish xonlikni ichki beqarorlikdan saqlab qoldi, ammo rossiya ekspansiyasi (1839, 1873-yurishlar) oldidan zaifliklarni ochib berdi. armiya tashkiliy tuzilmasi va tarkibi xiva xonligi armiyasi xix asr oʻrtalarida muntazam armiyaga aylandi. asosiy tarkibiy qismlar quyidagilar edi: muntazam armiya va nukerlar - nukerlar: professional askarlar, qishloq aholisidan tanlab olingan. ular tinchlikda pastki politsiya xizmatini, urushda esa harbiy vazifalarni bajarar edi. har bir viloyatdan nukerlar chaqirilardi; ularga pul, tovar va yer ajratilardi. otlar oʻz mulki boʻlib, davlat belgisi bilan belgilab qoʻyilardi. nukerlar soni cheklangan boʻlib, qurol turiga qarab boʻlinar edi: mergenov (oʻq otuvchilar) …

3 / 5

ar) – 1600 dan ortiq, ular jangda ishonchli boʻlgan. turkmanlar soliq toʻlovchi va askar manbai boʻlib, 1855–1867-yillarda isyon koʻtargan. armiya umumiy soni xix asrda 20–30 ming kishiga yetgan, ammo aniq raqamlar manbalarda farq qiladi. qurol-yarogʻ va jihozlar xiva armiyasi anʼanaviy va zamonaviy qurollarning aralashmasidan foydalangan. dastlabki davrda oʻrta asr qurollari ustunlik qilgan, ammo xix asrda yevropa taʼsiri kuchaydi. anʼanaviy qurollar - oʻq otish qurollari: oʻq-yoy, nayza. - oʻyma qurollar: qilich, shamshir, bolta, kaltak, muhammer. - himoya vositalari: zanjirli pora, temir dubulgʻa, qalqon. karakalpaklarda "toʻqqiz qatlamli pora", "koʻkqush koʻzli pora" kabi turlari bor edi. zamonaviy qurollar xix asrda miltiqlar (berdanka, bes marta oʻq otuvchi), toʻpponchalar (olti marta oʻq otuvchi), shamxollar (falconetlar), toʻplar joriy etildi. yevropa qurollari sovgʻa sifatida keltirilgan. karakalpaklar oʻz qurollarini (miltiq, changʻi, oʻq-dorilar) ishlab chiqargan va qozoqlar oʻrtasida savdo qilgan. miltiq uzunligi 1,5 fut, temir va yogʻochdan yasalgan. harbiy taktika va strategiya xiva harbiy sanʼati koʻchmanchi anʼanalarga asoslangan: tez …

4 / 5

ngan: yaqinlikdan foydalanib, uzoq yurishlarni oldini olish. asosiy yurishlar va janglar xiva xonligi koʻp yurishlarga duch kelgan. ichki va qoʻshni davlatlar bilan - buxoro bilan urushlar: 1538–1540, 1593, 1655, 1662, 1684, 1689, 1694, 1806-yillar – amudaryo nazorati uchun. - qalmaq bosqinlari: arab muhammad i davrida (1602–1623) talon-taroj qilish. - turkman isyonlari: 1855–1867, bir necha xon oʻldirilgan. rossiya yurishlari - 1717-yurish: aleksandr bekovich-cherkasskiy boshchiligida, dastlab gʻalaba, ammo shir gʻozi xon bilan shartnoma. - 1839–1840-yurish: vasiliy perovskiy, 6651 askar, qish sovuq tufayli muvaffaqiyatsiz (10 ming tuya yoʻqolgan). xivaliklar va qozoqlar taʼminotga hujum qilgan. - 1873-yurish: general fon kaufman, 13 ming askar, bes tomondan hujum. 10-iyun khiva quladi, xon qayta taʼyindan oʻtadi. natija: protektorat, qul savdosi taqiqlanadi. karakalpak yurishlari: tabarchuk sulton (1680–1718) 1600 navkar bilan qarshi kurash. harbiy ishlarning ijtimoiy-iqtisodiy roli harbiy xizmat ijtimoiy koʻtarilish vositasi boʻlgan: nukerlar soliqdan ozod, yer olgan. armiya qabilaviy nizolarni boshqargan va iqtisodiyotni (qurol ishlab chiqarish, savdo) rivojlantirgan. …

5 / 5

xiva xonligida harbiy ishlar tezis - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiva xonligida harbiy ishlar tezis"

xiva xonligida harbiy ishlar kirish xiva xonligi (1511–1920-yillar) oʻrta osiyoning eng muhim davlatlaridan biri boʻlib, xorazm vohasida joylashgan boʻlib, amudaryo deltasining suvli tekisliklarida shakllangan. bu davlatning harbiy tizimi uning mavjudligini taʼminlashda markaziy rol oʻynagan, chunki u ichki qabilaviy nizolar, qoʻshni davlatlar (buxoro xonligi, qalmaqlar) hujumlari va keyinchalik rossiya imperiyasining ekspansiyasiga qarshi kurashda doimiy jangovar tayyorgarlik holatida boʻlgan. harbiy ishlar xiva xonligining ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga chuqur taʼsir koʻrsatgan: askarlar uchun yer ajratish, soliq imtiyozlari va yangi qurollarni joriy etish kabi choralar davlatning markazlashuvini kuchaytirdi. ushbu tezis xiva xonligidagi harbiy ishlarning barcha jihatlarini – tarixiy rivojl...

This file contains 5 pages in DOCX format (25.8 KB). To download "xiva xonligida harbiy ishlar tezis", click the Telegram button on the left.

Tags: xiva xonligida harbiy ishlar te… DOCX 5 pages Free download Telegram