xiva xonligida ijtimoiy iqtisodiy o’zgarishlar

DOCX 6 pages 19.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

xiva xonligida ijtimoiy iqtisodiy o’zgarishlar edilova gulshoda abdurasul qizi nizomiy nomida tdpu talabasi e-mail edilovagulshoda4gmail.com annotatsiya: ushbu maqolada hozirgi o’zbekiston hududida joylashgan xiva xonligi murakkab tarixiy va ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga ega bo’lib, uning geografik joylashuvi, savdo yo’llari, qo’shni davlatlar bilan o’zaro aloqalari tufayli shakllangan. xonlik oʻrta osiyoda muhim davlat boʻlib, vaqt oʻtishi bilan rivojlangan ijtimoiy va iqtisodiy tuzilishga egaligini ko’rib chiqamiz. kalit so’zlar. davlat tuzumi, ilk iqtisodiy tuzum, soliq tizimi, xonlikning iqtisodiy rivojlanishi, sanoatlashtirish. sotsialno-ekonomicheskie izmeneniya v xivinskom xanstve annotatsiya: v dannoy state xivinskoe xanstvo, raspolojennoe na territorii sovremennogo uzbekistana, imeet slojnoe istoricheskoe i sotsialno-ekonomicheskoe razvitie, kotoroe sformirovalos blagodarya ego geograficheskomu polojeniyu, torgovim putyam i vzaimodeystviyu s sosednimi stranami. xanstvo yavlyaetsya vajnoy stranoy v tsentralnoy azii, i mi budem schitat, chto ono imeet razvituyu sotsialnuyu i ekonomicheskuyu strukturu s techeniem vremeni. klyuchevie slova. gosudarstvennoe ustroystvo, pervaya ekonomicheskaya sistema, nalogovaya sistema, ekonomicheskoe razvitie xanstva, industrializatsiya. socio-economic changes in khiva khanate abstract: in …

2 / 6

dan kechirdi. ushbu maqola xiva xonligining tashkil topishidan to sovet ittifoqi tarkibiga qo’shilishigacha bo’lgan davrda sodir bo’lgan asosiy o’zgarishlarni o’rganadi. xiva xonligi ierarxik jamiyat boʻlib, tepada xon boʻlgan, undan keyin zodagonlar, ruhoniylar, savdogarlar, hunarmandlar va dehqonlar joylashgan. xonlik jamiyati asosan agrar jamiyat boʻlib, dehqonchilik iqtisodiyotda muhim oʻrin tutgan. aholi qishloqlarga bo’lingan va yuqorida aytib o’tilganidek, muayyan majburiyatlar va soliqlarga ega edi. aholi zimmasiga yuklangan mehnat majburiyatlari, shu jumladan qurilish ishlari va kanallarni saqlash davlatning markazlashgan nazorati va mehnatni jamoat ishlarida ekspluatatsiya qilishdan dalolat beradi.[1] iqtisodiy jihatdan xiva xonligi asosan dehqonchilikka, xususan paxta va sholichilikka bogʻliq boʻlib, u keng sugʻorish tizimi bilan taʼminlangan. xonlikning ipak yo’li bo’yida joylashganligi qo’shni hududlar bilan savdo-sotiqni osonlashtirib, uning iqtisodiy ravnaqiga hissa qo’shgani uchun savdo-sotiq ham hal qiluvchi rol o’ynagan. xonlik xalqaro savdo, xususan, ipak, ziravorlar va boshqa tovarlar bilan shug’ullangan, bu mintaqaga boylik va madaniy almashinuv olib kelgan. xix asrning 20-yillari boshlaridagi ma’lumotlarga ko’ra, xiva …

3 / 6

, xo’jayli, chumanoy va qo’ng’irot) va 2 ta noiblikka bo’lingan. viloyatlar shahar va masjid qavmlarini (qismlarni) o’z ichiga olgan. masjid qavmlari obro’li oqsoqollar, qozilar va miroblar tomonidan boshqarilgan. ilk iqtisodiy tuzilma. xiva xonligi dastlab dehqonchilikka, xususan, paxta, gʻalla va arpa yetishtirishga tayangan. sug’orish tizimlari qurg’oqchil muhitda qishloq xo’jaligi hosildorligini ta’minlash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega edi. bundan tashqari, mintaqadan o’tgan savdo yo’llari qo’shni imperiyalar va sivilizatsiyalar bilan savdo va madaniy almashinuvni osonlashtirdi.[2] xiva xonligi tarkibida aholi zimmasiga yuklangan soliq tizimi va majburiyatlar mintaqaning ijtimoiy-iqtisodiy manzarasini shakllantirishda katta rol o’ynadi. salgut nomi bilan mashhur boʻlgan asosiy soliq yer soligʻi boʻlib, xonlik daromad tizimining asosini tashkil qilgan. bundan tashqari, hunarmandlar, tashqi savdo bilan shug’ullanuvchi savdogarlar va chorvachilik bilan shug’ullanuvchi dehqonlar zakot to’lashlari va davlat daromadiga qo’shimcha hissa qo’shishlari shart edi. biroq, bu o’rnatilgan soliqlardan tashqari, aholi bir qator majburiy mehnat majburiyatlariga duch keldi, bu ularning turmush tarzi va farovonligiga jiddiy ta’sir ko’rsatdi. …

4 / 6

adi. bundan tashqari, tuproq, yog’och va maysa kabi materiallardan foydalangan holda to’g’onlarni qurish ular ko’pincha suv bosimiga berilib, doimiy rekonstruktsiya qilishni talab qilgan. qayta qurishning bunday tsiklik xususiyati nafaqat mehnatga layoqatli aholining yukini oshiribgina qolmay, balki mavjud infratuzilmaning tabiiy kuchlarga bardosh bera olmasligini ham aks ettirdi. ushbu majburiy mehnat majburiyatlarining yuklanishi aholi uchun juda katta oqibatlarga olib keldi. mehnatkashlarning jismoniy va ruhiy zarari vazifalarning davriyligi bilan birgalikda, shubhasiz, ularning mehnat unumdorligi va farovonligiga ta’sir qildi. bundan tashqari, bunday mehnat majburiyatlarining iqtisodiy oqibatlarini hisobga olish kerak, chunki ular, ehtimol, odamlarning samarali iqtisodiy faoliyat bilan shug’ullanish qobiliyatiga ta’sir ko’rsatishi, umumiy iqtisodiy rivojlanish va ijtimoiy harakatchanlikka to’sqinlik qilishi mumkin.[3] xiva xonligida bu mehnat vazifalarining majburiyligi tarixiy ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmalarni va davlat siyosatining xalq hayotiga ta’sirini tushunish muhimligini ta’kidlaydi. shuningdek, oddiy odamlarning davlat oldidagi majburiyatlarini bajarish, o’z tirikchiligini ta’minlashga intilishda qanday qiyinchiliklarga duch kelayotgani ham yoritilgan. barcha davlatlarda bo’lganidek, xiva xonligida ham aholi to’laydigan soliqlar …

5 / 6

ti. 3. ichki va obxo’ra qazu — har yili kanallarning suv taqsimlagichini tozalash majburiyati. 4. hachi — himoya dambalari qurish va ularni mustahkamlashda qatnashish majburiyati.» sug’orish inshootlari qurish va ta’mirlash bilan bog’liq majburiyatlarda qatnashish mashaqqatli ish edi. chunki bu majburiyatlarning barchasi qo’lda ketmon bilan bajarilar, tuproqlar esa zambilda tashilar yoki yelkada ko’tarib chiqilardi. suv chiqarish va himoya to’g’onlari tuproq, yog’och hamda chimlardan qurilar ediki, ko’pincha, ular suvning bosimiga bardosh bera olmasdi. ana shunday paytlarda ular qaytadan qurilardi. bosimga bardosh berganlari esa bir yildan ortiqroq chidamas edi. kelasi yili ularni qayta qurish kerak bo’lardi. rossiya imperializmining ta’siri. 19-asrda xiva xonligi kengayib borayotgan rossiya imperiyasining bosimi ostida qoldi. bu davr ijtimoiy-iqtisodiy dinamikaning o’zgarishiga guvoh bo’ldi, chunki xonlik rus kuchlarining kuchayib borayotgan siyosiy va iqtisodiy ta’siriga duch keldi. mintaqa iqtisodiyoti rus savdo tarmoqlari bilan chambarchas bog’liq bo’lib, an’anaviy agrar iqtisodiyot yangi talablarga moslasha boshladi. modernizatsiya va sanoatlashtirish. rossiya taʼsiri kuchaygani sari xiva xoʻjaligi …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiva xonligida ijtimoiy iqtisodiy o’zgarishlar"

xiva xonligida ijtimoiy iqtisodiy o’zgarishlar edilova gulshoda abdurasul qizi nizomiy nomida tdpu talabasi e-mail edilovagulshoda4gmail.com annotatsiya: ushbu maqolada hozirgi o’zbekiston hududida joylashgan xiva xonligi murakkab tarixiy va ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga ega bo’lib, uning geografik joylashuvi, savdo yo’llari, qo’shni davlatlar bilan o’zaro aloqalari tufayli shakllangan. xonlik oʻrta osiyoda muhim davlat boʻlib, vaqt oʻtishi bilan rivojlangan ijtimoiy va iqtisodiy tuzilishga egaligini ko’rib chiqamiz. kalit so’zlar. davlat tuzumi, ilk iqtisodiy tuzum, soliq tizimi, xonlikning iqtisodiy rivojlanishi, sanoatlashtirish. sotsialno-ekonomicheskie izmeneniya v xivinskom xanstve annotatsiya: v dannoy state xivinskoe xanstvo, raspolojennoe na territorii sovremennogo uzbekistana, ...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.4 KB). To download "xiva xonligida ijtimoiy iqtisodiy o’zgarishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xiva xonligida ijtimoiy iqtisod… DOCX 6 pages Free download Telegram