xaritalar va geografiya davri

DOCX 6 pages 30.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3- maʼruza. tayyorgarlik davri reja 1. dala ishlarini o‘tkazishga tayyorgarlik. 2. hududni tabiiy sharoitlarini (geomorfologiyasi, geologiyasi, iqlim sharoiti, gidrogeografiyasi, gidrogeologiyasi va o‘simlik qoplami) o‘rganish. 3. tuproq kartografik maʼlumotlarini yig‘ish. xarita termini grekcha chartes so‘zidan olinib, xat ѐzish uchun ishlatiladigan papirus qog‘ozining bir varag‘i degan maʼnoni anglatadi. bazi manbalarda xarita- yer yuzasini tekislikdagi kichraytirilgan tasviri deb yuritilib kelingan. lekin bu tarif hozirgi vaqtdagi xarita tushunchasiga to‘g‘ri kelmay qoladi. chunki bu taʼrif bo‘yicha fotosuratlarni ham, rassomlarning joyni tasvirlab chizgan rasmini ham xarita deb tushunish mumkin. undan tashqari, bu taʼrif xaritaning oldiga qo‘ygan vazifasini ham chegaralab qo‘yadi. hozirgi vaqtda nashr qilingan xarita- larda tabiiy va iqtisodiy elementlar har xil mazmunda tasvirlanmoqda (masalan, havoning harorati va bosimi, ѐg‘in-sochin mikdori, shamollar, aholining milliy tarkibi, zichligi, sanoat turlari va hokazo). geografik xaritalar maxsus matematik yo‘l bilan hisoblash natijasida er ellipsoidini tekislikka tasvirlash natijasida vujudga keladi. yuqorida aytganimizdek, xaritalarda tasvirlangan voqea va hodisalar, fotosuratlarga ѐki rassomlarning ishlagan …

2 / 6

lishini, holatini va bir-biriga bog‘liqligini ko‘rsatuvchi, hamda maqsadga muvofiq qilib tuzilgan tasvirga aytiladi. geografik xaritalar faqatgina geografiya fanini o‘rganishdagina foydalanilmasdan, kishilarning kundalik haѐti va faoliyatida xaritaning ahamiyati nihoyatda katta birorta ilmiy asar ѐki darslik er yuzasidagi bo‘laѐtgan voqea va hodisalarning hududiy tafsilotlarini xaritadek mufassal tasvirlab berolmaydi. xarita faqat ―qayerda nima bor‖ ekanligini ko‘rsatib qolmasdan, ―qancha bor‖ va undan qanday foydalanish mumkinligini, ko‘rsatib berish imkoniyatiga ega. xarita ѐrdamida voqea va hodisalarni rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganib, oldindan aytib berish (prognoz) va baholash imkoniyatiga ega. xarita okean va dengizda, havoda, quruqlikda, turistik saѐhatlarda, harbiy sohada asosiy yo‘l ko‘rsatgich bo‘lib hisoblanadi. sanoat, transport, irrigastiya, meliorastiya va boshqa qurilishlar, loyihalash xaritasiz bo‘lmaydi. xaritaning qishloq xo‘jaligidagi roli oshib bormoqda. masalan, er tuzish ishlarida, yangi erlarni o‘zlashtirishda, tuproq xaritalarini tuzishda va umuman erdan foydalanish ishlarida va hakozalar. mamlakatimiz tabiiy resurslarini o‘rganib, ulardan oqilona foydalanishda xaritaning roli kattadir. hech bir geologik qidiruv ishlari xaritasiz olib borilmaydi. xarita xalq xo‘jaligini …

3 / 6

amini maʼlum masshtabda kichraytirilgan holda qog‘ozga aks ettirish demakdir. tuproqni xaritalashning asosiy vazifasi yer yuzasining maʼlum maydonini xaritasini tuzishdan, tuproq va tuproq hosil qilish sharoitlarini o‘zaro bog‘liqligini o‘rganishdan, tuproq tiplari tipchalari va xillarini tarqalish qonuniyatlarini ochib berishdan iborat. tuproqni xaritalashning asosiy usuli v.v.dokuchayev tomonidan ishlab chiqilgan tuproq geografiyasi usulidir. tuproqni tabiatda va laboratoriya sharoitida birgalikda o‘rganish tuproq hosil bo‘lishi, rivojlanishi, tarqalishi va unumdorligini aniqlash kabi juda murakkab masalalarni hal etishga ѐrdam beradi. tuproqdan va o‘g‘itdan samaraliroq foydalanish yo‘llarini to‘laroq ilmiy asoslab berish uchun bajriladigan xaritaviy ishlar natijasida quyidagilar tuziladi: tuproq xaritalari, agrotuproq raѐnlashtirish xaritalari, tuproqlarni va fermer xo‘jaligi yer -suvlarini sifat jihatidan baholash xaritalari, tuproqlarni agronomik ishlab chiqarish harakteristikasi va har - xil xaritanomalar (o‘zgaruvchan fosfor, kaliy va x.k.) tuziladi. dala tekshiruv ishlari dala ishlari mavjud tuproq, geobotanik, aerokosmik rasmlar va boshqa hujjatlar asosida o‘tkaziladi. dala sharoitida bu hujjatlarning yer baholash ishlarini bajarish uchun yaroqli yoki yaroqsizligi aniqlanadi, shuningdek, yerning …

4 / 6

shlab chiqarish guruxlari bo‘yicha asosiy qishloq xo‘jalik ekinlarining joylashishini aniqlash va almashlab ekish haqiqatdan o‘zlashtirilganligini aniqlash; - ayrim xo‘jaliklarda mevali daraxtlar ekilgan yerlardan foydalanish bo‘yicha qo‘shimcha maʼlumotlar yig‘ish (relyef belgilari bo‘yicha joylashtirilganligi tuproq agroguruxlari, yoshi va nav tarkibi, agrotexnikasi va boshqalar; tabiiy yaylov yerlardan haqiqiy foydalanish va madaniy texnik holatlari). dalada qilingan tayyorgarlik ishlarining natijalari, baholash rayonlarining chegaralarini va tuproqning agronomik ishlab chiqarish guruxlarining chegaralari, xo‘jaliklar tarkibida baholash shkalasi ishlab chiqish uchun, shuningdek, tuproq, geobotanik va boshqalar bo‘yicha qilinadigan qo‘shimcha tekshiruvlarning hajmini aniqlash uchun foydalaniladi. chunki berilgan maydonda bu maʼlumotlarsiz baholash ishlarini bajarib bo‘lmaydi. kameral ishlar asosan daladan keltirilgan tuproq naʼmunasi va dala kundaligini ko‘rib chiqishdan boshlanadi. agarda naʼmuna xo‘l bo‘lsa soya joyda quritiladi. tuproqni tekshirishda uni dalada yozilgan kundalikka solishtirib ko‘riladi. daladan keltirilgan tuproq naʼmunasi va kundalikka asoslanib har bir tuproqning morfologik belgilariga jadval tuziladi. jadvalda ular tip va tipchalarga ajratib yoziladi. ularning qatlam qalinligi va morfologik belgilari ifodalanadi, …

5 / 6

shni to‘g‘ri joriy qilishda. 6. tuman, viloyat, respublika tuproq xaratalarini tuzishda. 4. qishloq xo‘jaligini ixtisoslashtirish va rejalashtirish hamda ko‘plab qishloq xo‘jalik tajribalari uchun. bizga maʼlumki, tuproq xaritasi maʼlum masshtabda tuziladi. tuproq xaritalarining masshtabiga qarab guruhlarga ajratiladi: 1-umumiy tushuntiruvchi xarita. 1:2500000 2-mayda masshtabli. (mashtabdagi) 1:300000. 3-o‘rta masshtabdagi. 1:300000-1:100000. 4-yirik masshtabdagi. 1:50000-10000 5-aniq xaritalar. 1:5000-1:200. 1. umumiy tushuntiruvchi xarita 1:2500000. tip va tipchalar beriladi (fermer xaritalari). 2. mayda masshtabdagi 1:300000 (respublika, viloyat va tumanlar) bunda tuproq tiplaridan tashqari q.x. raѐnlashtirilganligi, yer maydonlari hisobi, qishloq xo‘jalik ekinlarini raѐnlashtirilganligi berilishi bilan biri qatorda tip, tipchalar va ularni aralashmalari haqida beriladi va ko‘p tarqalgan tip xaqida maʼlumot beradi. 3. o‘rta masshtabdagi xaritalari 1:300000 - 1:100000. bu masshtabdagi xaritalar viloyat, tuman miqѐsida tuzilib mineral o‘g‘itlari, meliorativ ishlarni amalga oshirishlari rejalashtirishga ѐrdam beradi. bu masshtabdagi xaritada tuproq tip, tipchalardan tashqari tip turlari haqida ham maʼlumot beradi. asosan yirik masshtabdagi xaritalarni umumlashtirib tuziladi. 4. yirik masshtabdagi xaritalar 1:50000 …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xaritalar va geografiya davri"

3- maʼruza. tayyorgarlik davri reja 1. dala ishlarini o‘tkazishga tayyorgarlik. 2. hududni tabiiy sharoitlarini (geomorfologiyasi, geologiyasi, iqlim sharoiti, gidrogeografiyasi, gidrogeologiyasi va o‘simlik qoplami) o‘rganish. 3. tuproq kartografik maʼlumotlarini yig‘ish. xarita termini grekcha chartes so‘zidan olinib, xat ѐzish uchun ishlatiladigan papirus qog‘ozining bir varag‘i degan maʼnoni anglatadi. bazi manbalarda xarita- yer yuzasini tekislikdagi kichraytirilgan tasviri deb yuritilib kelingan. lekin bu tarif hozirgi vaqtdagi xarita tushunchasiga to‘g‘ri kelmay qoladi. chunki bu taʼrif bo‘yicha fotosuratlarni ham, rassomlarning joyni tasvirlab chizgan rasmini ham xarita deb tushunish mumkin. undan tashqari, bu taʼrif xaritaning oldiga qo‘ygan vazifasini ham chegaralab qo‘yadi. hozi...

This file contains 6 pages in DOCX format (30.0 KB). To download "xaritalar va geografiya davri", click the Telegram button on the left.

Tags: xaritalar va geografiya davri DOCX 6 pages Free download Telegram