topografik xaritalar

DOCX 4 стр. 197,8 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 197,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

4-mavzu: topografik kartada berilgan yo’nalish profili. topografik xaritalarning har bir varagʻi meridian va parallel chiziklar bilan chegaralanadi va trapetsiya shakliga ega boʻladi. koʻp varakli xaritani alohida varaqlarga boʻlinishiga grafalarga boʻlish va ularni maʼlum sistema boʻyicha belgilanishiga nomenklatura deyiladi. hamma topografik xaritalarning nomenklaturasi 1:1 000 000 masshtabdagi xalqaro xaritaning grafalarga boʻlish va nomenklaturasiga asoslangan. xalqaro nomenklatura sistemasi 1909-yil london va 1913-yil parijda oʻtkazilgan xalqaro geografik kongresslarda qabul kilingan. bu sistemaga kura, 1:1 000 000 masshtabli xarita varagʻining kengligi meridian boʻyicha 4° va parallel boʻyicha 6° ga teng. ekvatordan qutblarga tomon har 4° dan parallellar oʻtkazilib katorlar, 180° li meridiandan boshlab har 6° dan meridianlar oʻtkazilib kolonnalar hosil kilinadi. qatorlar ekvatordan har ikkala kugb tomon lotin alfavitining bosh xarflari bilan (a dan z gacha), kolonnalar esa soat mili harakatiga teskari yoʻnalishda oʻsib borish tartibida 180° meridiandan boshlab arab rakamlari bilan 1 dan 60 gacha belgilanadi. shunday qilib, 1:1 000 000 masshtabli xarita …

2 / 4

di. tabiatda ko‘rinmaydigan ba’zi voqea va hodisalar ham shartli belgilar yordamida tasvirlanishi mumkin, masalan suv ostini chuqurligi va uning miqdori (quduq suvining) xatto suvining sifati, magnit og‘ish burchagi, yeming geologik o‘tmishi, zilzila va h.k. shartli belgilar xaritaning tili deb yuritiladi. topografik plan va xaritalarning shartli belgilari masshtabli, masshtabsiz va tushuntirish xatlarga bo‘linadi. xaritadagi tafsilotlaming shakli va kattaligini xarita masshtabida tasvirlashda masshtabli shartli belgilardan foydalaniladi. masshtabli shartli belgilar maydonli va chiziqli bo‘ladi. maydonli shartli belgilar bilan o‘rmonlar, ekin maydonlari, botqoqliklar, sho‘r bosgan maydonlar, aholi yashaydigan yerlar, bog‘lar va h.k. tasvirlanadi. maydonli shartli belgilar bilan tasvirlangan obyektlaming maydonini aniq hisoblasa bo‘ladi. maydonlaming yuzasi rang yoki shtrix bilan hamda belgilar bilan tasvirlanib ba’zan tushuntirish xati yoki miqdor ko‘rsatkichlar ham beriladi. masalan, o‘rmon tasvirlangan bo'isa, shakl bilan o‘rmondagi asosiy daraxtlaming turi (qayin, dub, archa, terak), o‘rtacha balandligi, yo‘g‘onligi va zichligi beriladi. daryolar, yo‘llar, chegaralar va to‘siqlar, aloqa vositalari, gaz va neft quvurlari va shu …

3 / 4

i 1000 m (1 km) ga teng qilib olinadi. binobarin, xaritalar masshtabiga qarab kataklar har xil kattalikda bo‘ladi. agar xarita masshtabi 1:100 000 bo‘lsa, katak tomonlari 1 sm, 1:50 000 bo‘lsa, 2sm, 1 : 25 000 bo‘lsa, 4 sm (rasm), masshtab 1:10 000 bo‘lsa, katak tomonlari 10 sm ga teng bo‘ladi. bundan tashqari, xaritaning pastki ramkasidan boshlab yuqori tomonga yo‘nalish x bilan, o‘ng tomonga gorizontal yo‘nalish esa y bilan belgilanib, ularning necha kilometrga teng ekanligi yozib qo‘ yiladi. mana shu raqamlarga qarab, xaritadagi har bir nuqtaning vertikali va gorizontali nechanchi km larda ekanligini aniqlasa bo‘ladi. topografik xaritalarda berilgan joyning koordinatalarini aniqlash juda oson. xaritaning pastki va yuqorigi ramkalari yoniga geografik uzunlik (y) ham darajalarda, ham kilometrlarda yozib qo‘yiladi. yon ramkalari yoniga esa geografik kenglik (x) xuddi shunday yozib qo‘yiladi. aniqlanishi lozim bo‘lgan nuqta kataklar ichida bo‘lsa, u millimetrlarga bo‘lingan chizg‘ich yordamida aniqlanib, ramka yonida yozilgan raqamlarga qo‘shiladi. topografik xaritalarda yonbag‘irlarning …

4 / 4

ozda va quyidagi tartibda bajariladi. qog‘ozga profil asosi sifatida gorizontal chiziq chiziladi va unga de yo‘nalishidagi d-l, 1-2, 2-3, va x.z. e nuqtasigacha boigan ushbu yo‘nalishni kesayotgan gorizontal (yarimgorizontal) oralig‘idagi kesma uzunliklari karta yoki planning raasshtabiga mos tarzda tushiriladi. ushbu kesma qirralaridagi ya’ni profilda yotuvchi nuqtalardagi otmetkalar mos tarzda gorizontal chiziqni ostiga perpendikulyar tarzda yozib qo‘yiladi. otmetkalar grafasini ostiga masofa grafasi chiziladi va unga profilda yotuvchi nuqtalar orasidagi masofa qiymatlari yoziladi. shundan so‘ng shartli gorizont tanlanadi va vertikal masshtabga mos tarzda profilda yotuvchi nuqtaiar balandlik o‘rni belgilanadi. balandlik o‘rni belgilangan nuqtalami tutashtirish orqali profil hosil qilinadi. quyidagi jadvalda ko`rsek bo`ladi: image1.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "topografik xaritalar"

4-mavzu: topografik kartada berilgan yo’nalish profili. topografik xaritalarning har bir varagʻi meridian va parallel chiziklar bilan chegaralanadi va trapetsiya shakliga ega boʻladi. koʻp varakli xaritani alohida varaqlarga boʻlinishiga grafalarga boʻlish va ularni maʼlum sistema boʻyicha belgilanishiga nomenklatura deyiladi. hamma topografik xaritalarning nomenklaturasi 1:1 000 000 masshtabdagi xalqaro xaritaning grafalarga boʻlish va nomenklaturasiga asoslangan. xalqaro nomenklatura sistemasi 1909-yil london va 1913-yil parijda oʻtkazilgan xalqaro geografik kongresslarda qabul kilingan. bu sistemaga kura, 1:1 000 000 masshtabli xarita varagʻining kengligi meridian boʻyicha 4° va parallel boʻyicha 6° ga teng. ekvatordan qutblarga tomon har 4° dan parallellar oʻtkazilib katorlar, 180° li ...

Этот файл содержит 4 стр. в формате DOCX (197,8 КБ). Чтобы скачать "topografik xaritalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: topografik xaritalar DOCX 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram