geoaxborot tizimlariga ma’lumotlarni kiritish va o‘zgartirish

PDF 5 pages 105.3 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.3 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: geoaxborot tizimlariga ma‟lumotlarni kiritish va o„zgartirish. ishdan maqsad: geoaxborot tizimlariga ma‟lumotlarni kiritish va o„zgartirish bilan ishlashni o„rganish.talabalarga geoaxborot tizimlari ma‟lumotlaridan foydalanishni o„rganish. laboratoriya ishining bajarilishi. yer kichik bo„lgan va undagi tafsilotlami kichraytirib va aynan o„ziga o„xshash holda yer egriligini hisobga olmay qog„ozda tasvirlanganiga plan deyiladi. plan (xarita)dagi chiziq kesim uzunligini joyda unga to„g„ri keladigan gorizontal quyilishi uzunligiga bo„lgan nisbatiga masshtab deyiladi, yoki qog„ozda joy bo„lagini kichraytirib tasvirlash darajasiga masshtab deyiladi. masshtab odatda kasr „sifatida foydalanadi surati - bir, maliraji esa kichraytirish koeffisiyenti bo„ladi (masalan 1:2 000, 1:5 000, 1:10 000, 1:25 000, 1:50 000, 1:1 00 000 x.k.). agarda planda joy tavsilotlaridan tashqari, relyefi ham tasvirlansa topografik plan yoki topografik xarita deyiladi. topografik plan (xarita) lar juda katta ahamiyatga ega. tekislikda yeming katta bo„lagi tasvirlanadigan bo„isa, yer egriligi hisobga olinishi kerak, ya‟ni bunda kartografik proyeksiya qo„llanadi. xarita deb yemi katta bo„lagini matematik qonunlarga rioya qilib, kichraytirib, umumlashtirib tekislikda tasvirlanganiga …

2 / 5

ida chizib ko„rsatiladi. chiziqli masshtabni amaldagi aniqligi 0,5 mmni tashkil qilib ko„z bilan chamalab aniqlanadi. grafik ishlar aniqligini yanada oshirish uchun ko„ndalang masshtabdan foydalanadi. ko„ndalang masshtabni chizish uchun qog„ozda aq to„g„ri chiziq chizilib (1.6- rasm), unda 2 sm dan bo„lgan av - vs - sd kesimlar belgilanadi. chap tomondagi av asos 10 ta kichik bo„laklarga oddiy chiziqli masshtabdagi kabi bo„linadi. a, v, s, d, e, f, q nuqtalaridan asosiy chiziqqa nisbatan yuqoriga uzunligi 2,5 sm ga teng tik chiziqlar o„tkazilib, a, v, c, d, e , f q nuqtalar topiladi. agar n-m-10 bo„lak va a-2 sm bo„lsa, bunday ko„ndalang masshtab normal yuzlik ko„ndalang masshtab deyiladi. rasmdagi ko„ndalang masshtab chizg„ichida 472 m qiymati 1:10 000 masshtabda yulduzchalar bilan ko„rsatilgan. ko„z bilan millimetming 0,1 bo„lagini ajratish murnkin. plan yoki xaritadagi 0,1 mm ga to„g„ri keladigan joydagi uzunlikka masshtab aniqligi deyiladi va u t bilan belgilanadi, t-0,1 mm. shunda, masalan, 1:10 000 masshtab …

3 / 5

$ianlar o„zaro parallel emas, shuning uchun chiziqni turli nuqtalaridagi azimuti turli bo„ladi. berilgan ikkita nuqtalardagi ikkita meredianlar yo„nalishlari orasidagi burchak meredianlar yaqinlashishi burchagi alfa deyiladi. ' shakldan chiziqni to„g„ri va teskari azimutlari orasidagi bog„lanish quydagicha ifodalanadi: а ц а +180+y (1.2) amaliyotda ba‟zida azimutlar o„rniga rumb burchagidan foydalaniladi. rumb: rumb r bilan belgilanib qiymati oldiga u joylashgan chorak nomi yozib ko„rsatiladi. azimut bilan rumb orasidagi munosabat quyidagi jadvalda keltiriladi (1-jadval). 1-jadval. choraklar haqiqiy azimut berilgan bo„lsa rumbni aniqlash rumb berilgan bo„lsa haqiqiy azimutni aniqlash i r=a a=r ii r=180-a a=180-r iii r=a-180 a=i80+r iv r=360-a a=360-r 3 | \ i \ я \ \ *8 ; \ s «r 1 i \ a 3 i \ 5t в j \ о : \ 1 \ „ \ а t r m 1.8-rasm. azimut va direksion burchak orasidagi bog„lanish yer sirtini qaysi bir proyeksiyada tekislikda tasvirlash, masalan, gauss-kryuger proyeksiyasida, tekislikdagi burchakdan, …$

4 / 5

laridan o„tuvchi tekislik magnit meridiani tekisligi deyiladi. geografik meridiani tekisligi bilan magnit meridiani tekisligi orasidagi burchak magnit og„ish deyiladi. og„ish shimoldan sharqqa va g„arbga sanaladi va tegishlicha sharqiy (+) va g„arbiy (-) oglish deyiladi. magnit azimutlari an magnit meridiani shimolidan soat yo:li bo„yicha 0° dan 360°gacha xaqiqiy azimut bilan magnit azimuti o„rtasidagi bog„lanish quydagicha a=an+b (1.5) yemi turli joylarida magnit og„isb qiymati asriy, yiliik va sutkali o4zgarishga ega. direksion burchak va magnit azimuti orasidagi boglanish quyidagicha a = a” -(y —5) (1.6) (bu yerda a va 5 ishoralari hisobga olinishi kerak). geografik xarita - yer yuzasining yoki uning biror qismini yeming egriligini hisobga olib, ma‟lum matematik qoidalar asosida biroz o'zgartirib, kichraytirib, umumlashtirib qog„ozga (tekislikka) tushirilgan tasviri (proyeksiyasi) bo„lib, u qabul qilingan shartli belgilar sistemasida unda joylashgan obyektlaming geografik o„mini, joylashishini, holatini, vaqt mobaynida o„zgarishini va ular orasidagi o'zaro bogliqlikni ko!rsatadi. nuqtalami ham planli ham balandlik o„rnini (holatini) aniqlashga imkon beradigan …

5 / 5

handislik ishlarmi bajarishda va joyda oriyentirlashda foydalaniladi. obzor topografik xaritalardan asosan iqtisodiyotni rivojlantirish rejalari va loyihalashtirishni tuzishda, virik qurilish ishlarida joylarini belgilashda, hududni dastlabki o'rganishda hamda mayda masshtabli xarita va atlaslami tuzishda foydalaniladi. obzor xaritalardan hududni umumiy tarzda o„rganishda, o„sha hudud to„g„risidagi dastlabki ma‟lumotlami to„plashda, insoniyatning dunyo miqyosidagi muammolarini o„rganishda, tahlil qilishda, baholashda, dunyoviy miqyosda fikrlab, lokal miqyosda ish yuritishda foydalaniladi. topografik xaritaiarni elementlarini umumlashtirib ularni 3 ta guruhga, ya‟ni matematik (kartografik to„r, masshtab, ramka, varaqlarga bo„linishi (razgrafka) va nomenklaturasi hamda geodezik tayanch punktlari) va geografik (hududning relyefi, gidrografiyasi, o„simlik, tuproq grunt qoplami, aholi punktlari, yo'llar va aloqa vositalari, siyosiy ma‟muriy chegaralar, boshqa xo'jalik obyektlari v.b) elementlari guruhiga bo„lish mumkin. 2.2. topografik plan va xaritalarning proyeksiyasi. topografik xaritaning varaqlarga bo„hnishi, nomenklaturasi bizga ma‟lumki topografik xaritalar yirik, o„rta va mayda masshtabli bo„ladi. yirik masshtabli xaritalar joydagi hamma geografik obyektlami o„rganishga, har xil qurilish ishlarida, loyihalashda foydalanishga mo„ljallangan bo„lsa, mayda masshtabli xaritalar …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geoaxborot tizimlariga ma’lumotlarni kiritish va o‘zgartirish"

mavzu: geoaxborot tizimlariga ma‟lumotlarni kiritish va o„zgartirish. ishdan maqsad: geoaxborot tizimlariga ma‟lumotlarni kiritish va o„zgartirish bilan ishlashni o„rganish.talabalarga geoaxborot tizimlari ma‟lumotlaridan foydalanishni o„rganish. laboratoriya ishining bajarilishi. yer kichik bo„lgan va undagi tafsilotlami kichraytirib va aynan o„ziga o„xshash holda yer egriligini hisobga olmay qog„ozda tasvirlanganiga plan deyiladi. plan (xarita)dagi chiziq kesim uzunligini joyda unga to„g„ri keladigan gorizontal quyilishi uzunligiga bo„lgan nisbatiga masshtab deyiladi, yoki qog„ozda joy bo„lagini kichraytirib tasvirlash darajasiga masshtab deyiladi. masshtab odatda kasr „sifatida foydalanadi surati - bir, maliraji esa kichraytirish koeffisiyenti bo„ladi (masalan 1:2 000, 1:5 000, 1:10 000...

This file contains 5 pages in PDF format (105.3 KB). To download "geoaxborot tizimlariga ma’lumotlarni kiritish va o‘zgartirish", click the Telegram button on the left.

Tags: geoaxborot tizimlariga ma’lumot… PDF 5 pages Free download Telegram