тиш кариеси ва унинг касаллиги патогенези

DOCX 7 pages 422.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 422.2 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

мавзу № 8. минерализация, деминерализация ва реминерализация жараёнлари. тишларда кариес касаллиги патогенези. кариес – бу сўз лотинча суяк чириши маъносини англатади. илмий жиҳатдан кариес-тишларни эмал, дентин тўқималарининг асосий қисмини ташкил қилувчи, уларнинг қаттиқлигини таъминловчи минерал тузларнинг хилма-хил сабабларга кура ювилиб чикиб кетиши (деминерализация) оқибатида тўқималарининг мўртлашуви, юмшаб емирилиши натижасида тишлар бутунлгининг бузилиши ва коваклар осил бўлиш жараёнидир. бугунги кунда илмий текширувлар, тажрибаларга таяниб олинган маълумотлар тиш кариеси касаллигини пайдо бўлишида тиш карашларининг аҳамияти жуда катта эканлигини кўрсатади. бугунги кунда кариес касаллигини келтириб чикарувчи сабаблар 2 гурухга бўлинади: i.тишлар эмаль каватининг кариесга нисбатан турғунлигини пасайтирувчи сабаблар: 1. хомиладорлик даврида юзага келиш мумкин бўлган сабаблар: а. хомиладор аёлнинг ўткир юқумли касалликлар билан касалланиши. б. кечки токсикозларни бошдан кечириши. в. рационал овқатланмаслиги. г. хомиладорлик даврида радиоактив нурлар билан нурланиш. д. хомиладор аёл ичимлик сувидаги фтор миқдорининг меъёрдан паст 2. бола туғилгандан кейин содир бўладиган сабаблар: а. бола туғилгандан сўнг уни сунъий озиқлантириш. б. …

2 / 7

арорат. илмий изланишлар маълумотларига қараганда, микроорганизмлар органик кислоталар (сут кислотаси,пироузум кислотаси ва бошқалар) ишлаб чиқаришлари, ҳужайрадан ташқарида саҳарозадан глюкоза полимери – гликан ҳосил қилиши ва уларнинг тиш силлиқ сатҳига ёпишиб олиб колониялар ҳосил қилиш ҳусусияти кариес жараёнида муҳим аҳамият касб этади. микроорганизмлар ишлаб чиқарган ана шу маҳсулотлар тиш эмали деминерализациясини таъминлайди ва ўзлари жойлашган соҳада оғиз бўшлиғи рн муҳитини пасайтириб , кислотали муҳит яратади. 11 – расм. тишларнинг ривожланиши ва минерилизациясининг асосий жараёнлари. сут тишлари ва доимий тишлар қаттиқ тўқималарини кариесга чалиниши бир хил асосга эга эканлиги бугун барчага равшандир. кариес жараёни одатда тиш усти карашлари йиғиладиган жойлардан бошланади. ана шундай жойларда йигилиб қолган тиш усти карашларидан стрептококклар ўз фаолиятида фойдаланиши натижасида углеводли овқат қолдиқларидан органик кислоталар (сут, пироузум, уксус, олма ва бошқа.) ҳосил бўлиб, шу атрофдаги чегараланган эмал сохасида рн кўрсаткичини, пасайтиради. углеводли овқатлар кўпроқ истеъмол килиниши оқибатида тиш эмали сатхида рн шунчалик кескинрок пасайиши мумкин. кислотали муҳитни юзага …

3 / 7

ичик молекуляр оғирликдаги углеводлар қабули 1 – 3 минут ичида рн кўрсаткични 4.4 – 5.0 даражага пасайтиради. рн ни одатдаги (7.0 – 7.4) ҳолга келиши учун эса 2 – 2.5 соат вақт талаб қилинади. водород ионлари консенрациясини бундай ўзгариши, айниқса рн кўрсаткичнинг 5.5 атрофида бўлиши эркин водород ионлари тиш эмал қаватига сингиб ўтиб, криссталларни эришига ва деминерализациясига сабаб бўлади (12 – 13 – расмлар). 12– расм. эмал деминерилизацияси жараёни. 1. тиш усти караши ( бляшка). 2. тиш пелликуласи. 3. тиш эмал қавати. 1. ўчоқли деминерализация соҳаси. 13 – расм. эмал деминерилизацияси деминерализация жараёни сўлак таркибида кальций ва фосфат ионлари консентрацияси талаб даражада бўлганда орқага қайтиши, яъни реминирализацияга учраши мумкин. шундай шароит туғилганда эмал қатлами кристаллари реминерализацияга учраб, қайта тикланади. тахмин қилинишича бактериялар фаолияти натижасида ҳосил бўлган органик кислоталар эмал таркибига диффузия йўли билан сингиб кириб ионларга диссосиацияланади ва эркинлашган водород ионлари кристаллар таркибидаги минерал тузлар билан фаол-реакцияга кириш имкониятига эга …

4 / 7

секрети оғиз бўшлиғига ажралиб чиқиши пайтида кальций ва фосфат минералларига тўйинган бўлиб, тиш эмальи сатини қоплаганда уни ана шу ионларга бойитади. сўлак таркибида бикорбонат, фосфат ва оқсилли буфер систэмальарнинг мавжудлиги сўлакнинг ниоятда организм учун зарур бўлган буфер ҳусусиятини таъминлайди. бу эса оғиз бўшлиғининг меёрий олатини сақлаб туради. сўлак буфер системаси сиғимининг пасайиши кариесни фаоллашиб жадаллигининг ошишига сабаб бўлади. сўлак безлар секрети оғиз бўшлиғига ажралиб чиқиши пайтида кальций ва фосфат минералларига тўйинган бўлиб, тиш эмальи сатини қоплаганда уни ана шу ионларга бойитади. сўлак таркибида бикорбонат, фосфат ва оқсилли буфер систэмальарнинг мавжудлиги сўлакнинг ниоятда организм учун зарур бўлган буфер ҳусусиятини таъминлайди. бу эса оғиз бўшлиғининг меёрий олатини сақлаб туради. сўлак буфер системаси сиғимининг пасайиши кариесни фаоллашиб жадаллигининг ошишига сабаб бўлади. сўлак таркибидаги ферментлар ҳам ўз навбатида эмалда юз бериши мумкин бўлган жараёнларда иштирок етади. уларнинг фаоллик даражаси оғиз бўшлиғидаги углеводларни парчаланишини органик кислоталарнинг ҳосил бўлиб туришини таъминлаб туради ва шу йўл билан …

5 / 7

анинг-омиладорлик-даврида ва туғилгандан кейинги дастлабки йилларда она ва бола организмининг саломатлигини таъминлаш, ратсионал овқатланиши, қўшимча равишда фторидлар киритишни таъминлаш зарур. бундай тадбир-чоралар тиш қаттиқ тўқималарининг тўлақонли шаклланиши ва минералашувини таъминлайди. бугунки кунда организмнинг иммун ҳолатининг кариес жараёнидаги иштироки тўла – тўкис ҳал қилинмаган. фақат шу маълумки, секретор иммунголобўлинлар бактериялар аглютинатсиясини чақириш йўли билан уларни тишлар эмальи сатига ёпишиб қолишига имконият бермас екан. натижада оғиз бўшлиғи гигиеник ҳолати ёмон бўлган ҳолда ҳам, сўлак таркибида секретор иммуно-глобўлинлар мавжудлиги кариесни олдини олишда муҳим омил бўлиб ҳисобланади. тишлар эмалининг реминерализацияси. тишлар эмал қобиги кариесга нисбатан турғунлигини сақлаб қолиши учун унга доимо самарали таъсир қилувчи воситалар билан ишлов бериб туриш талаб қилинади. эмаль криссталини ҳосил қилувчи биологик апатитлар решеткаларида бўш жойлар ёки нуқсонлар – атомлар етишмаслиги, устунларнинг тўлиқ эмаслиги мавжуд бўлади. баъзан крисстал фақат устунлардан иборат бўлиб, крисстал решёткалари бўлмаслиги мумкин. бу ҳол ўз навбатида эмаль қобигининг ўтказувчанилиги ошганлигидан дарак беради. натижада органик кислоталар криссталлар …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тиш кариеси ва унинг касаллиги патогенези"

мавзу № 8. минерализация, деминерализация ва реминерализация жараёнлари. тишларда кариес касаллиги патогенези. кариес – бу сўз лотинча суяк чириши маъносини англатади. илмий жиҳатдан кариес-тишларни эмал, дентин тўқималарининг асосий қисмини ташкил қилувчи, уларнинг қаттиқлигини таъминловчи минерал тузларнинг хилма-хил сабабларга кура ювилиб чикиб кетиши (деминерализация) оқибатида тўқималарининг мўртлашуви, юмшаб емирилиши натижасида тишлар бутунлгининг бузилиши ва коваклар осил бўлиш жараёнидир. бугунги кунда илмий текширувлар, тажрибаларга таяниб олинган маълумотлар тиш кариеси касаллигини пайдо бўлишида тиш карашларининг аҳамияти жуда катта эканлигини кўрсатади. бугунги кунда кариес касаллигини келтириб чикарувчи сабаблар 2 гурухга бўлинади: i.тишлар эмаль каватининг кариесга нисбатан ...

This file contains 7 pages in DOCX format (422.2 KB). To download "тиш кариеси ва унинг касаллиги патогенези", click the Telegram button on the left.

Tags: тиш кариеси ва унинг касаллиги … DOCX 7 pages Free download Telegram