buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli bhms) "nomoddiy aktivlar"

DOC 11 pages 153.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 153.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ўзбекистон республикаси o‘zbekiston respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli bhms) "nomoddiy aktivlar" mazkur buxgalteriya hisobining milliy standarti (bhms),"buxgalteriya xisobi to‘g’risida"gi o‘zbekiston respublikasi qonuniga asosan ishlab chiqilgan va o‘zbekiston respublikasida buxgalteriya hisobini me’yoriy tartibga solish tizimi elementi bo‘lib xisoblanadi. mazkur bhmsning maqsadi bo‘lib xo‘jalik turituvchi sub’yektga (keyingi o‘rinlarda - korxona) egalik qilish huquqi, xo‘jalikni yuritish yoki operativ boshqarish xuquqi tegishli bo‘lgan nomoddiy aktivlarning buxgalteriya hisobini yuritish va ularni moliyaviy xisobotda aks ettirish uslubiyotini belgilash hisoblanadi. nomoddiy aktivlar xisobini yuritishga tegishli asosiy qoidalari bo‘lib: tan olish vaqtni, balans qiymatini baholashni, foydali xizmat muddatini aniqlash, amortizatsiyani xisoblash usullarini, balans qiymatidagi boshqa o‘zgarishlarga baxolash va xisobini aniqlash, xamda ularning chiqib ketishidan moliyaviy natijalarni aniqlash, shuningdek ular haqidagi axborotlarni moliyaviy xisobotda yoritish tartibini belgilash hisoblanadi. mazkur bhsmning koidalari kuyidagilarni xisobini yuritish qoidalariga tadbiq etilmaydi: a) o‘zbekiston respublikasi moliya vazirligi tomonidan 1998 yil 3 dekabrda 64-son bilan tasdiklangan o‘zbekiston respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (11-sonli bhms) …

2 / 11

ushuncha va atamalar: a) nomoddiy aktivlar - korxona maxsulot ishlab chikarish, ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish yoki maxsulotni realizatsiya qilish maqsadida yoki uzoq vaqt mobaynida ma’muriy yoki boshqa funksiyalarni amalga oshirish uchun saqlaydigan, moddiy-ashyoviy mazmunga ega bo‘lmagan indetifikatsiya qilinuvchi mol-mulk ob’ektlari; b) amortizatsiya - nomoddiy aktivling foydali xizmat davri moaynida uning nimaga mo‘ljallanganligiga qarab, nomoddiy aktivning eskirish qiymatini surunkali taksimlash va maxsulot (ish, xizmat)lar tannarxiga yoki xo‘jalik yurituvchi sub’ektning davr xarajatlariga kiritish; v) amortizatsiya qiymati - moliyaviy xisobotda aks ettirilgan aktiv boshlang’ich (qayta tiklash) qiymatining mo‘ljallangan (baxolangan) tugatish qiymati chiqarib tashlangan summasi; g) foydali xizmat muddati - aktivdan foydalanish mo‘ljallangan davr yoki korxona mazkur aktivdan foydalanishdan olishni mo‘ljallagan maxsulot (ish va xizmat)lar miqdori (xajmi); d) boshlang’ich qiymat - nomoddiy aktivlarni yaratish (ishlab chiqish) yoki ularni xarid kilish bo‘yicha amalga oshirilgan xaqiqiy xarajatlar qiymati (pul mablag’lari yoki ularning ekvivalentlari summasi yoki boshqa qoplamaning joriy qiymati), shu jumladan to‘langan va qoplanmaydigan soliqlar (yig’imlar),shuningdek …

3 / 11

‘lgan summa; z) qoldiq (balans) qiymati - boshlang’ich (qayta tiklash) qiymat bilan jamg’arilgan amortizatsiya summasi o‘rtasidagi fark sifatida aniqlanadi nomoddiy aktiv moliyaviy xisobotda (buxgalteriya balansida) aks ettiriladigan o‘lchovi; i) faol bozor - oldi-sotdi ob’ektlari turdosh (bir xil) bo‘lgan va bitim tuzish niyatidagi manfaatdor sotuvchilar va xaridorlar istalgan vaqtda topiladigan, shuningdek narxlar haqida-axborot oshkora (hammabop) bo‘lgan bozor; k) mutlaq huquq - faqat huquq egasi tomonidan yoki uning roziligi bilan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda uchinchi shaxsga o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan mulkiy huquq. 5.nomoddiy aktivlar ta’rifi, aktivdan xo‘jalik faoliyatida foydalanilishini va u jismoniy mazmunga ega bo‘lmasligini talab qiladi. jismoniy mazmunga ega bo‘lmagan (pulsiz) aktivlar nomoddiy aktivlar ta’rifiga mos keladi, basharti ularni yuridik xuquqlar, shu jumladan mulk huquqi bilan taqqoslash mumkin bo‘lsa va ulardan uzoq vaqt foydalanilayotgan bo‘lsa. aktivlarni buxgalteriya xisobiga nomoddiy aktivlar sifatida qabul qilishda ular bir paytning o‘zida quyidagi shartlarni bajarishi kerak: a) moddiy-ashyoviy (jismoniy) tuzilishga ega emaslik; b) aktivdan maxsulot ishlab chiqarishda, …

4 / 11

dan aloxida foydalanish mumkinligi.nomoddiy aktiv identifikatsiya qilingan xisoblanadi, agar u: a) ajraladigan bo‘lsa, ya’ni uni korxonadan ajratish va yakka holda yoki u bilan bog’liq aktiv, shartnoma yoki majburiyat bilan birga (gudvilldan tashqari) sotish, topshirish, ijaraga berish yoki ayirboshlash mumkin bo‘lsa.agar dasturiy ta’minot tegishli (shu jumladan o‘rnatilmagan) asosiy vositaning tarkibiy kismi bo‘lsa, u moddiy aktiv hisoblangan asosiy vosita bilan bir deb qaraladi. agar dasturiy ta’minot tegishli asosiy vositaning tarkibiy qismi bo‘lmasa, u nomoddiy aktiv xisoblanadi; b) shartnoma xukuqlaridan va boshqa yuridik xuquklardan - ular o‘tkaziladigan yoki korxonadan ajraladigan xuquqlar ekanligidan qat’i nazar, t yoki boshqa xuquklar va majburiyatlardan kelib chiqqan bo‘lsa. 8. korxona nomoddiy aktivdan kelgusida iqtisodiy naf ko‘rishi extimoli fakat kuyidagi xollarda mavjud bo‘ladi: a) agar aktiv kelgusida korxonaning iqtisodiy saloxiyatini (daromadini) oshirishga kodirligi, shuningdek korxona aktivdan shu maqsadda foydalanish niyatida ekanligi ayon bo‘lsa; b) korxona kelgusida mazkur aktivdan foydalanishdan iktisodiy naf ko‘rishi uchun etarli resurslar mavjud bo‘lsa yoki bunday …

5 / 11

barcha shartlarga javob beruvchi quyidagi ob’ektlar nomoddiy aktivlarga kiritilishi mumkin: a) patent egasining kashfiyot, sanoat namunasi, foydali modelga bo‘lgan mutlaq xuquqi; b) muallif yoki boshka xuquq egasining ehm uchun mo‘ljallangan dasturlar, ma’lumotlar bazalariga bo‘lgan mutlaq xuquki; v) muallif yoki boshqa xukuq egasining integral mikrosxemalar topologiyalariga bo‘lgan mutlaq xuquki; g) huquq egasining maxsulot belgisi va xizmat ko‘rsatish belgisiga bo‘lgan mutlaq xuquqi, shuningdek maxsulot kelib chiqqan joy nomidan foydalanish xuquqi; d) patent egasining seleksiya soxasidagi yutuqlarga bo‘lgan mutlaq xukuqi; e) gudvill; j) tabiiy resurslardan foydalanish xukuqlari, ya’ni er osti boyliklaridan, tabiiy muhitdagi boshka resurslardan, geologiyaga oid ma’lumotlardan va tabiiy muxit xaqidagi boshqa axborotdan foydalanish xuquqi; z) mol-mulkdan foydalanish xuquklari, ya’ni er uchastkasi, binodan foydalanish xukuki, binoni ijaraga berish xukuki va sh.k.; i) boshqa nomoddiy aktivlar (maxsulot ishlab chikarish, ishlarni bajarish va xizmatlar ko‘rsatish, iqtisodiy va boshka imtiyozlardan foydalanish xuquqi va sh.k.). ta’sis xujjatlariga muvofiq ishtirokchilar (muassislar) korxona ustav kapitaliga ko‘shgan xissaning bir …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli bhms) "nomoddiy aktivlar""

ўзбекистон республикаси o‘zbekiston respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli bhms) "nomoddiy aktivlar" mazkur buxgalteriya hisobining milliy standarti (bhms),"buxgalteriya xisobi to‘g’risida"gi o‘zbekiston respublikasi qonuniga asosan ishlab chiqilgan va o‘zbekiston respublikasida buxgalteriya hisobini me’yoriy tartibga solish tizimi elementi bo‘lib xisoblanadi. mazkur bhmsning maqsadi bo‘lib xo‘jalik turituvchi sub’yektga (keyingi o‘rinlarda - korxona) egalik qilish huquqi, xo‘jalikni yuritish yoki operativ boshqarish xuquqi tegishli bo‘lgan nomoddiy aktivlarning buxgalteriya hisobini yuritish va ularni moliyaviy xisobotda aks ettirish uslubiyotini belgilash hisoblanadi. nomoddiy aktivlar xisobini yuritishga tegishli asosiy qoidalari bo‘lib: tan olish vaqtni, balans ...

This file contains 11 pages in DOC format (153.0 KB). To download "buxgalteriya hisobining milliy standarti (7-sonli bhms) "nomoddiy aktivlar"", click the Telegram button on the left.

Tags: buxgalteriya hisobining milliy … DOC 11 pages Free download Telegram