tuproq fizikasi

DOC 8 pages 307.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 307.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

tuproq fizikasi kirish tuproq xossalarini o‘rganish juda murakkab jarayon bo‘lib, u o‘zining tarkibida dala tadqiqot ishlarini hamda laboratoriya tahlilini mujassamlashtiradi. jumladan, tuproqlarning fizikaviy xossalarini dala sharoitida tahlil qilish, tuproq genetik qatlamlarining mexanik tarkibi, agregatliligi, ularning joylashishi, zichligi, qovushimliligi, qattiqligi, tabiiy namligi kabilarni o‘rganishdan boshlanib, laboratoriyada mexanik tarkibni tashkil qilgan zarrachalar miqdori, agregatlarning suvga chidamliligi, yopishqoqlik, plastiklik sonlarini aniqlash, tuproq namunalaridagi zich va bo‘sh bog‘langan suvlar miqdori, qolaversa tuproq qattiq fazasini solishtirma og‘irligini aniqlash va ularni tahlili oson bayon qilib berilgan. bunday xajm va miqdor jihatdan murakkab ishlarni bajarishdan maqsad tuproqlar uchun xos bo‘lgan unumdorlik sirlarini ochib berish yo‘llarini izlash xisoblanadi. o‘zbekiston respublikasi vazirlar maxkamasining 2001 yil 16 avgustdagi 343-sonli qarori bilan tasdiqlangan ta’lim yo‘nalishlari va mutaxasisliklari klassifikatorida ko‘rsatilgan juda ko‘p ta’lim yo‘nalishlari va mutaxassisliklarining o‘quv rejalarida laboratoriya mashg‘ulotlari alohida o‘rin egallagan. chunki bu sohalar mutaxasisliklaridan nazariy bilimlardan tashqari, bu nazariy bilimlar asosida tajriba ishlarini loyihalash, o‘lchovlar o‘tkazish, o‘lchov natijalarini qayta …

2 / 8

baratoriya ko‘nikmasining tuzilishi va uning ishlash printsipi, laboratoriya ishini bajarish ketma-ketligi va olingan natijalarni qayta ishlash bo‘yicha ko‘rsatmalarni to‘liq qamrab olgan labaratoriya ishi tafsifini talabalarga taqdim etish kerak. har bir fan bo‘yicha bajarilishi rejalashtirilgan laboratoriya ishlari tafsiflari to‘plami shu fan uchun laboratoriya ishlari buyicha uslubiy qo‘lanma hisoblanadi. laboratoriya ishlarini bajarish bo‘yicha ko‘rsatmalar “tuproq fizikasi” fanidan laboratoriya ishlarini bajarishda quyidagilarga rioya qilinadi: laboratoriya mashg‘uloti yoki analizlarni boshlashdan oldin, talaba yoki xodim laboratoriya xonalarida ishlashning texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishib chiqishi zarur. laboratoriyada pala–partish ishlash, ozodalikka e’tiborsizlik, asboblarda ishlash printsipi va laboratoriya xavfsizlik qoidalarini yaxshi bilmaslik, analiz natijalarining noto‘g‘ri chiqishiga va baxtsiz hodisalarga sabab bo‘lishi mumkin. laboratoriya xonalarida ishlash vaqtida rioya kilinishi zarur bo‘lgan eng asosiy qonun qoidalarni keltirib o‘tishni ma’qul topdik: umumiy munosabatlar 1. laboratoriyada texnika havfsizligi qoidalariga bo‘lgan pozitiv munosabatlarni ishlab chiqish. 2. odatiy ehtiyot choralarini qo‘llash. 3. havfsiz va ozodalikka rioya qilingan ishchi muhitni yaratish. 4. yakka holda ishlashga …

3 / 8

hamma dori vositalari mavjud bo‘lishi va xodimlar ulardan qaysi holatlarda foydalashni bilishi shart. ishlatib bo‘lingan dori vositalari o‘rni to‘ldirib turilishi lozim. 3. kimyoviy moddalar bilan kuchli kontakt holatlarida, albatta “tez yordam” ni chaqirish kerak. 4. har bir ish joyida bo‘lganidek, laboratoriyadagi hamma xodimlardan tortib to talabalargacha kimyoviy laboratoriyalarda texnika xavfsizligi qoialariga katta e’tibor berishi lozim. quyida keltiriladigan me’yorlar karla and maynard (1991), okalebo(1993) tomonidan ishlab chiqilgan. 5. laboratoriya ishlarini bajarishga kirishishdan oldin, analiz bilan albatta tanishib chiqiladi, kollokvium topshiriladi, o‘qituvchidan ushbu ishni bajarishning xavfsizlik texnikasiga oid ko‘rsatmalar olinadi. 6. ish boshlashdan oldin zarur kimyoviy idish va reaktivlarni tayyorlash xamda va texnikaviy jihozlarni sozlab olish lozim. barcha jihozlar to‘g‘ri ishlayotganiga ishonch hosil qilingandan so‘ng analizni boshlash kerak. 7. ishlatiladigan reaktivlardan keragicha olinib, so‘ngra ularning og‘zi berkitib qo‘yiladi. qolgan reaktiv, ayniqsa suyuqliklar idishga qaytarib quyilmaydi. kimyoviy qoshiqlar har bir reaktiv uchun alohida ishlatiladi. laboratoriya ishi tugallangandan so‘ng ish joyi albatta tartibga keltirilishi …

4 / 8

imyoviy suyuqliklarni tashlydigan idshlarda idish ichidagi birikmalar to‘g‘risida ma’lumotlar yozilgan bo‘lishi kerak. zaharli suyuqliklarni rakovinaga to‘kib yubrishdan oldin, albatta kerakli miqdorda suyultirib, so‘ngra yuvib tashlanadi. o‘ta zaharli suyuqliklar umumiy kanalizatsiya quvuriga tashlanmasligi lozim. 13. kislota va ishqorlarni o‘z idishlaridan boshqa idishlarga quyish mumkin emas. suyuqliklar isitilayotganda, reaktivlarni quyayotganda, ularning tomchilari yuzga sachramasligi uchun idish ustiga egilib qarash mumkin emas. 14. laboratoriya xonalarida esa albatta mo‘rili shkaf bo‘lishi lozim. chunki uchuvchan kuchli kislotalar yoki ishqorlar bilan ishlash shunday shkaflar ichida bajarilishi xafsizlik koidalaridan biridir. albatta bunday shkaflarda bir nechta gaz plitalari ham mavjud bo‘lishi kerak. gaz plitalarining ustiga qo‘yish uchun temirli to‘r yoki asbestdan foydalaniladi. bu anjomlar kolbalardagi suyuqlikni qizdirish yoki qaynatish lozim bo‘lganda ishlash uchun qulaylik tug‘diradi. zaharli va o‘tkir hidli reaktivlar bilan ishlaganda ishni maxsus mo‘rili shkafda olib borish lozim, aks holda kishi zaharlanishi mumkin. natriy bilan ishlaganda ham ehtiyotlikni unutmaslik kerak, chunki u tez alangalanuvchan modda bo‘lib, yonib …

5 / 8

iqqan takdirda o‘tni qum yoki maxsus moslamalar bilan o‘chiriladi. bunday moslamalar har bir laboratoriyada mavjud bo‘ladi. 19. agar kislota to‘kilib ketsa, qum sepib, so‘ng tozalab artiladi. 20. kontsentrlangan kislotalarni suyultirish uchun suvni kislotaga emas, balki kislotani suvga oz-ozdan idish devori bo‘ylab quyib, chayqatib turish kerak, aks holda kislota teriga sachrashi yoki idish qizib ketishi okibatida sinib ketishi mumkin. 21. uchuvchan reaktiv va kislota qoldiqlarini rakovinaga to‘kish mumkin emas. bunday chikindilarni solish uchun alohida yaxshi berkitiladigan idishlar bo‘lishi kerak. 22. gaz gorelkalari yokilgan vaqtda gazning to‘liq yonishiga e’tibor berish kerak. elektr anjomlari bilan qilinadigan tajribalarda ham belgilangan qoidalarga amal qilish kerak. 23. gaz, suv va elektr bilan ishlayotganda, ish tugashi bilan gaz va suv jo‘mraklarini berkitish va elektr asboblarini o‘chirish esdan chiqarmaslik lozim. 24. laboratoriya ishlarini bajaruvchi har bir talaba laboratoriya tartiblariga rioya qilishlari ya’ni ish tugagandan so‘ng elektr asboblarini gaz, suvni o‘chirib, ish joylarini tartibga keltirishlari kerak. mavzu: 1-ish.tuproq namunalarini …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq fizikasi"

tuproq fizikasi kirish tuproq xossalarini o‘rganish juda murakkab jarayon bo‘lib, u o‘zining tarkibida dala tadqiqot ishlarini hamda laboratoriya tahlilini mujassamlashtiradi. jumladan, tuproqlarning fizikaviy xossalarini dala sharoitida tahlil qilish, tuproq genetik qatlamlarining mexanik tarkibi, agregatliligi, ularning joylashishi, zichligi, qovushimliligi, qattiqligi, tabiiy namligi kabilarni o‘rganishdan boshlanib, laboratoriyada mexanik tarkibni tashkil qilgan zarrachalar miqdori, agregatlarning suvga chidamliligi, yopishqoqlik, plastiklik sonlarini aniqlash, tuproq namunalaridagi zich va bo‘sh bog‘langan suvlar miqdori, qolaversa tuproq qattiq fazasini solishtirma og‘irligini aniqlash va ularni tahlili oson bayon qilib berilgan. bunday xajm va miqdor jihatdan murakkab ishlarni bajar...

This file contains 8 pages in DOC format (307.0 KB). To download "tuproq fizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq fizikasi DOC 8 pages Free download Telegram