hujayra va to‘qima biotexnologiyasi

DOCX 9 pages 90.4 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.4 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

6-mavzu.ma’ruza. hujayra va to‘qima darajasidagi biologik jarayonlar va uning zamonaviy biotexnologiyadagi ahamiyati. reja: 1. hujayra biotexnologiyasi moddiy asoslari. 2. hujayra kulturasi. 3. hujayra to‘qimasi. 4. ajratib olingan hujayralar va to‘qimalarining yo‘nalishlari. 5. hujayralar qo‘shilishi. protoplast. kallus to‘qimalari. meristema. 1. hujayra kulturasi va to‘qimasi o‘simliklardan ajratib olingan to‘qimlarni o‘stirishga xarakat ancha uzoqlardan ma’lum. bu metodni rivojlanish tarixini bir necha bosqichlarga bo‘lib o‘rganish mumkin: bo‘lib, bir pallali va ikki pallali o‘tlik o‘simliklar xizmat qilgan. daraxtlarni o‘rganish bo‘yicha olib borilgan ish lar unchalik ko‘p emas. 2. o‘simliklardan ajratib olingan hujayra va to‘kimalarini o‘stirish texnikasi ajratib olingan to‘qimalar bilan ishlashni asosiy sharti –sterillikga qat’iy rioya qilishdir. tarkibi boy bo‘lgan ozuqa muhiti mikroorganizmlarni rivojlanishi uchun ham juda yaxshi substrat hisoblanadi, o‘simliklardan ajratib olingan fragmentlar (eksplantlar) ozuqa muhiti bilan aralashtirilganda mikroorganizmlar ta’siriga tez uchraydilar. shuning uchun ham ekslantni ham, ozuqa muhitini ham sterilizatsiya qilish kerak. ajratilgan hujayralar va to‘qimalar bilan qilinadigan barcha nozik ishlar(manipulyatsiya) aseptik sharoitda …

2 / 9

itmalarga misollar 3.1-jadvalda ko‘rsatilgan. eksplant olinmoqchi bo‘lgan o‘simlik organi, dastlab sovunli suv bilan shetkalar yordamida yaxshilab yuviladi va distillangan suv bilan chayib tashlanadi, keyin esa birnecha sekund davomida 70 % li etanolga botirib olinadi. urug‘lar spirtda 1-2 min. ushlab turiladi. to‘qimalarga spirt bilan ishlov berish, uni sterilizatsiya qilish xossasidan tashqari, asosiy sterilizatsiya qiluvchi eritmani ta’sirini kuchaytirishi bilan ham bog‘liq. sterilizatsiya keyin o‘simlik ob’ektlari sterillangan suv bilan tozalab yuvibtashlanishi kerak. sirtqi sterilizatsiya eksplantni faqat tashqi infeksiyadan ozod qiladi. agar eksplant to‘qimalari ichki infeksiyaga ega bo‘lsalar, ularga antibiotiklar bilan ishlov berishga to‘g‘ri keladi. ayniqsa ichki infeksiyaga yirik tomirli tropik va substropik o‘simliklar boy bo‘lishadi. kulturalarni zamburug‘lar yoki bakteriyalar bilan ifloslanishi ekilgandan 1-14 kun o‘tganda ko‘zga tashlanadi. yorug‘lik xonasidagihavoni ifloslanishdan saqlash uchun, ifloslangan kulturani darhol yo‘qotish kerak.ozuqa mhitlarini avtoklvda, 1200s da 0.75 –1,0 atm. bosimda 20 minut davomida sterilizatsiya qilinadi. agar ozuqa muhiti tarkibiga yuqori xaroratda parchalanadigan moddalar kirsa, ularni alohida sovuq sterilizatsiya …

3 / 9

oglarini saqlashi kerak. ba’zi ozuqa muhitlari aminokislotalar, kazsin gidrolizoti, edta (etilendiamintetrasirka kislota) yoki uni natriyli tuzi (bu tuz temirni hujayra kirishiga yordam beradi) va boshqa kerakli moddalar saqlaydi.kallus to‘qima olish uchun, alohida hollarda oziqa muhitiga kokos yong‘og‘ini (kakos suti), kashtan daraxtini endospermasini qo‘shiladi. karbon suvlar ozuqa uchun eng kerakli kompopenentlar hisoblanadi. bunga sabab, ko‘p hollarda ajratib olingan hujayra va to‘qimalarni avtotrof oziqlanishga qurblari yetmaydi. karbon suv sifatida ko‘proq 2-3 % li saxaroza yoki glyukoza eritmasidan foydalaniladi.fitogormonlar hujayralarni tabaqalanishi (dedifferensirovki) va hujayra bo‘linishini kuchaytirish (induksiya) uchun kerak. shuning uchun ham kallusli to‘qimalar olish uchun mo‘ljallangan ozuqa muhiti tarkibida albatta auksinlar (hujayra bo‘linishini kuchaytiruvchi) bo‘lishi shart. poya morfogenezini induksiya qilganda muhit tarkibidagi auksinlar miqdorini kamaytirish yoki butunlay olib tashlash mumkin.gormon saqlamaydigan ozuqa muhitida shish va «o‘rgangan» to‘qimalar o‘sadi. har ikki guruh gormonlariga yoki ulardan birortasiga avtonomlik, bu hujayralarni o‘zlari gormon sintezqilish xususiyati bilan bog‘liq.auksin manbai sifatida ozuqa muhitiga 2,4-dixlorfenoksi sirka kislota (2,4-d),indolil–3–sirka …

4 / 9

iladi. bu muhitni tarkibi birinchi marorta 1962 yilda e’lon qilingan va u juda yaxshi balanslangan ozuqa moddalari tarkibiga ega va boshqalardan ammoniyli va nitratli zotni nisbati bilan farq qiladi kattiq ozuqa muhit tayyorlash uchun agar–agrar ishlatiladi. agar–agar dengiz suv o‘tlaridan olinadigan polisaxariddir. vaqtdan unumli foydalanish maqsadida, makro-va mikroelmentlar eritmalari hamda vitaminlar va fitogormonlar quyuqroq qilib tayyorlanadi va sovuq sharoitda saqlanadi hamda kerak bo‘lganda suyultirilib ishlatiladi. o‘stirish sharoitio‘simliklardan ajratib olingan hujayralar va to‘qimalarni yaxshi o‘stirish uchun, o‘stirishni ma’lum shartlariga roiya qilish kera. ko‘pchilik kallus to‘qimalari yorug‘likga ehtiyoji yo‘q, chunki ularni xloroplastlari bo‘lmasdan, geterotorf oziqlanadilr. ba’zi–bir yashil rangdagi kallus to‘qimalar bundan mustasno. ba’zi bir holatlarda kallus to‘qimalar avtotrof oziqlanishiga qobiliyatli emas, bularni doimiy yorug‘lik sharoitida o‘stiriladi,bu esa muvoffaqiyatli morfogenez uchun majburiy sharoitdir ko‘proq kallus to‘qimalar qorong‘ilikka olinadi.morfogenezga aniqlangan (determinirovano‘e) to‘qimalar yorug‘likga o‘tkazilib, keyin 1000-4000 lk yorug‘likda o‘stiriladi. ajratib olingan meristemlar va ularni mikroko‘paytirish ham yorug‘likda o‘tadi. yorug‘ uychani yorug‘ligi 1000 –10000 lk …

5 / 9

tilgan to‘qimalar kulturasi odatda yoki kallusli, yoki shish (juda kamholatda) to‘qima bo‘lishi mumkin. kallusli kultura tabaqalashmagan(dedifferensirovanno‘y) hujayralardan tashkil topgan, tartibsiz to‘qimalardir. keyinroq ular kallusliga ixtisoslashadi, ya’ni o‘ziga xos ravishda tabaqalashadi. kallus degani qadoq (qotib qolgan) degan ma’noni anglatib, invitro sharoitida alohida olingan to‘qimalarni (eksplantlar) bir qismida va butun o‘simlikni bir qismida (shikastlanganda) paydo bo‘lishi mumkin. invitro sharoitida kallus to‘qima, asosan oq yoki sariqrog‘ juda hm kam holatlarda och-yashil rangda bo‘ladi. kallus hujayralar qariganda, to‘q qo‘ng‘ir rangga kiradilar, bunga sabab ularda fenol birikmalarini to‘planishi bilan bog‘liq. vaqt o‘tishi bilan fenollar oksidlanib, linonga aylanadilar. ulardan qutulish maqsdida ozuqa muhitiga antioksidantlar qo‘shiladi.kallus to‘qimalar amorf bo‘lib, ma’lum bir anatomik tuzilishga ega eamslar, ammo kelib–chiqishi va o‘stirish sharoitiga qarab, har xil konsistensiyaga (suyuq-quyuq va x.) ega bo‘ladilar: birinchi –uvalanib ketadigan po‘k xolatda kichik agregatlarga yengil maydalanib ketadigan, kuchli suvlangan hujayralar; ikkinchi–o‘rta zichli yaxshi namoyon bo‘lib turadigan meristemali o‘choqlar; uchinchi–zich xolatda, unda kambiy (o‘simlik po‘tlog‘i tagidagi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayra va to‘qima biotexnologiyasi"

6-mavzu.ma’ruza. hujayra va to‘qima darajasidagi biologik jarayonlar va uning zamonaviy biotexnologiyadagi ahamiyati. reja: 1. hujayra biotexnologiyasi moddiy asoslari. 2. hujayra kulturasi. 3. hujayra to‘qimasi. 4. ajratib olingan hujayralar va to‘qimalarining yo‘nalishlari. 5. hujayralar qo‘shilishi. protoplast. kallus to‘qimalari. meristema. 1. hujayra kulturasi va to‘qimasi o‘simliklardan ajratib olingan to‘qimlarni o‘stirishga xarakat ancha uzoqlardan ma’lum. bu metodni rivojlanish tarixini bir necha bosqichlarga bo‘lib o‘rganish mumkin: bo‘lib, bir pallali va ikki pallali o‘tlik o‘simliklar xizmat qilgan. daraxtlarni o‘rganish bo‘yicha olib borilgan ish lar unchalik ko‘p emas. 2. o‘simliklardan ajratib olingan hujayra va to‘kimalarini o‘stirish texnikasi ajratib olingan to‘qimalar bi...

This file contains 9 pages in DOCX format (90.4 KB). To download "hujayra va to‘qima biotexnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayra va to‘qima biotexnologi… DOCX 9 pages Free download Telegram