islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati

DOCX 15 pages 83.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. qur’on hadis fiqh aqida ilmlarining shakllanish tarixi 2. hadis ilmi turlari va tasnifi.o’zbekistonda hadisshunoslikning rivoji 3.sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi. moturidiylik va ashʼariylik maktablari 4.esxatologiyaning mohiyati.(qiyomat va oxirat dunyosi) 5.noan’anaviy e’tiqodlar: xorijiya, mu’talizziya, qarmatiya harakatlari 1. qur’on hadis fiqh aqida ilmlarining shakllanish tarixi qur’oni karim islomda muqaddas kitob, barcha bilimlar manbai, qonunlar to‘plami, mazmuni osmondan xudo vahy qilgan deb e’tiqod qilinadi. qur’ondagi har bir suraning nomi bor, bu nom sura boshlanishida sarlavha qilib berilgan.olimlarning fikricha, suralarning nomlari dastlabki vaqtda bir necha so‘zdan tuzilgan jumlalardan iborat bo‘lgan, keyinchalik qisqara borib, o‘sha jumladan bironta so‘z saqlanib qolgan bo‘lishi mumkin. shuning uchun 2-sura baqara (sigir), 16-sura nahl (asalarilar), 27-sura naml (chumolilar) deb nomlangan bo‘lsa, bunga hech ham ajablanish kerak emas. o‘sha suralarda tegishli rivoyatlar keltirilgan. qur’on matni sura va oyatlardan tashqari yana 30 ta «juz» (o‘zbekcha «pora») larga bo‘lingan. …

2 / 15

riga xos xususiyatlarini, so‘z boyligi, iboralari va atamalarini, grammatik tuzilishi va boshqa xususiyatlarini o‘zida ifoda etgan. qur’on matnini tahlil qilish jarayonida arab yozuvi grammatikasi (sarf va nahv batafsil ishlab chiqilgan arab yozuvi) g‘oyat mukammal shaklga kelgan. shuningdek, qur’on tili har bir arab mamlakati va elatlarining o‘ziga xos lahjalari saqlangan holda barcha arablar uchun yagona bo‘lgan adabiy tilning shakllanishiga asos bo‘lgan. hozir ham arab mamlakatlarida nashr etilayotgan kitoblar va vaqtli matbuot yagona arab adabiy tilida bosiladi va u barcha arablar uchun tushunarlidir. qur’onning uslubi ham keyingi adabiyotga katta ta’sir o‘tkazgan, undagi rivoyat va tasvirlar, o‘xshatish, nasihat va maslahatlar faqat diniygina emas, balki butun badiiy adabiyotga singib ketgan. shuning uchun qur’onni yaxshi bilmasdan arab xalqlari va umuman musulmon xalqalri madaniyati va adabiyotini chuqur o‘rganish, tushunish ancha mushkul. toshkentdagi «mus’hafi usmoniy» tarixi va qur’on tarjimalari. mus’hafning samarqanddan 1865 yilda sankt-peterburgga olib ketilgan, 1920 yilda musulmonlarga qaytarib berilgan, 1923 yilda toshkentga olib kelingan.mus’hafning o‘rta …

3 / 15

a ko‘p tillarga tarjima qilingan. uni g‘arbiy yevropa tillariga tarjima qilish 11 asrdan, rus tiliga ag‘darish 18 asrdagi pyotr i ning tashabbusi bilan boshlangan. 1790 yilda nashr etilgan m.n.verovkin tarjimasi e’tiborli rus olimlarining fikriga ko‘ra a.s.pushkinning mashhur «podrajaniya koranu» (qur’onga tatabbu’lar) asariga manba bo‘lgan. g.s.sablukovaning arabchadan dastlabki ruscha tarjimasi i.yu.krachkovskiy rus tiliga tarjima qilgan nusxasi uning vafotidan keyin (1963, 1986) nashr qilingan.islom davlat dini bo‘lib kelgan mamlakatlarda shariat talablariga amal qilib kelingan, hozir ham shunday. hozirgi davrda o‘zbekiston xalqlari orasida marxumning yettisini, yigirmasini, qirqini va boshqa marosimchiliklarini o‘tkazish odati bor. xolbuki, shariat bunday marosimlarni o‘tkazish yoki o‘tkazmaslik haqida biron-bir ko‘rsatma bermagan.hadis ilmining shakllanishi. hadis va hadisshunoslik ilmini shakllantirishga bo‘lgan harakat islom paydo bo‘lgan dastlabki yillardanoq boshlangan. chunki islom dinining asosiy manbai bo‘lgan qur’oni karimdan keyin uni izohlovchi va bayon etuvchisi bo‘lmish rasulollohning so‘zlagan hikmatli gaplari o‘z hayot faoliyatlarida qilgan ishlari-ul zotning hadislari hisoblanadi. islom jamoasi qur’oni karimning sura va oyatlarida …

4 / 15

yozma matnini tayyorlashga kirishilgan. natijada vii asrning o‘rtalaridan boshlab muhammad (s.a.v.) sunnalarini to‘plash va kitob holiga keltirish qizg‘in tus ola boshlagan. arabcha sunna (as-sunna, ko‘plikda sunan)-yo‘l, yo‘nalish, ya’ni «rivoyat», «naql», «xotira», «odat», «an’ana», «xatti-harakat» ma’nolarini anglatadi. sunna islomda qur’ondan keyingi, uni to‘ldiruvchi manba, islom ilohiyoti va shariatining ikkinchi asosi sifatida e’tirof etilgan. musulmon sunnalari ko‘plab hadislardan tashkil topgan. hadis so‘zining dastlabki ma’nosi (ar. ko‘plikda «ahadis» so‘zidan)-«xabar», «bildirish», tor ma’noda-«parcha» (sitata). rasmiy ma’noda hadis-muhammad payg‘ambar (s.a.v.) so‘zlari va amaliy ishlari haqidagi rivoyatlardir. bu ma’noda hadis faqat muhammad payg‘ambar (s.a.v.) so‘zlariga nisbatangina ishlatiladi. ba’zi ulamolar esa, hadis deganda faqat payg‘ambarninggina emas, balki sahobalarining ham bergan xabarlarini tushunadilar. ba’zi hadisshunoslar faqat payg‘ambar so‘zlarinigina hadis deb, boshqalarnikini esa xabar deb ataganlar. shu boisdan ham payg‘ambar hadislarini to‘plovchilar muhaddis, boshqa tarix, qissa kabilarini naql qiluvchilar axboriy deyilgan. qandayligidan qat’i nazar, hozir musulmon olamida hadis deyilganda payg‘ambarning so‘zlari, fe’l va atvorlari tushuniladi. hadis-islomda qur’ondan keyingi muqaddas …

5 / 15

ri va ularni astoydil bajarishga da’vat etish bilan birga insoniy fazilatlar keng tashviq qilingan, insoniylik sha’niga dog‘ tushiradigan razil xatti-harakatlar keskin qoralangan. shuning uchun ham islomning ilk tarqalish davridanoq musulmonlar orasida hadislarga juda katta ahamiyat berilgan. eshitgan har bir hadisni yanglishmay, asl holicha boshqalarga yetkazishga qat’iy rioya qilingan. bu to‘g‘rida muhammad payg‘ambar o‘zi musulmonlarni tez-tez ogohlantirib turgan. hadis mazmuni va iborasini buzib yoki o‘zicha yangi hadis to‘qib tarqatuvchilar qattiq qoralangan. bunday talabchanlik payg‘ambar vafotidan ancha keyingacha ham hadislarning sof holda saqlanib turishiga imkon bergan. lekin keyinchalik turli sinfiy va ijtimoiy ziddiyatlar, islomdagi ichki g‘oyaviy kurashlar natijasida ko‘pincha soxta hadislar ham yuzaga kela boshlagan. natijada yirik ulamolar hadislarni ishonchli manbalar asosida qayta ko‘rib chiqish va ularni turli xatolardan tozalab, asl holiga qaytarish uchun ancha zahmat chekishgan. hadislarni og‘zaki holdan kitob shakliga keltirish hijriy yil hisobining ikkinchi asridan, ya’ni milodning viii asridan avj olib ketgan.muayyan bir hadis asosida huquqiy va urf-odat bo‘lgan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati"

6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. qur’on hadis fiqh aqida ilmlarining shakllanish tarixi 2. hadis ilmi turlari va tasnifi.o’zbekistonda hadisshunoslikning rivoji 3.sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi. moturidiylik va ashʼariylik maktablari 4.esxatologiyaning mohiyati.(qiyomat va oxirat dunyosi) 5.noan’anaviy e’tiqodlar: xorijiya, mu’talizziya, qarmatiya harakatlari 1. qur’on hadis fiqh aqida ilmlarining shakllanish tarixi qur’oni karim islomda muqaddas kitob, barcha bilimlar manbai, qonunlar to‘plami, mazmuni osmondan xudo vahy qilgan deb e’tiqod qilinadi. qur’ondagi har bir suraning nomi bor, bu nom sura boshlanishida sarlavha qilib berilgan.olimlarning fikricha, suralarning nomlari dastlabki vaqtda bir nec...

This file contains 15 pages in DOCX format (83.3 KB). To download "islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini manbalari, aqidaviy … DOCX 15 pages Free download Telegram