mantiq

PPTX 66 pages 2.9 MB Free download

66 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 66

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 66

5-mavzu: mantiq 6-mavzu: mantiq 1 mantiq tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan sohasi sifatida. 2. tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. 3. tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa 4. sillogizm, uning tarkibi, aksiomasi va umumiy qoidalari. induktiv xulosa chiqarish. analogiya, uning turlari. har bir fan kabi mantiq fani ham o`z shakllanish va rivojlanish tarixiga ega. mantiqqa oid dastlabki atamalar qadimgi sharq mamlakatlarida, xususan, hindiston, xitoyda vujudga keldi. biroq yunon faylasuflari mantiq fanini rivojlanishi va alohida fan sifatida shakllanishiga sabab bo'ldilar. ularning shakllanishiga notiqlik san`ati, matematika ilmining rivojlanishi va shu kabilar katta ta`sir ko`rsatdi. bu fanning mantiq deb nomlanishining sababi, botiniy va zohiriy nutqning aniq, mustahkam bo`lishi u sababidandir “mantiq” so`zi lug`atda yunoncha “logika” so`zining arabcha tarjimasidir. “logikos”-“so`z, aql” va “aql yuritish” ma`nolarini beradigan “logos” so`zi bilan aloqador bo`lib, so`z va aql ma`nolarini o`z ichiga qamrab olgan tushunchadir. mantiq so`zi arabcha "نطق" so`zidan olingan masdari miymiy bo`lib, “nutq qilmoq”, “fikr, kalom” yoki …

2 / 66

ng voqelikka mos kelishi haqiqatdur». qadimgi hindistondagi shakllangan mantiq an’analari qadimgi gretsiyada mantiq ilmining paydo bo‘lishiga ta’sir ko‘rsatgan. qadimgi grek falsafasida mantiq masalalari, dastlab, parmenidning «tabiat to‘g‘risida» asarida, eleylik zenonning aporiyalarida, geraklit ta’limotida u yoki bu darajada ko‘rib chiqilgan. aristotelgacha bo‘lgan mantiqiy ta’limotlar ichida demokritning mantiqiy ta’limoti, sokratning induktiv metodi va platonning dialektikasi diqqatga sazovordir. demokrit (er. av. 460-370) mantiqiy ta’limotida fikrning chinligi masalasi muhim o‘rin tutadi. u ko‘proq induksiya va analogiyani o‘rganishga e’tibor beradi, haqiqatni bilish uchun yakka buyumlarni kuzatish, his qilish orqali umumlashtirish zarur, deb ta’kidlaydi. sokrat (er. av. 469-399) ta’limotiga ko‘ra buyumlarning mohiyatini bilib bo‘lmaydi. inson, avvalo, o‘z-o‘zini bilishi kerak. bilim umumiylik to‘g‘risidagi tushunchadir. haqiqatni aniqlash uchun o‘ziga xos usul darkor. bu usul vositasida o‘rganilayotgan buyum haqida umumiy tushuncha hosil qilinadi va shu tushunchaga asoslanib buyum haqida fikr yuritiladi. mantiq ilmining alohida fan sifatida shakllanishi aristotelning nomi bilan bog‘liqdir. platon (er. av. 427-347) ustozi sokratning, umumiy tushunchalar …

3 / 66

eripatetizmga yo‘l ochib bergan mutafakkir al-kindiydir. abu yusuf yoqub ibn isxoq al-kindiy (taxm. 800 basra - 870 bag‘dod) - arab faylasufi va olimi. u qadimgi grek, hind va forslarning falsafiy-mantiqiy merosini yaxshi bilgan, arab tilida falsafiy atamalarni ishlab chiqishda faol qatnashgan va o‘z davrida birinchi bo‘lib fanlarni tasniflashga uringan. al-kindiyning dunyoqarashida mantiq ilmiga oid masalalar alohida o‘rin egallaydi. u qadimgi yunon mutafakkirlari asarlarini tarjima qilib, ularga sharhlar yozgan. билиш - воқеликнинг, шу жумладан, онг ҳодисаларининг инсон миясида субъектив, идеал образлар шаклида акс этишидан ақлий билиш - воқеликни умумлаштириб ва мавҳумлаштириб, ички қонуниятларини ҳам акс эттиришдир. ҳиссий билиш –инсоннинг сезги органлари ёрдамида нарса - ҳодисаларнинг ташқи хусусиятларини билишдир билиш жараёни босқичлари ҳиссий билиш ақлий билиш сезги идрок тушунча ҳукм тасаввур хулоса ҳиссий билиш шакллари сезги - предметнинг бирорта ташқи хусусиятини (ҳиди, таъми, шаклини ва ҳ.к.з.) акс эттирувчи яққол образдир идрок – предметнинг яхлит ва яққол образи бўлиб, у мазкур предмет тўғрисидаги …

4 / 66

ритади tafakkur ... – inson ongining bilish ob’yektlari hisoblanmish narsa va hodisalar o’rtasida murakkab, har tomonlama aloqalarning bo’lishini ta’minlovchi umumlashgan hamda mavhumlashgan aks ettirish shaklidir. 15 tafakkur ... birinchidan, tafakkur va fikrlash jarayonlari – bu bilish jarayonlari; ikkinchidan, ular ham shaxs tomonidan borliqni umumlashtirib, bilvosita aks ettirish shakli; uchinchidan, bu jarayonlar ham eksperimental psixologiya tomonidan o’rganiladi; to’rtinchidan, tafakkur bilishning eng oliy va yuqori darajadagi shaklidir. tafakkur qilishimizni ta’minlovchi organ – bu bizning miyamiz. kallamizga kelgan barcha o’y-xayollar – bu fikrlardir. миянгизни неча фоизини ишлатасиз? 1890 йилларда америка психологиясининг отаси уилям жеймс шундай сўзларни айтган: “кўпчилигимиз ўз ақлимизнинг тўлиқ салоҳиятидан фойдаланмай ўтиб кетамиз ”. «инсон миясини фақат 10 фоизини ишлата олади», – деган афсона хатолиги аллақачон айтилган бўлсада, омма орасида ҳалигача машҳур. нима эмиш одам миясини 100 ишлатса, ғайриоддий ишларни, масалан, уча олишни эплармиш. inson va hayvonot dunyosini ajratib turuvchi barcha farqlar orasida eng muhimi miyadir. koʻpgina pastki tabaqaga mansub hayvonlarning …

5 / 66

олда ишлашади. америкалик ихтирочи рэймонд курцвейлнинг фикрига кўра, 2023 йилда шахсий компьютерлар инсон мияси қувватини ҳисоблаш даражасига етади. фикр аллоҳ таоло инсонга ақл деган неъматни берган. ақл неъмати инсонга фикр ва тушунчаларни ҳосил қилиш, нима яхши. нима ёмонлигини ажратиш учун хизмат қилади. инсон ҳаётда яшар экан доимо фикр қилиб бориши, тушунчаларини яхшилик томон ўзгартириб бориши лозим. инсон фикр қилмай қўйса, тушунчалари саёзлигича қолса, у тубанлашади. тўғри фикрлашнинг асосий белгилари фикр аниқлиги фикр нинг зиддиятсиз лиги фикр изчиллиги фикрнинг асослилиги mantiq ilmining o‘rganish obyektini tafakkur tashkil etadi «tafakkur» arabcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilidagi «fikrlash», «aqliy bilish» so‘zlarining sinonimi sifatida qo‘llaniladi. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. bilish voqelikning, shu jumladan, ong hodisalarining inson miyasida subyektiv, ideal obrazlar shaklida aks etishidan iborat. bilish murakkab, ziddiyatli, turli hil darajalarda va shakllarda amalga oshadigan jarayondir. uning dastlabki bosqichini hissiy bilish - insonning sezgi organlari yordamida bilish tashkil etadi тафаккур бу инсон меҳнати жараёнида шаклланган ва ривожланадиган …

Want to read more?

Download all 66 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq"

5-mavzu: mantiq 6-mavzu: mantiq 1 mantiq tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan sohasi sifatida. 2. tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. 3. tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa 4. sillogizm, uning tarkibi, aksiomasi va umumiy qoidalari. induktiv xulosa chiqarish. analogiya, uning turlari. har bir fan kabi mantiq fani ham o`z shakllanish va rivojlanish tarixiga ega. mantiqqa oid dastlabki atamalar qadimgi sharq mamlakatlarida, xususan, hindiston, xitoyda vujudga keldi. biroq yunon faylasuflari mantiq fanini rivojlanishi va alohida fan sifatida shakllanishiga sabab bo'ldilar. ularning shakllanishiga notiqlik san`ati, matematika ilmining rivojlanishi va shu kabilar katta ta`sir ko`rsatdi. bu fanning mantiq deb nomlanishining sababi, botiniy va zohiriy nutqning ani...

This file contains 66 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "mantiq", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq PPTX 66 pages Free download Telegram