ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazini tadqiq etish kurs ishi

DOCX 24 pages 41.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.8 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universiteti o’zbek filologiyasi fakulteti «navoiyshunoslik» fanidan «ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazi» mavzusidagi kurs ishi bajaruvchi: 3-bosqich talabasi jumaqulov m. ilmiy rahbar: i. ismoilov. kafedra mudiri: n. jabborov toshkent – 2020 kirish o’zbek adabiyoti tarixida ushbu kurs ishi uchun tanlangan «ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazi » mavzusi dolzarb muammolardan biridir. tadqiqot maqsadi: ahmad yassaviy asarlarini tadqiq etish va zamonaviy maktabda bu sohani chuqur tasniflash. tadqiqot obyekti: ahmad yassaviy asarlari. tadqiqot predmeti: ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asari. tadqiqot vazifalari 1) mavzuga oid ilmiy-nazariy manbalar, ilmiy va o’quv adabiyotlar, darsliklar, qo’llanmalarni qiyosiy-tahliliy o’rganish 2) adabiyotda ushbu obrazni tavsiflash. tadqiqotga metodologik asosi o’zbekiston respublikasi uzluksiz ta’lim tizimining mazmunini belgilab beruvchi direktiv-me’yoriy hujjatlar, xususan, o’zbekiston respublikasining «ta’lim to’g’risida» gi qonuni «kadrlar tayyorlash milliy dasturi», o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi, oliy va o’rta maxsus xalq ta’limi …

2 / 24

axloqiy hayotda yangi yo‘nalish, yangi ilohiy nuqtai nazar shakllangan, komil inson haqidagi tasavvurlar to‘la oydinlashgan tarix erur. zero, arab va fors tasavvuf tushunchalarini milliy ehtiyojga muvofiq ravishda o‘zlashtirish va favqulodda sodda, xalqona talqinlarni yaratishni ham tarix ahmad yassaviy zimmasiga yuklagan edi. oʻzbek mumtoz adabiyotida ishq talqinlari koʻp uchraydi. jumladan, ahmad yassaviy hikmatlarida ishq va oshiq mavzusi boshqa mumtoz adabiyot namoyandalaridan farqli – oʻziga xos tarzda tasvir etiladi. ahmad yassaviy allohga boʻlgan ishqni haqiqiy sanaydi. chin oshiqning sifatlariga diqqat qaratadi. xoʻsh, chin oshiq kim? shoir nazdida chin oshiq boʻlish uchun “alloh debon ichga nur”ni toʻldirish, butun tanadagi tomir-u suyaklar larzaga kelgan holda “haq zikri”ni qilish, rohat farogʻatdan kechish lozim boʻladi. shoir ishqni bebaho dur-gavharga oʻxshatadi. biroq bunday gavharni ishqsiz, nafs qutqusiga uchragan “har nomardga sotib” boʻlmaydi. shu oʻrinda ahmad yassaviyning barcha hikmatlariga xos yana bir xususiyatni taʼkidlash oʻrinli boʻladi. bu – nafsga qarshi kurash masalasi. shoir hamma vaqt nafsdek baloyi azimni …

3 / 24

anib kuygan, axgar (laxcha choʻgʻ) boʻlgan kapalakka oʻxshatadi. eng muhimi, ishq oʻtida dard, gʻam hamda telbalik bor. ammo bu dardning darmoni topilgan emas. boshqa bir mumtoz va oshiq shoir taʼbiri balan aytganda “bu dardni bedavo derlar” (mashrab). ishqning bunday xususiyatlarini taʼriflab alisher navoiy “mahbub ul-qulub” asarida yozadi: “buni koʻrmagan kishi bilmas va bunga yetmagan kishi bovar (ishonch) qilmaskim, hijron-u firoq mundin iboratdur…” shu ishq tavsifiga bagʻishlab navoiy “layli va majun” dostonini yozgani sizga maʼlum. ahmad yassaviy taʼkidlaydiki, ishq odamning “majnun sifat aqlin olib laylo qilur”, yana davomidan taʼkidlaydi – “olloh haqqi bu soʻzlarni yolgʻoni yoʻq”. demak, yassaviy hikmatlaridagi ishq mavzusini, oshiq holini bilish uchun nisbatan kengroq tushunchalar, sharq mumtoz adabiyotidagi oʻziga xos tasavvuf falsafasini ham anglash kerak boʻladi. ahmad yassaviy hikmatlari fikrni kengaytirish uchun vosita, uni oʻqib, anglash orqali hikmatgoʻy shoir ruhini, dardini, qalbini, soʻzini anglash mumkin, albatta. ahmad yassaviyning “rabbim yodi ulugʻ yoddur aytur boʻlsam” deb boshlanadigan hikmati unchalik …

4 / 24

saviy har vaqt nafs haqida gapirganida unga insonning kamolotiga xalaqit beradigan yovuz va yaramas kuch sifatida baho beradi. nafsga “shum” sifati beriladi. shuningdek, shoir “nafsi bad”, “nafs yoʻli”, “nafs ilgi” singari istioralarni ham qoʻllaydi. adib toʻgʻridan toʻgʻri nafsga qarshi kurashni, uning yoʻrigʻiga yurmaslikni targʻib qiladi. nafsning domiga ilinish insonni qanchalik yer bilan yakson qilishini juda yorqin ifodalarda koʻrsatib beradi. boshqa bir sheʼrida shunga urgʻu berib yozadi: nafs yoʻligʻa kirgan kishi rasvo boʻlur, yoʻldan ozib, toyib, toʻzib gumroh boʻlur. yotsa, qoʻpsa shayton bilan hamroh boʻlur, nafsni tepkil, nafsni tepkil, ey badkirdor. ahmad yassaviy sheʼriyatining keng tarqalishi va xalq orasida sevib oʻqilishining asosiy sabablaridan biri uning xalq ogʻzaki ijodiga nihoyatda yaqinligidadir. hikmatlar, asosan, toʻrtlik va murabbaʼ shaklida bitilgan. rohat tashlab, jon mehnatim xushlagʻanlar, saharlarda jonin qiynab ishlagʻanlar, ho-yu havas, moumonni tashlagʻanlar chin oshiqdir, hargiz oni yolgʻoni yoʻq. ahmad yassaviy hikmatlarining tasavvuf falsafasiga tegishli jihatlari ustida mulohaza yuritganda, oshiqning shariat, tariqat, maʼrifat bosqichlaridan …

5 / 24

ʻri yoʻldan yurishiga yordam beradi. toʻgʻri yoʻl esa haqiqatni anglashga olib kelishi lozim. haqiqatni anglash oʻzlikni anglashdir. bunga erishish uchun odam shariat hukmlarini toʻla bajarishi va qalbida yaratguvchiga muhabbat boʻlishi kerak. ahmad yassaviy sheʼriyatidagi obrazlar tizimi ham tasavvuf taʼlimoti hamda xalq ogʻzaki ijod anʼanalari bilan chambarchas bogʻlanib ketgan. pir, darvish, oshiq, obid, oqil, zohid, ishq, tolib, ummat, rasul, shayton, iymon kabi obrazlar bevosita sharq diniy-islomiy falsafasi, yoʻl, rabot, karvon, oʻq kabilar esa ogʻzaki ijod anʼanalari bilan aloqadordir. zohid boʻlma, obid boʻlma, oshiq boʻlgʻil, mehnat tortib ishq yoʻlida sodiq boʻlgʻil, nafsni tepib, dargohiga loyiq boʻlgʻil, ishqsizlarni imoni yoʻq ham joni yoʻq. ahmad yassaviy bunday sheʼrlarida soʻzlar takrori ohangdoshlikni nihoyatda kuchaytiradi va oʻquvchiga estetik zavq beradi. adib hikmatlarining barmoq vaznida yozilgani ham ularni ogʻzaki ijodga yaqinlashtiradi. mashhur usmonli turk shoiri yahyo kamol atoqli olim muhammad fuod ko‘prulizodaga: ahmad yassaviy kimdir? merosining sir-asrori nedur? shuni bir chuqur o‘rganing. milliyatimizning asoslarini ana o‘sha joyda …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazini tadqiq etish kurs ishi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universiteti o’zbek filologiyasi fakulteti «navoiyshunoslik» fanidan «ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazi» mavzusidagi kurs ishi bajaruvchi: 3-bosqich talabasi jumaqulov m. ilmiy rahbar: i. ismoilov. kafedra mudiri: n. jabborov toshkent – 2020 kirish o’zbek adabiyoti tarixida ushbu kurs ishi uchun tanlangan «ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazi » mavzusi dolzarb muammolardan biridir. tadqiqot maqsadi: ahmad yassaviy asarlarini tadqiq etish va zamonaviy maktabda bu sohani chuqur tasniflash. tadqiqot obyekti: ahmad yassaviy asarlari. tadqiqot predmeti: ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asari. tadqiqot vazifalari 1) mavzuga o...

This file contains 24 pages in DOCX format (41.8 KB). To download "ahmad yassaviyning “devoni hikmat” asarida tuproq obrazini tadqiq etish kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ahmad yassaviyning “devoni hikm… DOCX 24 pages Free download Telegram